Unwarranted Notoriety? The Ritter Trials, 1882–1886

Hanna Kozińska-Witt

Abstrakt

Moses and Gitla Ritter were accused of murdering the charwoman Franciszka Mnichówna. The accusation and trials which followed revoked the blood libel. In three circumstantial trials (1882–1886), despite the lack of evidence, the Ritters were found guilty and sentenced to death. Owing to the “ritual” nature attributed to the presumed murder, the trials became media events, followed by an international audience. The author discusses the course of the trials, considering whether and how the municipalities in which they took place exploited their unexpected popularity for promotional purposes. What importance did the urban elites attach to the trials? How can we interpret the three guilty verdicts, and what symbolic significance can be assigned to them?

* This article was written for project no. 2015/19/P/HS3/04054 in programme Polonez 1 organized by National Science Center which received funding from the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme under Marie Skłodowska-Curie grant agreement no. 665778.

Słowa kluczowe: blood libel, trials, Galicia, the nineteenth century, press reports, oskarżenie o popełnienie mordu rytualnego, procesy, Galicja, dziewiętnasty wiek, doniesienia prasowe
References
1. Primary sources
 
Press
 
Czas 1882–1886.
 
Dziennik Polski 1882–1886.
 
Gazeta Lwowska 1882–1885.
 
Gazeta Narodowa 1884–1886.
 
Gazeta Sądowa Warszawska za rok 1886 1886.
 
Kuryer Rzeszowski 1883–1886.
 
Neuzeit 1882–1886.
 
Nowa Reforma 1882–1886.
 
Österreichische Wochenschrift 1884–1886.
 
Przegląd Rzeszowski 1883–1886.
 
Reforma 1882.
 
Sprawiedliwość – Die Gerechtigkeit 1899.
 
Tygodnik Illustrowany 1884–1886.
 
Unia. Dwutygodnik ekonomiczno-społeczny 1882.
 
Other published sources
 
Bałaban Majer, Dzieje Żydów w Galicyi i w Rzeczypospolitej krakowskiej 1772–1868 (Lwów, [n.d.]; reprint 1988).
 
Berglass Itzhok, “Strzyzow and its Inhabitants,” in Itzhok Berglass, Shlomo Yahalomi-Diamand (eds.), The Book of Strzyzow and Vicinity [Sefer Strzyzow ve-ha-seviva], trans. Harry Langsam (Tel Aviv, 1969), www.jewishgen.org/yizkor/Strzyzow/str043.html [retrieved: 11 Dec. 2017].
 
Bloch Joseph S., Erinnerungen aus meinem Leben (Wien–Leipzig, 1922), https://archive.org/details/erinnerungenausm00blocuoft [retrieved: 17 Apr. 2018].
 
Bloch Joseph S., Professor Rohling und das Wiener Rabbinat oder “Die arge Schlemmerei” (Wien, 1882).
 
Księga pamiątkowa wiecu katolickiego w Krakowie odbytego w dniach 4, 5 i 6 lipca 1893, ed. [Władysław] Chotkowski (Kraków, 1893).
 
Merunowicz Teofil, Siedem próśb wniesionych do Wysokiego Sejmu Krajowego galicyjskiego w sesyi z roku 1880 w sprawie równouprawnienia Żydów (Lwów, 1880).
 
Merunowicz Teofil, Żydzi. Studyum społeczne (Lwów, 1879).
 
[Mochnacki Józef], Rozprawa w procesie karnym Jana Matejki przeciw p. Dr. L. E. [Leon Eibenschütz] o przestępstwo obrazy czci przeprowadzona w c.k. sądzie karnym w Krakowie, dnia 2-go grudnia 1882 (Kraków, 1883).
 
Popiel Paweł, Pamiętniki (1807–1892) (Kraków, 1927).
 
Rosenblatt Józef, Środek prawny rewizyi w procesie karnym (Kraków, 1905).
 
Sprawozdanie stenograficzne z rozpraw galicyjskiego Sejmu krajowego. 4. posiedzenie 5. sesyi IV. peryodu Sejmu galicyjskiego z dnia 11 września 1882, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/8720/edition/4469/content?&ref=desc [retrieved: 18 Aug. 2018].
 
Sprawozdanie stenograficzne z rozpraw galicyjskiego Sejmu krajowego. 6. posiedzenie 5. sesyi IV. peryodu Sejmu galicyjskiego z dnia 14 września 1882, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/8722/edition/4471/content?&ref=desc [retrieved: 8 Aug. 2018].
 
Sprawozdanie stenograficzne z rozpraw galicyjskiego Sejmu krajowego. 10. posiedzenie 5. sesyi IV. peryodu Sejmu galicyjskiego z dnia 21 września 1882, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/8727/edition/4492/content?ref=desc [retrieved: 18 Aug. 2018].
 
