Administracyjna i sądowa egzekucja z ruchomości o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej

Marek Mrówczyński

Abstrakt

Administrative and judicial execution against movables possessing historical, scientific or artistic value

This article analyses specific regulations regarding the administrative execution against movables possessing historical, scientific or artistic value and judicial execution against movables possessing historical or artistic value. Such considerations are even more necessary taking into account the recent changes made to regulations regarding administrative execution, which came into force in 2020. The expressions “movables having a historical, scientific or artistic value” and “movables having a historical or artistic value” are not identical to that of monuments, which have their own legal definition in Polish law. However, the phrases imply the presence of a monument. The distinctive features of these regulations regarding the assessment, transfer and sale of the objects in question do not aim to create a specific legal regime protecting objects of this kind from administrative or judicial execution. Their purpose is to ensure the correctness of related acts and the efficiency of the execution itself. It is important that legislators do not exclude the application of ordinary forms of sale for the objects in question; i.e., they are subject to regular forms of commerce.
 
Streszczenie: Opracowanie poświęcone jest przepisom szczególnym w zakresie egzekucji administracyjnej z ruchomości o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej i w zakresie egzekucji sądowej z ruchomości o wartości historycznej lub artystycznej. Rozważania na ten temat są tym bardziej potrzebne w obliczu nowelizacji tych przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej, która to nowelizacja weszła w życie w 2020 r. Sformułowania „ruchomość o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej” i „przedmiot o wartości historycznej lub artystycznej” nie są tożsame z pojęciem zabytku, mającym swoją legalną definicję w polskim prawie. Niemniej pojęcia te obejmują sobą węższe pojęcie zabytku. Odrębności zawarte w tych przepisach szczególnych, a dotyczące szacowania, dozoru i sprzedaży, nie mają na celu stworzenia reżimu prawnego chroniącego przedmioty tej kategorii, w tym zabytki, przed egzekucją. Zmierzają natomiast – ze względu na specyfikę tych przedmiotów – do zapewnienia prawidłowości czynności egzekucyjnych i usprawnienia egzekucji. Istotne jest, że ustawodawca nie wyłącza w stosunku do tych ruchomości zwykłych sposobów sprzedaży, tzn. możliwa jest sprzedaż na zasadach ogólnych.
Słowa kluczowe: egzekucja administracyjna, egzekucja sądowa, ruchomość, zabytek, egzekucja z ruchomości, wartość artystyczna, wartość historyczna, wartość naukowa
References
Adamczuk A., w: M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2: art. 506-1217, Lexis Nexis, Warszawa 2011.
 
Antoniak P., w: M. Cherka (red.), Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, komentarz, Lex 2010.
 
Chorąży K., w: K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2009.
 
Cieślak S., komentarz do art. 8641, w: J. Jankowski (red.), Kodeks postępowania cywilnego, t. 2: Komentarz, art. 730-1217, Warszawa 2019, Legalis.
 
Cieślak S., komentarz do art. 8662, w: J. Jankowski (red.), Kodeks postępowania cywilnego, t. 2: Komentarz, art. 730-1217, Warszawa 2019, Legalis.
 
Druk sejmowy nr 965 Sejmu IV kadencji, http://www.sejm.gov.pl [dostęp: 20.03.2020].
 
Ereciński T. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. V: H. Pietrzkowski, Postępowanie egzekucyjne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2016.
 
Flaga-Gieruszyńska K., komentarz do art. 8662, w: A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.
 
Flaga-Gieruszyńska K., komentarz do art. 8791, w: A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.
 
Gaweł Ł., Dziedzictwo kulturowe – ustalenia podstawowe, w: A. Jagielska-Burduk (red.), Mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wolters Kluwer, Gdańsk–Warszawa 2017.
 
Gil I., komentarz do art. 853, w: E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.
 
Gil I., komentarz do art. 8662, w: E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.
 
Gil I., komentarz do art. 8791, w: E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.
 
Gwardzińska Ż., Egzekucja nadzoru konserwatorskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2019.
 
Hauser R., komentarz do art. 105, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2018, Legalis.
 
Jagielska-Burduk A., Zabytek ruchomy, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
 
Jędrzejewski T., Masternak M., Rączka P., Administracyjne postępowanie egzekucyjne, TNOiK, Toruń 2020.
 
Klat-Wertelecka L., Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2009.
 
Kozińska J., Stec P., Odpowiedzialność za wady dzieła sztuki po nowelizacji Kodeksu cywilnego, „Santander Art and Culture Law Review” 2015, nr 1. 
 
Kunicki I., Elektroniczna licytacja w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, w: A. Marciniak (red.), Elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego w Polsce, Currenda, Sopot 2015.
 
