Initiatives to Regulate the Legal Situation of Jewish Communities in Galicia in the Second Half of the Nineteenth Century: Greater Autonomy for Communities, or Increased Dependence on the Secular/State Administration?

Hanna Kozińska-Witt

Abstrakt

The article discusses the process of the introduction in Galicia of a new law regulating the relations between Jewish communities and the authorities of the territorial administration. Unlike in the Galician provinces, where the Josephine patent of 1789 continued to be applied, certain Jewish communities in the cities here had developed new statutes previously, leading to partial changes in the elections for community councils. The first was the Krakow community (1870), whose Orthodox rabbi Szymon Schreiber (Sofer) attempted to withdraw the implemented changes, designing his own version of the new statutes (1882). The struggle over the form of the new law ultimately culminated with the Viennese government’s issue of relevant regulations in 1890.

Słowa kluczowe: equal rights, liberal reform, regional laws, status of Jewish community, Jewish community statute, law of 21 March 1890
References

Press

Czas (Krakow) 1879, 1880, 1882, 1888, 1890.

Reforma (Krakow) 1882.

Nowa Reforma (Krakow) 1883, 1888, 1890.

Neue Freie Presse (Vienna) 1890.

Neuzeit (Vienna) 1879, 1880, 1882, 1890.

 

Primary literature

Bericht über die Verhandlung des I. galizisch-jüdischen Kultusgemeindetages, (1878), Lemberg.

Gesetz vom 21. März 1890, betreffend die Regelung der äusseren Rechtsverhältnisse der israelitischen Religionsgesellschaft, RGBL 57/1890; https://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFassung.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Gesetzesnummer=10009176 (Accessed: 13 February 2018).

Herrnritt von, H.R. (19052), Juden: B. Israelitische Kultusangelegenheiten, in: E. Mischler, J. Ulbrich, Österreichisches Staatswörterbuch. Handbuch des gesamten österreichischen öffentlichen Rechtes, Wien, vol. 2: 974–981.

Kasparek, J.R. (1868), Zbiór ustaw administracyjnych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskim obowiązujących, 1868, vol. 1: 97–112.

Kasparek, J.R. (1873), Zbiór ustaw administracyjnych w Królestwie Galicyi i w Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskim obowiązujących do użytku c.k. władz rządowych i władz autonomicznych, Kraków, vol. III: 1589–1590.

Kasparek, J.R. (1884), Zbiór ustaw i rozporządzeń administracyjnych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskim obowiązujących z wyciągiem orzeczeń c.k. Trybunału administracyjnego, Kraków, vol. 1: 47–49.

Reskrypt wysokiego c.k. Namiestnictwa z dn. 8. Listopada 1897, ANKr Kr 7055.

Schreiber, S. et consorten: Statuten-Entwurf für die israelitischen Cultusgemeinden in Galizien verfasst von Rabbiner Schreiber & consorten vorgelegt der Lemberger Rabbiner-Versammlung, (1882), Lemberg.

“Sprawozdanie stenograficzne z rozpraw galicyjskiego Sejmu krajowego 6. Posiedzenie, 5. Sesyi, IV Periodu Sejmu galicyjskiego z dnia 14. Września 1882”, at: https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/8722/edition/4471/content?ref=desc (Accessed: 20 April 2018).

Statut dla Zboru izraelickiego w Krakowie / Statut der israelitischen Cultur-Gemeinde in Krakau, (1870) Kraków.

Wniosek A. Gumplowicza w sprawie statutu oddzielnego dla gminy żydowskiej w Krakowie, ANKr Mag 1808.

Zuker, F. (1882), Mowa posła Dra Filipa Zukra wygłoszona w sprawie uregulowania prawnych stosunków ludności izraelickiej na posiedzeniu Sejmu krajowego z dnia 10. Października 1882, Lwów.

Secondary literature

Aleksiun, N., Szomer Israel, at: http://www.jhi.pl/psj/Szomer_(Schomer)_Israel (Accessed: 5 April 2018).

Assaf, D., Belz Hasidic Dynasty, at: http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Belz_Hasidic_Dynasty (Accessed: 5 April 2018).

Bałaban, M. (1907), Historya projektu szkoły rabinów i nauki religii mojż. na ziemiach polskich, Lwów.

Bałaban, M. (1909), Żydzi w Austryi za panowania cesarza Franciszka Józefa I. ze szczególnym uwzględnieniem Galicyi, 1848–1908, Lwów, at: http://rcin.org.pl/Content/5953/WA248_5492_

F-21-773_balaban-zydzi-o.pdf (Accessed: 19 February 2018).

Bałaban, M. (1916), Dzieje Żydów w Galicyi i w Rzeczypospolitej krakowskiej 1772–1868, Lwów (reprint 1988).

Bałaban, M. (1936), Bloch Józef (1850–1923), in: Polski Słownik Biograficzny, vol. 2, ed. W. Konopczyński [et al.], Kraków.

Bałaban, M. (1937), Historia lwowskiej synagogi postępowej, Lwów.

Binder, H. (2005), Galizien in Wien. Parteien, Wahlen, Fraktionen und Abgeordnete im Übergang zur Massenpolitik, Wien.

Bloch, J. (1922), Erinnerungen aus meinem Leben, Wien/Leipzig, at: https://archive.org/details/erinnerungenausm00blocuoft (Accessed: 17 April 2018).

