Administracyjnoprawny status muzealiów w hiszpańskim porządku prawnym

Maja Kozłowska

Abstrakt

The administrative status of museum exhibits in the Spanish legal system

The paper deals with the administrative status of museum exhibits in the Spanish legal system. The assumptions of the Spanish Historical Heritage Act of 1985, which regulates the status of BIC (bienes de interés cultural) cultural property (both movable and immovable) and various levels of protection depending on the category, were presented. The procedure of granting BIC status and the systems for cataloguing cultural property were also discussed. The system of protection of cultural property in Spain is highly decentralized, which also applies to the functioning of museums. The Spanish Autonomous Communities have extensive regional legislation regulating the above-mentioned issues. The article analyses regional regulations in this area based on the example of the autonomous community of Catalonia – on the basis of statutory regulations in the field of culture and cultural heritage and the Catalan Historical Heritage Act of 1993. This allowed for a comprehensive presentation of the complexity of the system of cultural property protection in Spain (at the state and regional level) and prompted reflection on the legitimacy and effectiveness of decentralized solutions in this area.

Keywords: museum exhibits in Spain, Spanish cultural heritage, monuments and museum collections in Spain
 

Streszczenie: Artykuł podejmuje problematykę statusu administracyjnego muzealiów w hiszpańskim systemie prawnym. Przedstawiono założenia ustawy o hiszpańskim dziedzictwie historycznym z 1985 r., która reguluje status dóbr kultury BIC (bienes de interés cultural) – zarówno ruchomości, jak i nieruchomości – oraz poziomy ochrony w zależności od kategorii. Omówiono procedurę nadawania statusu BIC i systemy katalogowania dóbr kultury. System ochrony dóbr kultury w Hiszpanii jest mocno zdecentralizowany, co dotyczy również funkcjonowania muzeów. Hiszpańskie wspólnoty autonomiczne posiadają bogate ustawodawstwo regionalne regulujące wspomnianą problematykę. W artykule przeanalizowano regulacje regionalne w tym zakresie na przykładzie wspólnoty autonomicznej Katalonii – na podstawie regulacji statutowych w zakresie kultury i dziedzictwa kulturowego oraz ustawy o katalońskim dziedzictwie historycznym z 1993 r. Pozwoliło to na kompleksowe ukazanie złożoności systemu ochrony dóbr kultury w Hiszpanii (na poziomie państwowym i regionalnym) oraz skłoniło do refleksji nad zasadnością i efektywnością zdecentralizowanych rozwiązań w tym zakresie.

Słowa kluczowe: muzealia w Hiszpanii, hiszpańskie dziedzictwo kulturalne, zabytki i zbiory muzealne w Hiszpanii
References

ABC Dokumentacja organizacyjno-ochronna w muzeach i wybrane przepisy prawa. Normy praw­ne regulujące ochronę zbiorów muzealnych, Szkolenia Narodowego Instytutu Muzeal­nictwa i Ochrony Zbiorów, nr 5, 2015, https://nimoz.pl/files/publications/20/ABC_do­kumentacji.pdf  [dostęp: 26.07.2021].

Camarzana S., Los museos españoles, ¿hacia un nuevo, 27.11.2020, https://elcultural.com/los­-museos-hacia-un-nuevo-modelo [dostęp: 5.07.2021].

Capote Pérez L.J., Cultural Heritage and Spanish Private Law, „Santander Art and Culture Law Review” 2017, nr 2(3).

Capote Pérez L.J., Tangible and intangible heritage in Spanish law, w: P. Dobosz, W. Górny, A. Kozień, A. Mazur (red.), Protection of tangible and intangible cultural heritage. Contem­porary development directions, AT Wydawnictwo, Kraków 2020.

Carballeira Rivera M.T., Per una comparazione della nozione di museo tra Italia e Spagna, „Revis­ta General de Derecho Público Comparado” 2016, nr 19.

Cieślik Z., Gredka-Ligarska I., Gwoździkiewicz-Matan P., Lipowicz I., Matan A., Zeidler K. (red.), Ustawa o muzeach. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.

Dekret królewski 111/1986 z 10 stycznia o częściowym rozwinięciu ustawy 16/1985 z 25 czerwca o hiszpańskim dziedzictwie historycznym (Real Decreto 111/1986, de 10 enero, de desarrollo parcial de la Ley 16/1985, de 25 junio, del Patrimonio Hi­stórico Español), B.O.E. nr 24 z 28 stycznia 1986 r.

Dekret królewski 620/1987 z 10 kwietnia, zatwierdzający porządek prawny muzeów pań­stwowych i hiszpańskiego systemu muzeów (Real Decreto 620/1987, de 10 abril, por el que se aprueba el Reglamento de Museos de Titularidad Estatal y del Sistema Español de Museos), B.O.E. nr 114 z 13 maja 1987 r.

Dekret królewski 1/1996 z 12 kwietnia, zatwierdzający ustawę o własności intelektualnej, regulujący, uszczegóławiający i harmonizujący obowiązujące regulacje prawne w tej materii (Real Decreto Legislativo 1/1996, de 12 de abril, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley de Propiedad Intelectual, regularizando, aclarando y armonizando las disposiciones legales vigentes sobre la materia), B.O.E. nr 97 z 22 kwietnia 1996 r.

