Istotność marginesu, czyli wyparte wątki w historiografii Żydów i studiów żydowskich w Polsce. Uwagi wokół polskiego wydania książki Mordechaja Canina Przez ruiny i zgliszcza

Kamil Kijek

Abstrakt

Mordechaj Canin, Przez ruiny i zgliszcza. Podróżpo stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce, tłum. Monika Adamczyk-Garbowska, Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2018, ss. 526.

* Materiały wykorzystane w tym tekście zebrano w wyniku projektu badawczego „Inclusion of Jewish Citizens in Postwar Czechoslovak and Polish Societies” (project nr 16–01775Y) finansowanego przez Czeską Fundację Naukową (Czech Science Foundation).

References

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Doktoraty Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji (Archiwum): Koźmińska-Frejlak Ewa, Po Zagładzie. Praktyki asymilacyjne Ocalałych jako strategie zadomawiania się w powojennej Polsce 1944–1950. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2019.

George A. Smathers Libraries, University of Florida Digital Collections: Rothstein Rachel L.,“Small Numbers, Big Presence”: Poland, the U.S., and the Power of Jewishness after 1968. Rozprawa doktorska, University of Florida, 2015.

The University of Manchester Library: Lorenz Jan, Remaking Jewish Sociality in Contemporary Poland: Haunting Legacies, Global Connections. Rozprawa doktorska, School of Social Sciences, University of Manchester, Manchester 2013.

2. Źródła opublikowane

An-ski Szymon (Szin), Tragedia Żydów galicyjskich w czasie I wojny światowej. Wrażenia i refleksje z podróży po kraju, tłum. Krzysztof D. Majus, Przemyśl 2010.

Canin Mordechaj, Iber sztejn un sztok. Masa al pnei mea kehilles nachrawos be Polin, Tel Aviv 1952.

Canin Mordechaj, Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce, Warszawa 2018.

From a Ruined Garden: The Memorial Books of Polish Jewry, red. Jack Kugelmass, Jonathan Boyarin, Bloomington 1998.

Higgins Marguerite, Lower Silesian Jews Like Life in Poland, „Washington Post” (February 23, 1947).

Księgi pamięci gmin żydowskich. Bibliografia. Jewish Memorial Books: A Bibliography, red. Adam Kopciowski, Lublin 2008.

Pat Jacob, Ashes and Fire, New York 1947.

Pat Jankew, Asz un fajer. Iber di hurwes fun Pojln, New York 1946.

Samet Szimon, Be-woi le-mochorat. Massa le Polin-1946, Tel Aviv 1946.

Spiegelman Art, Maus. Opowieść ocalałego (wydanie zbiorcze), Warszawa 2016.

Sznajderman Szmuel Lejb, Between Fear and Hope, New York 1947.

Sznajderman Szmuel Lejb, Cwiszn szrek un hofenung (a rajze iber dem najem Pojln), Buenos Aires 1947.

Szoszkes Chaim, Pojln-1946 (ajndrukn fun a rajze), Buenos Aires 1946.

Szulsztajn Mosze, Cwiszn ruinen un rusztowanies (fun a rajze in Pojln), Paris 1949.

Tam był kiedyś mój dom… Księgi pamięci gmin żydowskich, red. Monika Adamczyk-Garbowska, Adam Kopciowski, Andrzej Trzciński, Lublin 2009.

Tenenbaum Joseph, In Search of a Lost People: The Old and New Poland, New York 1948.

Wohl Samuel Leo, Majn rajze kejn Warsze, New York 1947.

3. Opracowania

Adamczyk-Garbowska Monika, Patterns of Return: Survivors’ Postwar Journeys to Poland, Ina Levine Annual Lecture, 15 February 2007, Washington 2007.

Auerbach Karen, The House at Ujazdowskie 16: Jewish Families in Warsaw after the Holocaust, Bloomington 2013.

Bikont Anna, To, co Gross pokazał Polakom w „Sąsiadach”, żydowski reporter opisał już w 1947 r. Zobaczył „te same wrogie twarze ludzi w ubraniach Żydów”, „Książki. Magazyn do czytania” (13 listopada 2018), http://wyborcza.pl/ ksiazki/7,154165,24042120,to-co-gross-pokazal-polakom-w-sasiadach-zydowski-reporter.html [dostęp: 11 maja 2019].

Caplan Marc, A Disenchanted Elijah: World War I, Conspiracy Theories, and Allegory in S. An-sky’s “Destruction of Galicia”, „Polin” 34 (w przygotowaniu).

Datner Szymon, Eksterminacja ludności żydowskiej w Okręgu Białostockim, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” (1966), nr 60.

Feldman Jackie, Marking the Boundaries of the Enclave: Defining the Israeli Collective through the Poland “Experience”, „Israel Studies” 7 (2002), nr 2.

Gross Jan Tomasz, Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny 2000.

Gross Jan Tomasz, Grudzińska-Gross Irena, Złote żniwa. Rzecz o tym, co się działo na obrzeżach zagłady Żydów, Kraków 2011.

Karlip Joshua M., The Tragedy of a Generation: The Rise and Fall of Jewish Nationalism in Eastern Europe, Cambridge–London 2013.

Kieżun Piotr, Skarga i oskarżenie. O książce „Przez ruiny i zgliszcza” Mordechaja Canina, „Kultura Liberalna” 525 (2019), nr 4, https://kulturaliberalna.pl/2019/01/29/piotr-kiezun-recenzja-mordechaj-canin-przez-ruiny-zgliszcza/ [dostęp: 11 maja 2019].

Krzyżanowski Łukasz, Dom, którego nie było. Powroty ocalałych do powojennego miasta, Wołowiec 2016.

Machcewicz Paweł, Wokół Jedwabnego, [w:] Wokół Jedwabnego, t. 1: Studia, red. Paweł Machcewicz, Krzysztof Persak, Warszawa 2002.

Reszke Katka, Powrót Żyda. Narracje tożsamościowe trzeciego pokolenia Żydów w Polsce po Holocauście, Kraków–Budapeszt 2013.

Roskies David G., Against the Apocalypse: Responses to Catastrophe in Modern Jewish Culture, Syracuse 1999.

Rusiniak Martyna, Obóz zagłady Treblinka II w pamięci społecznej (1943–1989), Warszawa 2008.

Ruta Magdalena, Bez Żydów? Literatura jidysz w PRL o Zagładzie, Polsce i komunizmie, Kraków–Budapeszt 2012.

Sendyka Roma, To, co było, „Dwutygodnik” 255 (2019), nr 5, https://www.dwutygodnik.com/artykul/8259-to-co-bylo.html?fbclid=IwAR23O0njAg6dL0EtVth
GEy-FWtCnOXsUe41yZCt27iiMwA7cYfmE1K7q_5w [dostęp: 21 maja 2019].

Stępień Monika, Miasto opowiedziane. Powojenny Kraków w świetle żydowskiej literatury dokumentu osobistego, Kraków–Budapeszt 2018.

Szaynok Bożena, Ludność żydowska na Dolnym Śląsku, 1945–1950, Wrocław 2000.