Sytuacja prawna wraku RMS Titanic

Dariusz Rafał Bugajski

Abstrakt

The legal protection of the RMS Titanic

Almost immediately after the Titanic sank on 15 April 1912, proposals were advanced to salvage the ship from her resting place. The wreck was ultimately discovered on 1 September 1985. This article will discuss the application of the 1982 UN Law of the Sea Convention and the 2001 UNESCO Convention on the Protection of the Underwater Cultural Heritage and the development of the law of salvage through orders of the courts with respect to the protection of the wreck of the RMS Titanic and her artifacts. The paper will discuss the matter of ownership and other legal titles to such property. The 2001 UNESCO Convention on the Protection of the Underwater Cultural Heritage applies to all traces of human existence having a cultural, historical or archaeological character which have been submerged for at least 100 years. Thus, 15 April 2012 marks the moment when the Titanic wreckage became protected under this Convention. The Titanic lies currently in international waters, outside of the exclusive jurisdiction of any State. Legal jurisdiction over the seabed may change when Canada extends its Continental Shelf under the 1982 UN Law of the Sea Convention.

Keywords: RMS Titanic, wreck, salvage, underwater cultural heritage, UNCLOS, the 2001 UNESCO Convention


Streszczenie: Niemal natychmiast po zatonięciu RMS Titanic 15 kwietnia 1912 r. pojawiły się pomysły jego wydobycia. Szczątki Titanica zostały odnalezione 1 września 1985 r. W artykule podjęto zagadnienie zastosowania przepisów Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r. i Konwencji UNESCO o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego z 2001 r. do ochrony szczątków RMS Titanic oraz zagadnienie ewolucji tejże ochrony w świetle orzecznictwa sądów krajowych. Przedmiotem badań jest także własność i inne tytuły prawne związane z wrakiem Titanica. Konwencja UNESCO z 2001 r. ma zastosowanie do wszystkich śladów ludzkiej egzystencji mających znaczenie kulturowe, historyczne lub archeologiczne, które są zatopione od ponad 100 lat. Od 15 kwietnia 2012 r. Titanic i jego artefakty są chronione na podstawie tej Konwencji. Obecnie szczątki tego liniowca spoczywają na wodach międzynarodowych poza wyłączną jurysdykcją jakiegokolwiek państwa. Jurysdykcja w stosunku do dna morskiego może się zmienić, kiedy Kanada rozszerzy swój szelf kontynentalny zgodnie z Konwencją o prawie morza z 1982 r.

Słowa kluczowe: RMS Titanic, wrak, ratownictwo mienia, podwodne dziedzictwo kulturowe, Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r., Konwencja UNESCO z 2001 r.
References

Aznar M.J., Varmer O., The Titanic as Underwater Cultural Heritage: Challenges to its Legal International protection, „Ocean Development & International Law” 2013, vol. 44, z. 1, s. 96-112.

Backgrounder – Canada’s continental shelf submission, Government of Canada, www.international.gc.ca/media/aff/news-communiques/2013/12/09a_bg1.aspx?lang=eng [dostęp: 14.05.2021].

Beltran D.G. (red.), The Titanic. Perspectives on Modern World History, Greenhaven Press, New York 2015.

Bugajski D.B., Navigational Rights and Freedoms in the International Law and Practice, Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej, Gdynia 2021.

Bugajski D.R., Międzynarodowe organizacje morskie, Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej, Gdynia 2009.

Bugajski D.R., Prawa żeglugowe okrętu w świetle prawa międzynarodowego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2009.

Charter on the Protection and Management of Underwater Cultural Heritage (1996), ratified by the 11th ICOMOS General Assembly in Sofia, Bulgaria, October 1996. www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/underwater_e.pdf[dostęp: 14.05.2021].

Elia R., Titanic in the Courts, „Archaeology” 2001, vol. 54, nr 1, www.archive.archaeology. org/0101/etc/titanic2.html [dostęp: 14.05.2021].

Góralczyk W., Zagadnienia prawne wykorzystania dna mórz i oceanów poza granicami jurysdykcji państwowej, w: R. Bierzanek, A. Straburzyński (red.), Aktualne problemy prawa morza, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1976, s. 205-206.

Konwencja międzynarodowa o ochronie kabli podmorskich, Dz. U. z 1935 r. Nr 17, poz. 97.

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza, sporządzona w Montego Bay dnia 10 grudnia 1982 r., Dz. U. z 2002 r. Nr 59, poz. 543, załącznik.

Konwencja o szelfie kontynentalnym, sporządzona w Genewie dnia 29 kwietnia 1958 r., Dz. U. z 1964 r. Nr 28, poz. 179.

Królikowski A., Młynarczyk J., Weintrit A. (red.), Testament RMS „Titanic” – 100 lat po tragedii, Wydawnictwo WSAiB, Gdynia 2012.

La Belle Shipwreckwww.texasbeyondhistory.net/belle/skeleton.html [dostęp: 15.05.2021].

Lewandowski P., Tragedia RMS „Titanic” – raporty brytyjskiego Wreck Commissioner i Komisji Senatu Stanów Zjednoczonych, w: A. Królikowski, J. Młynarczyk, A. Weintrit (red.), Testament RMS „Titanic” – 100 lat po tragedii, Wydawnictwo WSAiB, Gdynia 2012, s. 19-30.

