Malarki, rzeźbiarki i graficzki z krakowskiego Zrzeszenia Żydowskich Artystów (1931–1939)

Natasza Styrna

Abstrakt

Women Painters, Sculptors and Graphic Artists from the Kraków Association of Jewish Artists, 1931–1939

Eleven women belonged to the Kraków Association of Jewish Artists, active in the 1930s. They dealt with painting, graphic art and sculpture. Unfortunately, not much has survived from their achievements. One of the most interesting artistic personalities in this group was Henryka Kernerówna, educated in Vienna. From 1918 on, female artists younger than her could benefit from studies at the Academy of Fine Arts in Kraków. In the reviews of the exhibitions of the Association, the gender of artists was rarely mentioned, except in some cases. The artists also belonged to other non-Jewish art groups. Most of them survived the war, but none of them remained in Kraków. Three of them were killed.

Słowa kluczowe: kobiety, sztuka, Kraków, okres międzywojenny, women, art, interwar period
References

1. Źródła archiwalne

Archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, sygn. A5, sygn. A78, T21B, sygn. A79, T20B, sygn. A122, KS12 (1919/1920).

Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. StGKr 247, sygn. StGKr 848, sygn. StGKr 1047.

Biblioteka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, sygn. 6431.

Centralna Biblioteka Judaistyczna, sygn. 218/34/261/27, sygn. 218/34/49/72.

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Zbiory specjalne, nr inw. 1776/II.

Narodowe Archiwum Cyfrowe, Zespół: Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji, sygn. 1-K-3516.

Zbiory Ruth Goldberger: Hanka Lewkowicz, Dzieci na wystawie, wycinek prasowy z 1939 r.; Hanka Lewkowicz, Mali talmudyści, fotografia.

2. Źródła opublikowane

Czasopisma

„Głos Plastyków” 1934.

„Naprzód” 1926.

„Nowy Dziennik” 1929–1939.

„Przegląd Artystyczny” 1936.

„Rzeczy Piękne” 1930.

„Sygnały” 1939.

„Sztuki Piękne” 1930, 1934.

„Światowid” 1934.

Inne źródła drukowane

A. H., Wystawa plastyk Henryki Kernerówny w Tow. Sztuk Pięknych w Krakowie, „Naprzód” (1926), nr 97.

Henryka Kernerówna, „Światowid” (1934), nr 52.

Materiały do dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1895–1939, oprac. Józef E. Dutkiewicz, Jadwiga Jeleniewska-Ślesińska, Władysław Ślesiński, Wrocław 1969.

Pajek Maria, Katalog rzeźb, obiektów przestrzennych i medali z kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Orońsko 2013.

Schinagel Emil, Udany debiut. Z wystawy w Żydowskim Domu Akademickim, „Nowy Dziennik” (1933), nr 110.

Szafran Tadeusz, Prace ceramiczne Henryki Kernerówny, „Rzeczy Piękne” (1930).

Die Verlorene Moderne: Der Künstlerbund Hagen 1900–1938 (katalog wystawy), Österreichische Galerie Belvedere, Wien 1993.

Weber Henryk, Na wysepce majolikowej (W atelier Henryki Kernerówny), „Nowy Dziennik” (1931), nr 145. 

Weber Henryk, Wystawa ceramik Henryki Kernerównej w Tarnowie, „Nowy Dziennik” (1931), nr 166.

Weber Henryk, Wystawa rzeźb i ceramiki Hanki Lewkowiczówny, „Nowy Dziennik” (1938), nr 340.

Weber Henryk, Wystawa „Zrzeszenia”, „Nowy Dziennik” (1934), nr 22.

Ygrek, Wieczór tańców Hanki Lewkowiczówny, „Nowy Dziennik” (1939), nr 120.

3. Opracowania

Demko Iwona, Zofia Baltarowicz-Dzielińska, pierwsza studentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2018.

Janczyk Agnieszka, Fromowiczowie – portret rodziny, „Krzysztofory” 35 (2017).

Janczyk Agnieszka, Polacca di nascita ed Italiana di adozione” – malarka Maria Fromowicz (1897 – po 1969). Próba uporządkowania biografii, [w:] Wędrowanie sztuki, red. Artur Badach, Katarzyna Chrudzimska-Uhera, Warszawa 2018.

Kaszuba-Dębska Anna, Bruno. Epoka genialna, Kraków 2020.

Kołodziejowa Bolesława, Ceramika krakowska I poł. XX wieku, „Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku” 14 (1991).

Liczbińska Maria, Wydarzenia artystyczne w kraju (1934), [w:] Polskie życie artystyczne w latach 1915–1939, red. Aleksander Wojciechowski, Wrocław 1974.

Piątkowska Renata, Studenci wyznania mojżeszowego w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1923–1939). Studia – debiuty – kariery, „Biuletyn Historii Sztuki” (2015), nr 4.

Ruta Zygmunt, Prywatne szkoły średnie ogólnokształcące w Krakowie i województwie krakowskim w latach 1932–1939, Kraków 1990.

Samozwaniec Magdalena, Maria i Magdalena, Kraków 1956.

Schönker Henryk, Dotknięcie anioła, Warszawa 2005.

Sosnowska Joanna, Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880–1939, Warszawa 2003.

Starzewska Maria, Polska ceramika artystyczna pierwszej połowy XX wieku, Wrocław 1952.

Styrna Natasza, Helena Grabschrift-Taffet, krakowska artystka urodzona w Tuchowie, „Folia Historica Cracoviensia” 27 (2021), z. 1.

Styrna Natasza, Zrzeszenie Żydowskich Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy w Krakowie 1931–1939, Warszawa 2009.

Trześniowski Dariusz, A trwanie twoje jest jak śmierć, na zawsze – coraz straszniejsze i krwawsze”. Modernistyczny wizerunek Salome, „Pamiętnik Literacki” (2001), z. 1.

Weiss Zofia, Łomnicka Katarzyna, Konstanty Laszczka, Kraków 2016.