El TSJ considera ‘imposible’ demoler las obras del Teatro Romano de Sagunto, 24.04.2009, https://www.elmundo.es/elmundo/2009/04/24/valencia/1240574086.html/  [do­stęp: 4.07.2021].

Fernández Ramos S., Legislación española en materia de cultura, http://atalayagestioncultural.es/pdf/06.3LegislacionEspanola.pdf   [dostęp: 29.06.2021].

Gilabert González L.M., Economía y gestión: reflexiones sobre las políticas de los museos públi­cos en España, „Quadernos de Arte de la Universidad de Granada” 2016, nr 47.

Izdebski J., Ochrona dóbr kultury w systemie norm prawa administracyjnego, „Muzealnictwo” 2014, nr 55.

Konstytucja Hiszpanii z dnia 27 grudnia 1978 r. wraz z ostatnią zmianą z 27 sierpnia 1992 r., http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/hiszpania.html  [dostęp: 4.07.2021].

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483.

Konwencja dotyczącej środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury, sporządzonej w Pary­żu dnia 17 listopada 1970 r., Dz. U. z 1974 r. Nr 20, poz. 106.

Kozłowska M., Proces decentralizacji i podział kompetencji w programowaniu i realizacji polityki publicznej w Hiszpanii na przykładzie Katalonii, „Polityka i Społeczeństwo” 2019, nr 2(17).

Orzeczenie 17/1991 Trybunału Konstytucyjnego, STC 17/1991, B.O.E. nr 48 z 25 lutego 1991 r.

Peñuelas i Reixach L., Administración y dirección de los museos: aspectos jurídicos, Marcial Pons, Fundació Gala-Salvador Dalí, Madrid, Figueres 2008.

Ramón Fernández F., El mercado del arte: la restitución de bienes culturales y la protección del Patrimonio. A propósito de la Ley 1/2017, de 18 de abril, y la transposición de la Directiva 2014/60/UE, „Revista General de Derecho Europeo” 2017, nr 43, https://www.iustel.com/v2/revistas/detalle_revista.asp?id_noticia=419364&d=1   [dostęp: 5.07.2021].

Regulacje poszczególnych wspólnot autonomicznych: https://www.boe.es/legislacion/co­digos/codigo.php?id=177&modo=1¬a=0&tab=2  [dostęp: 4.07.2021]

Rius J., Martìnez S., Zamorano M. (red.), Governança cultural, identitat i territtori. Polítiques Culturals a Catalunya 1980-2016, Fundació Josep Irla, Barcelona 2018.

Sánchez Luque M., Los museos estatales ante la descentralización, Portal Iberoamericano de Gestión Cultural, 2011, https://digital.csic.es/bitstream/10261/37619/1/MSanchez_ Museos_estatales.pdf  [dostęp: 4.07.2021]

Statut kataloński z 19 lipca 2006 r. (Ley Orgánica 6/2006, de 19 de julio, de reforma del Estatuto de Autonomía de Cataluña), B.O.E. nr 172 z 20 lipca 2006 r.

Ustawa 16/1985 z 25 czerwca o hiszpańskim dziedzictwie historycznym (Ley 16/1985, de 25 de junio, del Patrimonio Histórico Español), B.O.E. nr 155 z 29 lipca 1985 r.

Ustawa 17/1990 o muzeach z 2 listopada 1990 r. (Ley 17/1990, de 2 de noviembre, de Mu­seos), B.O.E. nr 283 z 24 listopada 1990 r.

Ustawa 9/1993 o katalońskim dziedzictwie kulturowym z 30 września 1993 r. (Ley 9/1993, de 30 de septiembre, del Patrimonio Cultural Catalán), B.O.E. nr 264 z 4 listopada 1993 r.

Ustawa 2/1993 z 5 marca o promocji i ochronie kultury popularnej i tradycyjnej oraz stowa­rzyszeniu kultury (Ley 2/1993, de 5 de marzo, de Fomento y Protección de la Cultura Popular y Tradicional y del Asociacionismo Cultural), B.O.E. nr 80 z 3 kwietnia 1993 r.

Ustawa 9/1993 z 30 września o katalońskim dziedzictwie historycznym (Ley 9/1993, de 30 de septiembre, del Patrimonio Cultural Catalán), B.O.E. nr 264 z 4 listopada 1993 r.

Ustawa 14/2007 z 26 listopada o dziedzictwie historycznym Andaluzji (Ley 14/2007, de 26 de noviembre, del Patrimonio Histórico de Andalucía, B.O.E. nr 38 z 13 lutego 2008 r.), B.O.E. nr 38 z 13 lutego 2008 r.

Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.

Vaquer Caballería M., El derecho a la cultura y el disfrute del patrimonio cultural, „Revista PH Istituto Andaluz del Patrimonio Histórico” 2020, nr 101.

Zajdler K., Pojęcie „dziedzictwa kulturowego” w Konstytucji III RP i jego ochrona prawna, „Gdań­skie Studia Prawnicze” 2004, t. 12.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.