„Wielką jest semicka moc”. Poetyckie strofy w „Roli” Jana Jeleńskiego

Małgorzata Domagalska

Abstrakt

“HOW ENORMOUS IS SEMITIC POWER”: POETRY IN JAN JELEŃSKI’S ROLA

Rola was the first antisemitic weekly in Poland published in Warsaw between 1883 and 1912. According to the nineteenth-century custom, not only journalism, but also novels published in weekly installments, as well as poems were included in the magazine. In poetry, lofty or religious topics were raised at the time of Christmas or Easter, or virulent antisemitic satire was published on various occasions. The antisemitic satire corresponded to the themes taken up in prose and journalism. The themes were dominated by the myth of Judeopolonia, issues of assimilation and social advancement of Jews, attacks on mixed marriages and mockery of Zionism, or the colonies established by Baron Hirsch in Argentina. It can be said that both prose and poetry were servile to journalism and strengthened the antisemitic content dominant in the weekly.

Słowa kluczowe: poezja antysemicka, „Rola”, Jan Jeleński, antysemityzm / antisemitic poetry, Rola, antisemitism
References

1. Źródła opublikowane

Ćwierćwiecze walki. Księga pamiątkowa „Roli”, Warszawa 1910.

Jeske-Choiński Teodor, Poznaj Żyda, wyd. 3, Warszawa 1912.

„Rola” 1883–1912.

2. Opracowania

Domagalska Małgorzata, Zatrute ziarno. Proza antysemicka na łamach „Roli” (1883–1912), Warszawa 2015.

Eisenbach Artur, Emancypacja Żydów na ziemiach polskich 1785–1870 na tle europejskim, Warszawa 1988.

Eisenbach Artur, Memoriał w sprawie sytuacji Żydów w Królestwie Polskim, „Biuletyn Historii Żydów Polskich” (1976), nr 4.

Friedrich Agnieszka, The Image of a Wealthy Jewish Family in the Anti-semitic Polish Weekly “Rola”, „Scripta Judaica Cracoviensia” (2015), nr 13.

Friedrich Agnieszka, „Rola” wobec syjonizmu, „Kwartalnik Historii Żydów” (2016), nr 2.

Jagodzińska Agnieszka, „Duszozbawcy”? Misje i literatura Londyńskiego Towarzystwa Krzewienia Chrześcijaństwa wśród Żydów w latach 1809–1939, Kraków 2017.

Janion Maria, Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie, Warszawa 2009.

Kołodziejska Zuzanna, „Izraelita” (1866–1915). Znaczenie kulturowe i literackie czasopisma, Kraków 2014.

Krzywiec Grzegorz, Polska bez Żydów. Studia z dziejów idei, wyobrażeń i praktyk antysemickich na ziemiach polskich początku XX wieku (1905–1914), Warszawa 2017.

Lewalski Krzysztof, Kościoły chrześcijańskie w Królestwie Polskim wobec Żydów w latach 1855–1915, Wrocław 2002.

Moszyński Maciej, Antysemityzm w Królestwie Polskim. Narodziny nowoczesnej ideologii antyżydowskiej (1864–1914), Poznań 2017.

Pąkciński Marek, Konserwatyzm na rozdrożu. „Młodzi konserwatyści” warszawscy wobec ideowych dylematów schyłku XIX wieku, Warszawa 1994.

Rudnicki Szymon, Równi, ale niezupełnie, Warszawa 2008.

Sierotwiński Stanisław, Kośmiński Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 14, Wrocław 1968.

Soboń Marcin, Polacy wobec Żydów w Galicji doby autonomicznej w latach 1868–1914, Kraków 2011.

Śliwa Michał, Obcy czy swoi. Z dziejów poglądów na kwestię żydowską w Polsce w XIX i XX wieku, Kraków 1997.

Weeks Theodore R., From Assimilation to Antisemitism: The “Jewish Question” in Poland 1850–1914, DeKalb 2006.

Weeks Theodore R., The “International Jewish Conspiracy” Reaches Poland: Teodor Jeske-Choiński and His Works, „East European Quarterly” 31 (1997), nr 1.

Weiser Piotr, „Po przekroczeniu tego progu zaczyna się królestwo śmiechu…”. Antysemityzm jako wywąchiwanie, „Teksty Drugie” (2011), nr 3.

Zawialska Maria, „Świt” Marii Konopnickiej. Zarys monograficzny tygodnika dla kobiet, Wrocław 1978.

Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich, t. 6, red. Stefan Gąsiorowski, Magdalena Ruta, Kraków 2017.