Łopuski J., Encyklopedia podręczna prawa morskiego, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1982.

Maarleveld T.J., Guérin U., Egger B. (red.), Manual for Activities directed at Underwater Cultural Heritage. Guidelines to Annex of the UNESCO 2001 Convention, UNESCO 2013.

Marine Protection, Research and Sanctuaries Act, 23 October 1972, www.sanctuaries.noaa. gov/about/legislation/ [dostęp: 14.05.2021].

Młynarczyk J., Tragedia „Titanica” – przebieg wydarzeń, w: A. Królikowski, J. Młynarczyk, A. Weintrit (red.), Testament RMS „Titanic” – 100 lat po tragedii, Wydawnictwo WSAiB, Gdynia 2012, s. 13-18.59

Nairobi International Convention on the Removal of Wreckswww.imo.org/en/About/Conventions/Pages/Nairobi-International-Convention-on-the-Removal-of-Wrecks.aspx [dostęp: 10.05.2021].

Nandan S.N., Rosenne S. (red.), United Nations Convention on the Law of the Sea 1982. A Commentary, vol. V, Martinus Nijhoff Publishers, Dordrecht–Boston–London 1989, s. 158-162.

Nandan S.N., Rosenne S. (red.), United Nations Convention on the Law of the Sea 1982. A Commentary, vol. VI, Martinus Nijhoff Publishers, Dordrecht–Boston–London 2003, s. 226-232.

National Marine Sanctuaries, Legislationwww.sanctuaries.noaa.gov/about/legislation/ [dostęp: 14.05.2021].

Nawrot J., Pepłowska-Dąbrowska Z., Środowiskowe, nawigacyjne oraz legislacyjne aspekty wraków, „Prawo Morskie” 2019, t. 36, s. 75-89, https://doi.org/10.24425/pm.2019.131055.

Outer limits of the continental shelf beyond 200 nautical miles from the baselines: Submissions to the Commission: Partial Submission by Canada, Commission on the Limits of the Continental Shelf (CLCS), 24.12.2014, www.un.org/Depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_can_70_2013.htm [dostęp: 14.05.2021].

Perez-Alvaro E., Underwater cultural heritage. Ethical concepts and practical challenges, Routledge, London–New York 2019.

Plans to Retrieve Titanic Wireless Equipment Put on Indefinite Hold, www.arrl.org/news/plans-to-retrieve-titanic-wireless-equipment-put-on-indefinite-hold [dostęp: 10.03.2022].

Pollution Prevention Measures in the Area Surrounding the Wreckage of R.M.S. Titanic, MEPC.1/ Circ.779, 31 January 2012, www.gc.noaa.gov/documents/2012/013112_gcil_mepc1-circ779.pdf [dostęp: 14.05.2021].

R.M.S Titanic – International Agreement, www.gc.noaa.gov/gcil_titanic-intl.html [dostęp: 16.05.2021].

R.M.S. Titanic, Inc. v. Wrecked & Abandoned Vessel, 461 F. Supp. 3d 336 (E.D. Va. 2020), Decided May 18, 2020, United States District Court Eastern District of Virginia Norfolk Division.

Recommendation on International Principles Applicable to Archaeological Excavations, 5 December 1956. The General Conference of the UNESCO, New Delhi.

Recovery Expedition to Titanic Sets Target Departure Date for 2021www.prnewswire.com/news-releases/recovery-expedition-to-titanic-sets-target-departure-date-for-2021-301097962.html [dostęp: 16.05.2021].

RMS Titanic Maritime Memorial Act of 1986www.gc.noaa.gov/documents/TitanicMemorial Act.pdf [dostęp: 14.05.2021].

RMS Titanic Maritime Memorial Preservation Act of 2012, Senat Bill 2279.

Symonides J., Międzynarodowa ochrona podwodnego dziedzictwa kulturowego, „Stosunki Międzynarodowe” 2003, t. 27, nr 1-2, s. 51-61.

The 1978 Assembly Recommendation 848 on the Underwater Cultural Heritage, Parliamentary Assembly of the Council of Europe.

The Consolidated Appropriations Act, 2017 (Public Law 115-31) Section 113, R.M.S Titanic – Legislationwww.gc.noaa.gov/gcil_titanic-legislation.html [dostęp: 15.05.2021].60

The UNESCO Convention on the Protection of Underwater Cultural Heritage 2001. An Impact Review for the United Kingdom. Final Report, 2014, UK UNESCO 2001 Convention Review Group, February 2014.

United Kingdom, the Protection of Wrecks (R.M.S. Titanic Order 2003), adopted on 29 September 2003, www.hmso.gov.uk/si/si2003/20032496.htm [dostęp: 14.05.2021].

Ustawa z dnia 27 października 2020 r. o ratyfikacji Konwencji o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego, przyjętej w Paryżu dnia 2 listopada 2001 r., Dz. U. z 2020 r., poz. 2201.

Wrak [hasło w:], Słownik języka polskiego PWNhttps://sjp.pwn.pl/sjp/wrak;2537733.html [dostęp: 10.05.2021].

Czasopismo Open Access.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.