Sprawozdanie stenograficzne z rozpraw galicyjskiego Sejmu krajowego. 22. posiedzenie 5. sesyi IV. peryodu Sejmu galicyjskiego z dnia 10 października 1882, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/8746/edition/4527/content?&ref=desc [retrieved: 18 Aug. 2018].
 
Żbikowski Andrzej, Dzieje Żydów w Polsce. Ideologia antysemicka 1848–1914. Wybór tekstów źródłowych (Warsaw, 1994).
 
[Zucker Filip], Mowa posła Dra Filipa Zukra wygłoszona w sprawie uregulowania prawnych stosunków ludności izraelickiej na posiedzeniu Sejmu krajowego z dnia 10 października 1882 (Lwów, 1882).
 
2. Secondary sources
 
Avrutin Eugene M., Dekel-Chen Jonathan, Weinberg Robert et al. (eds.), Ritual Murder in Russia, Eastern Europe, and Beyond: New Histories of an Old Accusation (Bloomington, 2017).
 
Begg Paul, Jack the Ripper: The Facts (New York, 2013).
 
Binder Harald, Galizien in Wien: Parteien, Wahlen, Fraktionen und Abgeordnete im Übergang zur Massenpolitik (Wien, 2005).
 
Buchen Tim, Antisemitismus in Galizien: Agitation, Gewalt und Politik gegen Juden in der Habsburgermonarchie um 1900 (Berlin, 2012).
 
Buchen Tim, “‘Herkules im antisemitischen Augiasstall’ – Joseph Samuel Bloch und Galizien in der Reaktion auf Antisemitismus in der Habsburger Monarchie,” in Ulrich Wyrwa (ed.), Einspruch und Abwehr: Die Reaktion des europäischen Judentums auf die
Entstehung des Antisemitismus (1879–1914) (Frankfurt, 2010).
 
Cała Alina, Żyd – wróg odwieczny? Antysemityzm w Polsce i jego źródła (Warsaw, 2012).
 
Chwalba Andrzej, Historia Polski 1795–1918 (Kraków, 2005).
 
Cieśla Maria, Żyndul Jolanta, “Sprawa Ritterów. Aktualizacja legendy mordu rytualnego w Galicji końca XIX wieku,” in Grażyna Borkowska, Magdalena Rudkowska (eds.), Kwestia żydowska w XIX wieku. Spory o tożsamość Polaków (Warsaw, 2004).
 
Derwich Marek (ed.), Pod zaborami 1795–1914 (Warsaw–Wrocław, 2005).
 
Dimolianis Spiro, Jack the Ripper and Black Magic: Victorian Conspiracy Theories, Secret Societies and the Supernatural Mystique of the Whitechapel Murders (Jefferson, 2011).
 
Dubnow Simon, Weltgeschichte des Jüdischen Volkes (Berlin, 1929), 10.
 
Dziadzio Andrzej, “Antysemityzm jako powód konfiskat prasowych. Orzecznictwo sądów krakowskich (XIX i XX w.),” in Grzegorz Górski, Leszek Ćwikła, Marzena Lipska (eds.), Cuius regio, eius religio? (Lublin, 2008), 2.
 
Dziadzio Andrzej, Monarchia konstytucyjna w Austrii 1867–1914. Władza – obywatel – prawo (Kraków, 2001).
 
Dziadzio Andrzej, “Orzecznictwo austriackiego Trybunału Administracyjnego w sprawach wyznaniowych (1876–1918),” Czasopismo Prawno-Historyczne 47 (1995), 1–2.
 
Friedmann Filip, “Dzieje Żydów w Galicji (1772–1914),” in Ignacy Schiper, Aryeh Tartakower, Aleksander Hafftka (eds.), Żydzi w Polsce odrodzonej. Działalność społeczna, gospodarcza, oświatowa i kulturalna (Warsaw, 1932).
 
Friedmann Philip, Die galizischen Juden im Kampfe um ihre Gleichberechtigung (1848–1868) (Frankfurt am Main, 1929).
 
Golczewski Frank, Polnisch-jüdische Beziehungen 1881–1922: Eine Studie zur Geschichte des Antisemitismus in Osteuropa (Wiesbaden, 1981).
 
Grodziski Stanisław, W królestwie Galicji i Lodomerii (Kraków, 2005).
 
Hartston Barnet, Sensationalizing the Jewish Question: Anti-Semitic Trials and the Press in the Early German Empire (Leiden–Boston, 2005).
 
Haumann Heiko, “Juden in der ländlichen Gesellschaft Galiziens am Ende des 19. und zu Beginn des 20. Jahrhunderts,” in id., Lebenswelten und Geschichte: Zur Theorie und Praxis der Forschung (Wien, 2012).
 