Borzymińska, Z. Löwenstein Bernard, at: http://www.jhi.pl/psj/Loewenstein_Bernard (Accessed: 5 April 2018).

Buchen, T. (2010), „Herkules im antisemitischen Augiasstall“ – Joseph Samuel Bloch und Galizien in der Reaktion auf Antisemitismus in der Habsburger Monarchie, in: U. Wyrwa (Hrsg.), Einspruch und Abwehr: Die Reaktion des europäischen Judentums auf die Entstehung des Antisemitismus (1879–1914), Frankfurt: 193–214.

Buchen, T. (2012), Antisemitismus in Galizien: Agitation, Gewalt und Politik gegen Juden in der Habsburgermonarchie um 1900, Berlin.

Cieśla, M., Żyndul, J. (2004), Sprawa Ritterów. Aktualizacja legendy mordu rytualnego w Galicji końca XIX wieku, in: G. Borkowska, M. Rudkowska (eds.), Kwestia żydowska w XIX wieku. Spory o tożsamość Polaków, Warszawa: 439–451.

Dziadzio, A. (2001), Monarchia konstytucyjna w Austrii (1867–1914): Władza – obywatel – prawo, Kraków.

Fałowski, J. (2009), Żydzi w parlamencie wiedeńskim – z działalności poselskiej Emila Byka (1845–1906), Państwo i Społeczeństwo: półrocznik Krakowskiej Wyższej Szkoły im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, vol. 9, no. 1.

Feldman, W. (1894), Asymilatorzy, syjoniści i polacy, Z powodu przełomu w stosunkach żydowskich w Galicyi, Lwów.

Feldman, W. (1907), Stronnictwa i programy polityczne w Galicyi 1846–1906, Kraków, vol. 2.

Friedman, P. (1929), Die galizischen Juden im Kampfe um ihre Gleichberechtigung (1848–1868), Frankfurt am Main.

Fryling, Z. (1883), Klątwa galicyjskich rabinów i cudotwórców, Lwów.

Grabiec, J. (1922), Wilhelm Feldman, jako publicysta i działacz społeczny, in: Pamięci Wilhelma Feldmana, Kraków: 60–104.

Kieniewicz, S., Popiel, Jan, at: http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jan-popiel (Accessed: 18 April 2018).

Leszczyński, J., Ornstein, Zwi-Hirsch, at: http://www.biographien.ac.at/oebl/oebl_O/Ornstein_Zwi-Hirsch__1888.xml (Accessed: 5 April 2018).

Kieval, H., Tiszaelszár, at: http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Tiszaeszlar_Blood_Libel (Accessed: 20 April 2018).

Lewandowska, D. (1995), Gmina wyznania mojżeszowego w Galicji Wschodniej, in: Żydowskie gminy wyznaniowe, Wrocław, vol. 1: 63–76.

Manekin, R. (2011), Orthodox Jewry in Kraków at the Turn of the Twentieth Century, Polin. Studies in Polish Jewry 23: 165–198.

Manekin, R., Makhzikey ha-Das, at: http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Makhzikey_ha-Das (Accessed: 1 February 2018).

Manekin, R., The Jews of Galicia and the Austrian Constitution. The Beginning of Modern Jewish Politics (abstract), at: https://www.academia.edu/18085069/ (Accessed: 5 February 2018).

Merunowicz, T. (1876), Wewnętrzne sprawy Galicyi, Lwów.

Merunowicz, T. (1879), Żydzi. Studyum społeczne, Lwów.

Merunowicz, T. (1893), Żydowscy radykaliści, Lwów.

Moszyński, M. (2017), Antysemityzm w Królestwie Polskim. Narodziny nowoczesnej ideologii antyżydowskiej (1864–1914), Poznań.

Pacholkiv, S. (2014), Galizische Judengemeinden unter Maria Theresa und Joseph II, at: http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/BPMH/article/viewFile/4418/4216 (Accessed: 18 April 2018).

Polscy członkowie austryjackiej Izby panów i członkowie Koła polskiego w Wiedniu: album ofiarowane przez Koło polskie w Wiedniu JE. Prezesowi Apolinaremu Jaworskiemu (1892), Kraków.

Rosenfeld, M. (1918), Die polnische Judenfrage. Problem und Lösung, Wien.

Semczyszyn, M. (2014), Galicyjskie wybory. Działalność Centralnego Komitetu Wyborczego w Galicji Wschodniej w latach 1867–1906, Warszawa.

Zdrada, J., Merunowicz, Teofil, at: http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/teofil-merunowicz (Accessed: 20 April 2018).

Żbikowski, A. (1994), Ideologia antysemicka 1848–1914. Wybór tekstów źródłowych, Warszawa.

Żbikowski, A. (1995), Żydzi krakowscy i ich gmina w latach 1869–1919, Warszawa.

Żebrowski, R., Byk, Emil, at: http://www.jhi.pl/psj/Byk_Emil (Accessed: 16 April 2018).

Internet sources

http://www.jhi.pl/psj

http://www.yivoencyclopedia.org

http://rcin.org.pl

https://archive.org

https://www.ris.bka.gv.at

http://www.biographien.ac.at

http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia

http://apcz.umk.pl/czasopisma

http://www.jewishvirtuallibrary.org

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.