Russian Christians without Clergy: Who are the Bespopovtsy?

Konrad Kuczara

Abstrakt

The bespopovtsy are Orthodox Christians without clergy. They hold the belief that the reign of the Antichrist on earth invalidates the priesthood and sacraments (except baptism) of any Christian Church. This belief emerged in response to the liturgical reforms undertaken by the Orthodox Church in Muscovy, which they deem to have introduced unacceptable alterations to traditional rites. Consequently, the bespopovtsy contend that following the death of the last clergymen ordained according to the rite preceding the reform, genuine priests no longer exist in the world, leaving Jesus Christ as the sole guiding priest for believers. Bespopovtsy communities are organized into communes overseen by regulators, and their places of worship are termed molenna. Due to the absence of a clerical hierarchy, various distinct communities rapidly evolved within the bespopovtsy group.

Słowa kluczowe: Old Believers, bespopovtsy (priestless), molenna, reform, patriarch Nikon, Antichrist, schism
References

Ageeva (Агеева Е.А.) Поморское согласие (Беспопóвцы). Православная Энциклопедия, Т. IV, под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Алексия II, Москва 2002, s. 709–724.

Bazylow Ludwik, Wieczorkiewicz Piotr P. Historia Rosji. Wrocław 2005.

Billington James. H. Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej. Kraków 2008.

Grek-Pabisowa Iryda, Maryniakowa Irena. O wyznawcach Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego w Polsce, “Chrześcijański Wschód a kultura polska”, pod red. Ryszarda Łużnego, Lublin 1989, s. 89–101.

Grek-Pabisowa Iryda (1). Światowe migracje staroobrzędowców od wieku XVII do czasów współczesnych, “Staroobrzędowcy. Szkice z historii, języka, zwyczajów”, red. Iryda Grek-Pabisowa, Warszawa 1999, s. 13–31.

Grek-Pabisowa Iryda (2). Niektóre wiadomości o starowiercach zamieszkałych na terenie Polski (1958), “Staroobrzędowcy. Szkice z historii, języka, zwyczajów”, red. Iryda Grek-Pabisowa, Warszawa 1999, s. 35–51.

Heller Michał. Historia Imperium Rosyjskiego. Warszawa 2009.

Iwaniec Eugeniusz. Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich. Warszawa 1977.

Iwaniec Eugeniusz (2). Wierzenia i obrzędy grzebalne wczoraj i dziś u staroobrzędowców na ziemiach polskich, “Chrześcijański Wschód a kultura polska”, pod red. Ryszarda Łużnego, Lublin 1989, s. 103–124.

Jaroszewicz-Pieresławcew Zoja. Wojnowo, Encyklopedia katolicka, t. 20, red naczelny Edward Gigilewicz, Lublin 2014, k. 859–860.

Juchimienko (Юхименко Е.М.) Беспопóвцы. Православная Энциклопедия, Т. IV, под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Алексия II, Москва, 2002, s. 702–704.

Kowalska Hanna. Rosyjski wiersz duchowny i kultura religijna staroobrzędowców pomorskich. Wrocław 1987.

Lobaczjov Siergiej (Лобачёв С.В.). Патриарх Никон. Санкт-Петербург 2003.

Ławreszuk Marek. Prawosławie wobec tendencji nacjonalistycznych i etnofiletystycznych. Warszawa 2000.

Malcev (Мальцев А.И.) Беспопóвцы в XVII–XVIII вв.Православная Энциклопедия, Т IV, под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Алексия II, Москва 2002, s. 704–709.

Mirolubov, Carancza (Миролюбов Иоанн, Саранча Евгений).Eдиноверие, Православная Энциклопедия, под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Алексия II, Москва, 2008, s. 42–50.

Osadczy Włodzimierz. Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin 2007.

Pascal Pierre. Avvakum et les débuts du raskol. Paris 1963.

Pastuszewski Stefan, Leksykon religijno-kulturowy staroprawosławia. Bydgoszcz 2015.

Pastuszewski Stefan, Zarys najnowszych dziejów wspólnot staroobrzędowców w Polsce (1939–2016), Kielce 2017.

Poliakov Léon. L’epopée des vieux-croyants. Paris 1991.

Przybył Elżbieta. W cieniu Antychrysta. Idee staroobrzędowców w XVII w. Kraków 1999.

Riasanovsky Nickolas, V., Steinberg Mark D. Historia Rosji. Kraków 2009.

Szaszkov (Шашков А.Т.). Аввàкум Петров, Православная Энциклопедия, под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Алексия II, Москва, 2000, s. 83–87.