Judson Pieter M., Imperium Habsburgów. Wspólnota narodów, trans. Sławomir Patlewicz (Warsaw, 2016).
 
Kieval J. Hillel, “Tiszaeszlár,” in The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, 2010, https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/Tiszaeszlar_Blood_Libel [retrieved: 20 Apr. 2018].
 
Kohlbauer-Fritz Gabriele (ed.), Zwischen Ost und West: Galizische Juden und Wien. Ausstellungskatalog (Wien, 2000).
 
Konstantynów Dariusz, “‘Mistrz nasz Matejko’ i antysemici,” Kwartalnik Historii Żydów (2007), 2.
 
Kotliński Jakub, Kotliński Tomasz J., Sądownictwo powszechne w Galicji w latach 1855–1918 (Jarosław, 2016).
 
Kotliński Tomasz J., “Józef Fechtdegen,” in [A]dwokaci galicyjscy, http://kancelariajaroslaw. pl/adwokaci_galicyjscy.html [retrieved: 14 Jan. 2018].
 
Krawczyk Jarosław, Matejko i historia (Warsaw, 1990).
 
Manekin Rachel, “Galicia,” trans. Deborah Weissman, in The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Galicia [retrieved: 19 Jan. 2018].
 
Maner Hans-Christian, Galizien: Eine Grenzregion im Kalkül der Donaumonarchie im 18. und 19. Jahrhundert (München, 2007).
 
Meus Konrad, “Prasa prowincjonalna w badaniach nad miastami galicyjskimi doby autonomicznej. Geneza – charakterystyka –interpretacja,” in Kazimierz Karolczak, Konrad Meus (eds.), Prasa w warsztacie badawczym historyka (Kraków, 2017).
 
Michalik Marian B. et al. (eds.), Kronika Krakowa (Warsaw, 1996).
 
Moszyński Maciej, Antysemityzm w Królestwie Polskim. Narodziny nowoczesnej ideologii antyżydowskiej (1864–1914) (Poznań, 2017).
 
Myśliński Jerzy, “Typologia,” in Jerzy Łojek (ed.), Prasa polska w latach 1864–1918 (Warsaw, 1976).
 
Salmonowicz Stanisław, Szwaja Janusz, Waltoś Stanisław, Pitaval krakowski, fifth edition (Kraków, 2010).
 
Soboń Marcin, Polacy wobec Żydów w Galicji doby autonomicznej w latach 1868–1914 (Kraków, 2011).
 
Stauter-Halsted Kelly, “Jews as Middleman Minorities in Rural Poland: Understanding the Galician Pogroms of 1898,” in Robert Blobaum (ed.), Antisemitism and Its Opponents in Modern Poland (Ithaca–London, 2005).
 
Struve Kai, Bauern und Nation in Galizien: Über Zugehörigkeit und soziale Emanzipation im 19. Jahrhundert (Göttingen, 2005).
 
Tokarska-Bakir Joanna, Legendy o krwi. Antropologia przesądu (Warsaw, 2008).
 
Unowsky Daniel, The Plunder: The 1898 Anti-Jewish Riots in Habsburg Galicia (Stanford, 2018).
 
Węgłowski Adam, Przypadek Ritterów (Katowice, 2012).
 
Węgrzynek Hanna, “Czarna legenda” Żydów. Procesy o rzekome mordy rytualne w dawnej Polsce (Warsaw, 1995).
 
Widacki Jan, “Adwokat profesor Józef Rosenblatt i jego udział w krakowskim procesie Ludwika Waryńskiego i towarzyszy,” Palestra 11–12 (2013), http://palestra.pl/old/pdf_pliki/17_widacki_adwokat.pdf [retrieved: 21 Jan. 2018].
 
Wyrwa Ulrich, Die Internationalen Antijüdischen Kongresse von 1882 und 1883 in Dresden und Chemnitz: Zum Antisemitismus als europäischer Bewegung, https://www.europa.clio-online.de/essay/id/fdae-1481 [retrieved: 20 Jan. 2018].
 
Żbikowski Andrzej, “Rozwój ideologii antysemickiej w Galicji w II połowie XIX w.: Teofila Merunowicza atak na żydowskie kahały,” Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 169–171 (1994).
 
Żbikowski Andrzej, Żydzi krakowscy i ich gmina w latach 1869–1919 (Warsaw, 1995).
 
Zdrada Jerzy, Historia Polski 1795–1914 (Warsaw, 2005).
 
Zdrada Jerzy, “Machalski Maksymilian,” in Polski Słownik Biograficzny (Wrocław, 1973), 18: http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/maksymilian-machalski?print [retrieved: 21 Jan. 2018].
 
Żyndul Jolanta, Kłamstwo krwi. Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku (Warsaw, 2011).