Prawo do wizerunku w społeczeństwie informacyjnym

Piotr Horosz,

Agnieszka Grzesiok-Horosz

Abstrakt

The right to one’s image in an information society

This article is focused on selected aspects of the right to one’s image. The authors would like to contribute to the ongoing discussion on the legal nature of the right to one’s image. In our opinion, it is not adequate to meet the requirements presented by an information society. Concepts derived from analog techniques are inadequate to meet the requirements of the digital field. The commercialisation of images also means that rights of a personal nature (moral rights) as set by the law are treated as economic ones, which is accepted partially by the legal doctrine and recognized in jurisprudence. The conducted research is supported by the critical analysis of binding legal regulations (Articles 81 and 83 of the Act on Copyright and Related Rights) and followed by de lege ferenda proposals.

Keywords: right to image, commercialisation of image, protection of image


Streszczenie: Artykuł dotyczy prawnego charakteru prawa do wizerunku w kontekście adekwatności aktualnie obowiązujących regulacji do realiów społeczeństwa informacyjnego. Rozwój technologii cyfrowych i globalnej sieci Internet umożliwił utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku na skalę niespotykaną dotąd w dziejach ludzkości, co powoduje, że istniejące regulacje dotyczące prawa do wizerunku i jego ochrony, oparte na koncepcjach wywodzących się z czasów technik analogowych, uznać należy za nieadekwatne do wymogów epoki społeczeństwa cyfrowego. Postępująca komercjalizacja wizerunku powoduje, że prawo to, mimo że tradycyjnie uznawane przez ustawodawcę za prawo o charakterze osobistym, w praktyce obrotu traktowane jest niejednokrotnie jako dobro stricte majątkowe, co znajduje – w coraz większym stopniu – odzwierciedlenie w poglądach części przedstawicieli doktryny, a także w orzecznictwie. Twierdzenia te autorzy wspierają krytyczną analizą aktualnie obowiązujących regulacji, zawartych w art. 81 i 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przechodząc następnie do przedstawienia propozycji de lege ferenda.

Słowa kluczowe: prawo do wizerunku, komercjalizacja wizerunku, ochrona wizerunku
References

Bagieńska-Masiota A., Permission for dissemination of a minor,s image, „Studia Iuridica Lubli­nensia” 2019, nr 1.

Balcarczyk J., Prawo do wizerunku i jego komercjalizacja. Studium cywilnoprawne, Wolters Klu­wer, Warszawa 2009.

Balcarczyk-Myczkowska J., Right of publicity, „CBKE-e Biuletyn” 2004.

Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Wolters Kluwer, Warszawa 2008.

Barta J., Markiewicz R., Wokół prawa do wizerunku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiel­lońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2002, nr 2.

Bojańczyk K., w: M. Machała, R. Sarbiński (red.), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komen­tarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2019.

Chałubińska-Jentkiewicz K., Kakareko K., Sobczak J., Prawo prywatności jako reguła społe­czeństwa informacyjnego, C.H. Beck, Warszawa 2017.37 Prawo do wizerunku w społeczeństwie informacyjnym The right to one’s image in an information society

Giesen B., Umowa licencyjna w prawie autorskim. Struktura i charakter prawny, C.H. Beck, War­szawa 2013.

Grzeszak T., w: J. Barta (red.), Prawo autorskie, seria System prawa prywatnego, t. 13, C.H. Beck, Warszawa 2017.

Grzybczyk K., Ikony popkultury a prawo własności intelektualnej. Jak znani i sławni chronią swo­je prawa, Wolters Kluwer, Warszawa 2018.

Haberko J., Udostępnianie i publikowanie wizerunku nasciturusa, noworodka i małego dziecka w świetle zasady dobra dziecka, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2013, z. 3.

Horosz P., Grzesiok-Horosz A., Ochrona wizerunku w mediach w dobie pandemii, „Zarządzanie Mediami” 2021, nr 2.

Kotas A., Prawo do wizerunku w prawie hiszpańskim i polskim – wybrane zagadnienia, „Zeszy­ty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2013, z. 119.

Lewandowska-Malec I. (red.), Dobra osobiste, C.H. Beck, Warszawa 2017.

Matlak A., Cywilnoprawna ochrona wizerunku, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2004, nr 2.

Ochońska Z., Dysponowanie dobrami osobistymi małoletniego, „Zeszyty Naukowe Uniwersy­tetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2019, z. 3.

Pacek G., w: A. Michalak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2019.

Pązik A. Prawo do wizerunku w obliczu zmian, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskie­go. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2010, z. 107.

Romańska M. (red.), Dobra osobiste i ich ochrona, C.H. Beck, Warszawa 2020.

Sieńczyło-Chlabicz J., Prawo do wizerunku a komercjalizacja dóbr osobistych, „Państwo i Pra­wo” 2007, nr 6.

Sieńczyło-Chlabicz J., Przedmiot, podmiot i charakter prawa do wizerunku, „Przegląd Ustawo­dawstwa Gospodarczego” 2003, nr 8.

Sieńczyło-Chlabicz, J. Banasiuk J., Cywilnoprawna ochrona wizerunku osób powszechnie zna­nych w dobie komercjalizacji dóbr osobistych, Wolters Kluwer, Warszawa 2014.

Sydor A., Dziecko w świetle fleszy-problematyka prawna ochrony dóbr osobistych, „Zeszyty Na­ukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2013, nr 121.

Sydor-Zielińska A., Rozpowszechnianie wizerunku małoletniego na podstawie art. 81 ust. 2 usta­wy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiel­lońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2017, nr 4.

Sydor-Zielińska A., Zadośćuczynienie za krzywdę spowodowaną naruszeniem prawa do wizerun­ku osoby małoletniej, „Glosa” 2018, nr 2.

Ślęzak P., Ochrona prawa do wizerunku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2009.

Ślęzak P. (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, C.H. Beck, War­szawa 2017.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740.

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm.38

Wetoszka D., Osoba publiczna a osoba powszechnie znana w kontekście prawa do (ochrony) wizerunku, w: D. Wetoszka (red.), Prawo własności intelektualnej, C.H. Beck, Warszawa 2019.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 158/15, Legalis.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt VI ACa 1038/15,

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt VI ACa 1694/16, Legalis.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1977 r., sygn. akt I CR 127/77, LEX 63627.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt II CK 330/03, „Monitor Polski” 2005, Nr 2.

Zaremba M., Odpowiedzialność paparazzi za naruszanie dóbr osobistych celebrytów, „Monitor Prawniczy” 2014, nr 14.

Czasopismo Open Access.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.