Polish Diplomacy Towards the Events in Czechoslovakia in 1989

Anna Szczepańska-Dudziak

Abstrakt

Political relations between Warsaw and Prague in 1989 were influenced by the disproportion between the rate of the systemic changes taking place in both countries and the critical stance of the KSČ leadership towards the changes taking place in Poland. The negative assessment of the decision to convene the Round Table talks, the capitulating attitude of the PZPR, which de facto agreed to abandon the principles of socialism in the economy and accepted the strengthening of the Solidarity opposition, influenced the reduction of official political contacts, especially in the second half of 1989. This also applied to cooperation between social organisations, especially youth organisations, cultural cooperation and individual border traffic. All these issues were perceived by PLR diplomats making attempts to counteract the isolation by party activists of various levels and trying to counteract the unfavourable presentation of Poland in the Czechoslovak media and supporting their citizens subjected to persecution by Czechoslovak border guards

Słowa kluczowe: polish diplomacy, Polish foreign service, Polish-Czechoslovak relations in 1989
References

Primary sources

Archiwum Akt Nowych:

– Polska Zjednoczona Partia Robotnicza Komitet Centralny w Warszawie 1948–1990.

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych:

– Departament I.

– Departament Konsularny.

– Depesze Praga.

– Departament Prasy Współpracy Kulturalnej i Naukowej.

Archiv Ministerstva zahraničnich věci:

– Dokumentace Teritoríalních Odborů 1945–1989.

– Teritoriálni Odbory – Tajne, Polsko 1980–1989.

Archiwum Zakładowe Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego:

– Biuro Współpracy z Z agranicą.

Národní Archiv:

– KSČ Ústřední výbor 1945–1989, Praha – předsednictvo 1986–1989.

Published sources

Oświadczenie Sejmu PRL w związku z 21 rocznicą interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowackiej

Republice Socjalistycznej, Warszawa 17.08.1989, “Zbiór Dokumentów” PI SM, nr 3, 1990.

Przemówienie w Sejmie ministra spraw zagranicznych Tadeusza Olechowskiego na temat zdań i kierunków polskiej polityki zagranicznej, Warszawa 24.02.1989, “Zbiór Dokumentów” PI SM, nr 1, 1990.

Memoires and recollections

Havel V., Tylko krótko proszę. Rozmowy z Karelem Hvížďalą, zapiski, dokumenty, Kraków 2007.

Horňák V. Československo mezi přestavbou a revoluci. Politický deník 1987–1991, dil. I, Přestavba, Praha 1991.

Jakeš M., Dva roky generálním tajemníkem, Praha 1996.

Rakowski M.F., Dzienniki polityczne 1987–1990, Warszawa 2005.

Svatek V., Od Husáka k Havlovi aneb Čech ve Varšaviě: vzpomínký diplomata z let 1980–1992, Praha 2009.

Štrougal L., Paměti a úvahy, Praha 2009.

Press

“Rude právo” 1989.

“Tribuna” 1989.

“Gazeta Wyborcza” 1989.

Scientific studies

Bálek A., Československá ekonomika v osemdesátých letech 20. stoleti, “Acta Oeconomica Pragensia” 2007roč. 15, č. 7, s. 45–50, https://aop.vse.cz/artkey/aop-200707-0001_ceskoslovenskaekonomika-v-osmdesatych-letech-20-stoleti.php.

Blehova B., Michail Goračv und der Fall des Kommunismus in der Tschechoslowakei, w: W. Mueller, M. Portmann, Osteuropa vom Weltkrieg zur Wende, 2007, https://www.academia.edu/35446367/Michail_Gorba%C4%8Dev_und_der_Fall_des_Kommunismus_in_der_Tschechoslowakei.

Dejmek J., Diplomacie Československa, díl. 2: Biografický slovník československých diplomatů (1918–1992), Praha 2013.

Husák P., Česká cesta ke svobodě, díl. 1: Revoluce či co?, Praha 1999.

Informator o stosunkach polsko-czechosłowackich 1944–1989, oprac. M. Wilk, Z. Kacpura, Warszawa 1991.

Kaliński J., Kiedy zaczęło się odradzanie gospodarki rynkowej w Polsce?, “Optimum. Studia  Ekonomiczne” 2015, nr 1, https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/3055/1/01_Janusz%20Kalinski.pdf.

Koudelka F., Husákuv pád 1987. Dokumenty k oddělení funkcji prezydenta ČSSR a genarálního tajemníka KSČ a k nástupu Miloše Jakeše do čela KSČ, “Soudbé dějiny” 2000, nr 3.

Nowak K., Dyplomacja Nicolae Ceauçescu wobec przemian politycznych w Polsce w roku 1989 r., “Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne” 2021, t. 19.

Otahal M., Opoziční proudy v české společnosti, Praha 2011.

Pullman M., Konec experimentu. Přestavba a pád komunismu v Československu, Praha 2011.

Rychlík J., Cestováni do ciziny v habsburské monarchii a v Československu. Pasová, vízová a vstěhovatlská polityka 1848–1989, Praha 2007.

Rychlík J., Cestovni styk mezi Československem a Polskem v letech 19481989, w: Česká w polska historická tradice a její vztahy k současnosti, red. D. Hrodek, Praha 2003.

Rychlík J., Československo v období socjalismu 1945–1989, Praha 2020.

Rychlík J., Československo a změny ve východnií Evropě na prahu událostí roku 1989, “Slovanskè Historickè Studie” 2006, nr 31.

Rychlík J., Dyplomacja czechosłowacka wobec sytuacji w Polsce w roku 1989, “Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne”, 2021, t. 30.

Rychlík _______J., Politickè změny ve Východni Evropě před 17. Listopadem a jejich ohlas v Československu, “Česko-slovenská historická” 2009.

Sekanina M., NEDOKONČENÁ: Československá ekonomika v druhé polovině 80. let minulého století, “Acta Oeconomica Pragensia” 2007, roč. 15, č. 7, https://aop.vse.cz/artkey/aop-200707-0023_nedokoncena-ceskoslovenska-ekonomika-v-druhe-polovine-80-let-minuleho-stoleti.php.

Suk J., Rozłam pomiędzy “totalitaryzmem” a “demokracją”. Czechosłowacki rok 1989 – możliwości, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2011, nr 2.

Szczepańska A. Oficjalne relacje polsko-czechosłowackie w latach 1980–1989 w świetle raportów ambasady PRL w Pradze, “Przegląd Zachodniopomorski” 2010, z. 4.

Szczepańska-Dudziak A., Regaining Trust: The Work of Communist Poland’s Foreign Service in Czechoslovakia in the 1980s, “Slovanský přehled” 2020, č. 1.

Ukielski P., Czechosłowacja – implozja systemu, w: A. Burakowski, A. Gubrynowicz, P. Ukielski, 1989 – Jesień Narodów, Warszawa 2009.

Vaněk M., Nedalo se tady dýchat. Ekologie v českých zemích v letech 1968 až 1989, Praha 2022.

Železný J., Vznik týdeníku Tribuna jako první legalni tiskové platformy antireformních sil v roce 1969, “Sborník Nároodního Muzea w P raze”, řada C. Literární historie 2012, sv. 57, č. 4.