The Structure of Nominal Constructions in Polish Sign Language (PJM): A Corpus-based Study

Paweł Rutkowski,

Anna Kuder,

Małgorzata Czajkowska-Kisil,

Joanna Łacheta

Abstrakt

The syntax of nominal constructions has so far attracted relatively little attention in the rapidly growing literature on sign languages. In Poland, there have been virtually no studies addressing the topic. The goal of the present paper is to offer an overview of the nominal syntax of PJM (polski język migowy), the visual-spatial language of the Polish Deaf, which is diachronically and synchronically independent of spoken/written Polish. A key, and novel, aspect of the present proposal is that we base our descriptive model on a detailed investigation of extensive empirical data. For the purposes of this study, we have carefully inspected a sample of video material extracted from the first-ever corpus of PJM that is currently being compiled at the University of Warsaw. An in-depth examination of the data has allowed us to produce a typology of PJM nominal constructions involving adjectives and other adnominal modifiers. The present paper outlines the word-order generalizations that emerge from the analyzed data. We observe that PJM adjectives show a clear tendency to appear in postposition with respect to the head noun, whereas other adnominal modifiers (such as numerals or possessives) most often precede the noun. Additionally, we confront these findings with data on spoken Polish nominals extracted from the National Corpus of Polish.

Abstrakt

Składni konstrukcji nominalnych poświęcono dotychczas niewiele uwagi w szybko rozwijającej się literaturze z dziedziny lingwistyki migowej. W Polsce nie przeprowadzono dotąd niemal żadnych badań dotyczących tego tematu. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie opisu składni konstrukcji nominalnych polskiego języka migowego (PJM), czyli wizualno-przestrzennego języka używanego przez Głuchych w Polsce, odmiennego od polszczyzny pisanej/mówionej zarówno pod względem diachronicznym, jak i synchronicznym. Najważniejszym założeniem referowanego tu badania – odróżniającym je od wielu innych prac dotyczących składni języków migowych – jest wykorzystanie obszernego materiału empirycznego. Na potrzeby niniejszego studium autorzy dokonali przeglądu próby materiału wideo pochodzącego z pierwszego i jedynego korpusu PJM, który jest obecnie tworzony na Uniwersytecie Warszawskim. Wnikliwa analiza pozwoliła na opracowanie typologii konstrukcji nominalnych w PJM – zawierających zarówno przymiotniki, jak i inne modyfikatory. Niniejszy artykuł przedstawia generalizacje dotyczące szyku wyrażeń nominalnych, wyłaniające się z przestudiowanych danych. Autorzy zauważają, że przymiotniki w PJM mają tendencję do występowania w postpozycji względem rzeczownika głównego, podczas gdy inne modyfikatory (takie jak liczebniki lub elementy dzierżawcze) zazwyczaj poprzedzają rzeczownik. Dodatkowo autorzy dokonują analizy porównawczej owych wniosków z danymi dla konstrukcji nominalnych występujących w mówionej polszczyźnie, pozyskanymi z Narodowego Korpusu Języka Polskiego.

Słowa kluczowe: sign language, PJM, corpus linguistics, nominal syntax, adjectives, word order , język migowy, lingwistyka korpusowa, składnia nominalna, przymiotniki, szyk wyrazów
References

Abney Steven P. (1987). The English noun phrase in its sentential aspect. Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology, Ph.D. dissertation.

Bertone Carmela (2010). The syntax of noun modification in Italian Sign Language (LIS). In University of Venice Working Papers in Linguistics 19, Laura Brugè (ed.), 7–28. Venezia: Dipartimento di Scienze del Linguaggio, Università Ca’ Foscari.

Chafe Wallace, ed. (1980). The Pear Stories: Cognitive, Cultural, and Linguistic Aspects of Narrative Production. Norwood, NJ: Ablex.

Cinque Guglielmo (1994). On the evidence for partial N-movement in the Romance DP. In Paths Towards Universal Grammar: Studies in Honor of Richard S. Kayne, Guglielmo Cinque, Jan Koster, Jean-Yves Pollock, Luigi Rizzi, Raffaella Zanuttini (eds.), 85–110. Washington: Georgetown University Press.

Cinque Guglielmo (2005). Deriving Greenberg’s Universal 20 and its exceptions. Linguistic Inquiry 36(3), 315–332.

Farris Michael A. (1994). Sign language research and Polish Sign Language. Lingua Posnaniensis 36, 13–36.

Hanke Thomas, Storz Jakob (2008). iLex – A database tool for integrating sign language corpus linguistics and sign language lexicography. In Construction and Exploitation of Sign Language Corpora. 3rd Workshop on the Representation and Processing of Sign Languages, Onno Crasborn, Eleni Efthimiou, Thomas Hanke, Ernst D. Thoutenhoofd, Inge Zwitserlood (eds.), 6467. Paris: ELRA.

Hollak Józef, Jagodziński Teofil (1879). Słownik mimiczny dla głuchoniemych i osób z nimi styczność mającychWarszawa: Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2013). A Position on Classificatory Adjectives in Polish. Studies in Polish Linguistics 8(3), 103–126.

MacLaughlin Dawn (1997). The structure of determiner phrases: Evidence from American Sign Language. Boston, MA: Boston University, Ph.D. dissertation.

Neidle Carol, Nash Joan (2012). The noun phrase. In Sign Language: An International Handbook [Handbooks of Linguistics and Communication Science – Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 37]Roland Pfau, Markus Steinbach, Bencie Woll (eds.), 265–292. Berlin: De Gruyter Mouton.

Perlin Jacek (1993). Lingwistyczny opis polskiego języka migowego. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

Pfau Roland, Steinbach Markus, Woll Bencie, eds. (2012). Sign Language: An International Handbook [Handbooks of Linguistics and Communication Science – Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 37]. Berlin: De Gruyter Mouton.

Przepiórkowski Adam, Bańko Mirosław, Górski Rafał L., Lewandowska-Tomaszczyk Barbara (2012). Narodowy korpus języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Rutkowski Paweł (2009). Fraza przedimkowa w polszczyźnie. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Rutkowski Paweł, Czajkowska-Kisil Małgorzata, Łacheta Joanna, Kuder Anna (2014). Analiza szyku przymiotnika jako przykład wykorzystania danych korpusowych w badaniach nad gramatyką PJM. In Lingwistyka przestrzeni i ruchu. Komunikacja migowa a metody korpusowe, Paweł Rutkowski, Sylwia Łozińska (eds.), 104–115Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Schwager Waldemar, Zeshan Ulrike (2008). Word Classes in Sign Languages: Criteria and Classifications. Studies in Language 32(3), 509–545.

Świdziński Marek, Gałkowski Tadeusz, eds. (2003). Studia nad kompetencją językową i komunikacją niesłyszących. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Polski Komitet Audiofonologii, Instytut Głuchoniemych im. ks. Jakuba Falkowskiego.

Tomaszewski Piotr (2011). Lingwistyczny opis struktury polskiego języka migowego. In Język jako przedmiot badań psychologicznych. Psycholingwistyka ogólna i neurolingwistyka, Ida Kurcz, Hanna Okuniewska (eds.), 184–238. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica.

Willim Ewa (2000). Some aspects of the grammar and interpretation of adjectival modification. In Proceedings of Generative Linguistics in Poland 1, Piotr Bański, Adam Przepiórkowski (eds.), 156–167, Warszawa: IPI PAN.

Zhang Niina Ning (2007). Universal 20 and Taiwan Sign Language. Sign Language & Linguistics 10(1), 55–81.