Człowiek w objęciach systemu. O Podróży do krainy zeków Julija Margolina

Agnieszka Lenart

Abstrakt

THE MAN IN THE GRIP OF THE SOVIET SYSTEM: ON JULIUS MARGOLIN’S WORK JOURNEY TO THE LAND OF THE ZE-KA

The article focuses on Julius Margolin’s life and memoirs. Margolin was born in Pinsk, survived the Sovietization of Poland, and then spent five years in Soviet gulags. He witnessed the cruel history and functioning of the Soviet regime. The analysis is made on the basis of Margolin’s work Journey to the Land of the Ze-Ka, in which he wanted to show to the world the truth about the Soviet totalitarian system. In that way he intended to fight for freedom of millions of people and for human rights.

Słowa kluczowe: Julij Margolin, Podróż do krainy zeków, sowieckie łagry, totalitaryzm / Julius Margolin, Journey to the Land of the Ze-Ka, Soviet camps, totalitarian system
References

1. Źródła opublikowane

Margolin Julij Borisowicz, Putieszestwije w stranu ze-ka. Priedisłowije, Nju Jork 1952, http://lib.ru/MEMUARY/MARGOLIN/Puteshestvie_v_stranu_ze-ka.txt [dostęp: 17 stycznia 2019].

Margolin Julij, Putieszestwije w stranu Zeka i doroga na Zapad, Jerozolima 2017.

Margolin Julij, Wiesti iz Rossii. Dieło Biergiera (Otkrytoje pisʹmo), Czernowik, pieriepieczatannyj na maszynkie po-russki, „Socyalisticzeskij Wiestnik” (1946), nr 12, http://rjews.net/raisa-epshtein/articles/margolin/6.htm [dostęp: 7 września 2018].

Margolin Julius, Podróż do krainy zeków, tłum. Jerzy Czech, Wołowiec 2013.

2. Opracowania

Autobiografia, red. Małgorzata Czermińska, Gdańsk 2009.

Bobrownicka Maria, Suchanek Lucjan, Ziejka Franciszek, Współcześni Słowianie wobec własnych tradycji i mitów. Sympozjum w Castel Gandolfo 19–20 sierpnia 1996, Kraków 1997.

Całka Małgorzata, Z badań nad literaturą łagrową w Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum” 10 (2001).

Chazan Władimir, Czełowiek, kotoryj był „sam po siebie”. O Julii Margolinie, „Lechaim” 6 (ijunʹ 2010 / siwan 5770), https://lechaim.ru/ARHIV/218/hazan.htm [dostęp: 20 września 2018].

Courtois Stéphane, Werth Nicolas i in., Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania, tłum. zbiorowe, przedmowa do wydania polskiego Krystyna Kersten, Warszawa 1999.

Czaplejewicz Eugeniusz, Polska literatura łagrowa, Warszawa 1992.

Czech Jerzy, …mówilibyśmy nie „archipelag GUŁag”, ale „kraina zeków”, [w:] Julius Margolin, Podróż do krainy zeków, Wołowiec 2013.

Cziżyk S. N., Sudʹba odnoj prokłamacyi: izrailskij kommunizm protiw Julija Margolina. Sobranije statiej i wystuplenij, obraszczenij i pisiem Julija Margolina 19461957 gg., Jerozolima 2002.

Dać świadectwo prawdzie. Portrety współczesnych pisarzy rosyjskich, red. Lucjan Suchanek, Kraków 1996.

Davies Norman, Europa – między Wschodem a Zachodem, tłum. Bartłomiej Pietrzyk, Kraków 2007.

Dobruskina Irina, Iz awtobiograficzeskich matieriałow i publicystiki, „Lethaea Rossica” 9 (2014).

Duda Katarzyna, Andriej Amalrik – rosyjski dysydent, Kraków 2010.

Emigracja i tamizdat. Szkice o współczesnej prozie rosyjskiej, red. Lucjan Suchanek, Kraków 1993.

Fromier Władimir, Wmiesto poslesłowija. Niesostojawszajasia wstriecza, [w:] Julij Margolin, Putieszestwije w stranu Zeka i doroga na Zapad, II, Jerozolima 2017.