Lipińska J., Biegły w postępowaniu egzekucyjnym (część druga). Zagadnienia szczegółowe, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2018, nr 1.
 
Lipińska J., Biegły w postępowaniu egzekucyjnym. Zagadnienia ogólne (część pierwsza), „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2017, nr 10.
 
Marcewicz O., w: A. Jakubecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego, komentarz, Lex 2010.
 
Marciniak A., Postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Lexis Nexis, Warszawa 2005.
 
Merchel Z., Ruchomość jako przedmiot egzekucji. Postępowanie, wzory pism i orzeczeń, Currenda, Sopot 2006.
 
Merchel Z., w: Egzekucja sądowa w Polsce, pod kier. Z. Szczurka, Currenda, Sopot 2007.
 
Michalska-Marciniak M., w: A. Marciniak, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego, t. III: Komentarz do art. 740-1088, C.H. Beck, Warszawa 2015.
 
Możyłowski P., Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, „Studia Prawnicze KUL” 2016, nr 1.
 
Mrówczyński M., Egzekucja sądowa z ruchomości o wartości historycznej lub artystycznej, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 2: Wokół problematyki prawnej zabytków i rynku sztuki, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2013.
 
Mularski K., O skarbach de lege lata i de lege ferenda, „Monitor Prawniczy” 2009, nr 12.
 
Piątek W., Skoczylas A., Postępowanie egzekucyjne w administracji, w: Hauser R. (red.), System Prawa Administracyjnego, t. 9, Hauser R., Niewiadomski Z., Wróbel A. (red.), Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2020, Legalis.
 
Pruszyński J., Stan i potrzeby regulacji prawnej ochrony zabytków w Polsce, „Ochrona Zabytków” 1996, nr 3.
 
Przybysz P., Egzekucja administracyjna, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1999.
 
Radwański Z., Prawo cywilne – część ogólna, C.H. Beck, Warszawa 2007.
 
Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie rzeczoznawców Ministra Kultury w zakresie opieki nad zabytkami, Dz. U. Nr 124, poz. 1302.
 
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2016 r. w sprawie oddawania zajętych ruchomości do depozytu sądowego albo na przechowanie właściwym instytucjom, Dz. U. poz. 1326.
 
Stec P., Kolekcja jako przedmiot obrotu cywilnoprawnego, w: P. Stec, P.P. Maniurka (red.), Kolekcje i zbiory muzealne. Problematyka prawna, Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża, Opole 2015.
 
Stelmachowski A., w: Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego, t. 3: T. Dybowski (red.), Prawo rzeczowe, C.H. Beck, Warszawa 2007.
 
Szubiakowski M., w: M. Wierzbowski (red.), Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, C.H. Beck, Warszawa 2008.
 
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 września 1969 r., sygn. akt III CZP 68/69, OSNC 1970, z. 2, poz. 29.
 
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1986 r., sygn. akt III CZP 61/86, OSNCP 1987, z. 9, poz. 129.
 
Uliasz M., Kodeks postępowania cywilnego, komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2008.
 
Uliasz M., w: J. Gołaczyński (red.), Kodeks postępowania cywilnego, postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2012.
 
Ustawa o ochronie dóbr kultury z dnia 15 lutego 1962 r., tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 ze zm.
 
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm.
 
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.
 
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 194.
 
Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 917 ze zm.
 
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1479.
 
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1810.
 
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 125, poz. 1368.
 
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.
 
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 172, poz. 1804.
 
Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 75, poz.474.
 
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych, Dz. U. poz. 397.
 
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1311.
 
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 121.
 
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 2070.
 
Uzasadnienie projektu ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Druk sejmowy Sejmu VIII kadencji nr 3753, s. 100, http://www.sejm.gov.pl.
 
Woźniak Z., Egzekucja świadczeń pieniężnych, w: J. Gołaczyński (red.), Wybrane zagadnienia egzekucji sądowej, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2008.
 
Zajęcki M., Definiowanie pojęć podstawowych prawa kultury w kontekście zasad wykładni prawa polskiego, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2012.
 
Zalasińska K., Muzealia, zbiory, eksponaty, kolekcja muzealna oraz zasoby muzeum – pojęcia podstawowe w muzealnictwie, w: P. Stec, P.P. Maniurka (red.), Kolekcje i zbiory muzealne. Problematyka prawna, Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża, Opole 2015.
 
Zeidler K., Prawo ochrony dziedzictwa kultury, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2007.
 
Zeidler K., Zabytki. Prawo i praktyka, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wolters Kluwer, Gdańsk–Warszawa 2017.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.