Between the Holocaust and Hope: The Revival of Sephardi Poetry in Avner Perez's “Siniza i Fumo” (Smoke and Ashes)

Agnieszka August-Zarębska

Abstrakt

This paper concerns Avner Perez’s Siniza i Fumo (1986), which is one of the first collections of poems published in Judeo-Spanish since the 1970s, after the long interruption caused by the Holocaust. The book not only commemorates the Jewish community of Salonica, exterminated in 1943 in Auschwitz-Birkenau, and pays homage to its language and cultural legacy, but also ponders over the possibility of the survival of Ladino as a living language. The study analyses the internal dynamics of Siniza i Fumo, which presents “step by step” the way that the Jews from Salonica were forced to go through before being killed in gas chambers. After the images of extermination come the ones of hope, but it is only limited and conditional hope, concerning the revival of Judeo-Spanish language and literature. The paper also discusses Perez’s references to different sources of Sephardic literature such as the Bible (Lamentations) and Sephardic folk poetry.

References

Adamczyk-Garbowska Monika, Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne, Lublin 2004.

Álvar Manuel, Ende¬chas judeo-españolas, Madrid 1969.

Álvar Manuel, Poesía tradicional de los judíos españoles, México City 1966.

August-Zarębska Agnieszka, Ladino czy judezmo? O językach Żydów sefardyjskich, „Prace Filologiczne” 2009, nr 56.

Bardavid Beki, Entrevista kon el poeta Avner Perez, http://184.173.197.201/~sefarad/lm/034/23. html z 1999 r. (dostęp: 12.11.2012).

Cieślikowski Jerzy, Literatura i podkultura dziecięca, Wrocław–Warszawa–Kra¬ków–Gdańsk 1975.

Cohen Leon, From Greece to Birkenau. The Crematoria Workers’ Uprising, przekł z franc. Jose-Maurice Gormezano, Tel-Awiw 1996.

Díaz-Mas Paloma, Los sefardíes. Historia, lengua y cultura, Barcelona 1986.

Fleming Katherine Elizabeth, Greece – a Jewish History, Princeton and Oxford 2008.

Gabbaï-Simantov Rita, Quinientos anios despues, Ateny 1992.

Gonzalo Rubio Concepción, La angelología en la literatura rabínica y sefardí, Barcelona 1977.

Greif Gideon, „… płakaliśmy bez łez…” Relacje byłych więźniów żydowskiego Sonderkommando z Auschwitz, tłum. Jan Kapłon, Warszawa-Oświęcim 2001.

‘Ha-Elion Moshe, En los Kampos de la muerte. Be-machanot hamawet, tłum. na hebr. Avner Perez, Maale Adumim 2000.

Harris Tracy K., Death of a Language. The History of Judeo-Spanish, Newark-London-Toronto 1994.

Has¬sán Iacob M., Introducción, [w:] Elena Romero, Coplas sefardíes. Primera selección, Córdoba 1988.

Jeziorkowska-Po¬lakowska Anna, Pieśni zaklęte w dwa języki... O kołysankach polskich, żydowskich i polsko¬-żydowskich (1864–1939), Lublin 2010.


Jonas Hans, Idea Boga po Auschwitz. Żydowski głos, [w:] tegoż, Idea Boga po Auschwitz, tłum. Grzegorz Sowiński, Kraków 2003.

Katz Steven T., Zagłada, [w:] Historia filozofii żydowskiej, red. Daniel H. Frank i Oliver Leaman, tłum. Paweł Sajdek, Kraków 2009.

Kłoczowski Jan Andrzej, Hans Jonas o boskiej wszechmocy i niemocy Boga, [w:] Idea Boga po Auschwitz. Żydowski głos, [w:] tegoż, Idea Boga po Auschwitz, tłum. Grzegorz Sowiński, Kraków 2003.

Lévy Isaac Jack, And the World Stood Silent. Sephardic Poetry of the Holocaust, Urbana and Chicago 2000.

Mate Reyes, La herencia del olvido, Madrid 2009.

Mazower Mark, Salonica. City of Ghosts. Christians, Muslims and Jews 1430–1950, London-New Jork-Toronto-Sydney 2005.

Molho Michael, Usos y costumbres de los sefardíes de Salónica, Madrid-Barcelona 1950.

Omero, La Odisea, z gr. na judeo-hiszp. tłum. Moshe ‘Ha-Elion, na hebr. tłum. Avner Perez, Maale Adumim 2012.

Perez Avner, Una Torre en Yerashalayim. Poemas Para Ninyos, Maale Adumim 2010; Ada Gattegno-Saltiel, Multikolor. Poemas Para Chikos i Grandes, Maale Adumim 2010.

Perez Avner, Verdjel de Mansanas, Maale Adumim 1996.

Refael Shmuel, Un grito en el silencio. La poesía sobre el Holocausto en lengua se-fardí: Estudio y antología, Barcelona 2008.

Romero Elena, La creación literaria en lengua sefardí, Madrid 1992.

Rosa Jaime B., Sepharad 2000. Antología Judeo-Española, Valencia 2000.

Rosenfeld Alvin H., Podwójna śmierć. Rozważania o literaturze Holokaustu, tłum. Barbara Krawcowicz, Warszawa 2003.

Roskies David G., Against the Apocalypse. Responses to Catastrophe in Modern Jewish Culture, Cambridge, Mass.-London 1984.

Saint-Exupéry Antoine, El Princhipiko, tłum. Avner Perez, Gladys Pimienta, Maale Adumim 2010.

Santa Puche Salvador, Antolojia de poetas sefaradis kontemporaneos, Valencia 1999.

Sephiha Haïm Vidal, L’agonie des Judéo-Espagnols, Paris 1991.

Sephiha Haïm Vidal, Le ladino (Judeo-espagnol calque). Structure et evolution d’une langue liturgique. I. Théorie du ladino, Paris 1979.

Sevilla-Sharon Moshe, Entrevista kon. Avner Perets. El avenir del djudeo-espanyol: kreasion literaria i modernizasion, „Aki Yerushalayim” 4 (1982), nr 13–14.

Waksmund Ryszard, Wstęp, [w:] tegoż, Poezja dla dzieci. Antologia form i tematów, Wrocław 1999.

Wygodzki Stanisław, Pamiętnik miłości, London 1983.