Gul Roman, Ja unios Rossiju. Apołogija emigracyi, t. 1: Rossija w Giermanii, Moskwa 2001.

Historia literatury rosyjskiej XX wieku, red. Andrzej Drawicz, Warszawa 1997.

Jackowska Anna Maria, Julius Margolin – świadek zagłady żydowskiej w obozach sowieckich. Przyczynek do dziejów zimnej wojny, „Dzieje Najnowsze” 43 (2011), nr 3.

Jakobson Anatolij, Fragmienty iz Margolina (Popytka riekwijema), http://www.antho.net/library/ yacobson/texts/margolin.html [dostęp: 16 stycznia 2019].

Kamiński Andrzej Józef, Koszmar niewolnictwa. Obozy koncentracyjne od 1896 do dziś. Analiza, Warszawa 1990.

Kapuściński Ryszard, O pamięci i jej zagrożeniach z Ryszardem Kapuścińskim rozmawiają Zbigniew Benedyktowicz i Dariusz Czaja, „Konteksty” 57 (2003), nr 34.

Katsman Roman, Nieułowimaja riealnostʹ. Sto let russko-izrailskoj litieratury, „Artikl” 42 (2019), nr 10.

Katsman Roman, Putieszestwije w stranu zeka. Poeticzeskaja zagadka Julija Margolina, „Slavia Orientalis” 67 (2018), nr 4.

Kowalska-Paszt Izabela, Proza niefikcjonalna Abrama Terca. „Głos z chóru” jako współczesna „silva rerum”, „Slavia Orientalis” 49 (2000), nr 4.

Kowalska-Paszt Izabela, Proza niefikcjonalna trzeciej fali emigracji rosyjskiej. Model typologiczny, Szczecin 2001.

Lejeune Philippe, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, red. Regina Lubas-Bartoszyńska, tłum. Wincenty Grajewski i in., Kraków 2001.

Pierzchała Kazimierz, Rosyjski system penitencjarny w ujęciu wybranych polskich i rosyjskich opracowań, „Nowa Polityka Wschodnia” (2017), nr 4.

Pietrzycka-Bohosiewicz Krystyna, Historia zapisana w człowieku… Wybrane problemy wolnej literatury rosyjskiej, Kraków 2008.

Rybicka Elżbieta, Miejsce, pamięć, literatura (w perspektywie geopolityki), „Teksty Drugie” (2008), nr 1–2.

Sariusz-Skąpska Izabella, Polscy świadkowie GUŁagu. Literatura łagrowa 1939–1945, Kraków 1995.

Saryusz-Wolska Magdalena, Spotkania czasu z miejscem. Studia o pamięci i miastach, Warszawa 2011.

Sucharski Tadeusz, Literackie świadectwa polskich Żydów ze Związku Sowieckiego (z czasów II wojny światowej), [w:] Żydzi wschodniej Polski, Seria 2: W blasku i cieniu historii, red. Jarosław Ławski, Barbara Olech, Białystok 2014.

Sucharski Tadeusz, Literatura Holocaustu i literatura Gułagu? Literatura doświadczenia totalitarnego!, „Słupskie Prace Filologiczne. Filologia Polska” 5 (2007).

Sucharski Tadeusz, Polskie poszukiwania „innej” Rosji. O nurcie rosyjskim w literaturze Drugiej Emigracji, Gdańsk 2008.

Sukiennicki Wiktor, Z ziemi nieludzkiej – relacje obcych i swoich, „Kultura” (1950), nr 11 (37).

Szauli Misza, K priezientacyi dwuchtomnika Julija Margolina, http://www.newswe.com/index.php?go=Pages&in=view&id=9186 [dostęp: 11 września 2018].

Wasilewska Irena, Za winy niepopełnione, Rzym 1945.

Winokurowa Irina, Nie mogu siebie priedstawitʹ, cztoby kniga nie wyszła po-russki… Kursiw moj: k istorii publikacyi i riecepcyi, „Znamia” (2017), nr 12, http://magazines.russ.ru/znamia/2017/12/ne-mogu-sebe-predstavit-chtoby-kniga-ne-vyshla-po-russki-pr.html [dostęp: 26 stycznia 2019].