Kanada – nowy kierunek emigracji Portugalczyków w II połowie XX wieku

Marta Kijewska-Trembecka

Abstrakt

W 2011 roku w Kanadzie mieszkało około 250 tysięcy osób czysto portugalskiego pochodzenia i prawie 180 tysięcy o korzeniach częściowo portugalskich. Pierwsza grupa emigrantów portugalskich dotarła do Kanady w 1953 roku, początkując tym samym niemal pół wieku dość licznego osadnictwa Portugalczyków w tym kraju. W ciągu kolejnych dekad Portugalczycy migrowali do Kanady w ponad 95% w ramach sponsoringu rodzinnego, sąsiedzkiego czy udzielanego bliższym i dalszym znajomym. W efekcie kolejne grupy emigrantów portugalskich miały bardzo zbliżone do siebie charakterystyki: niemal zupełny brak wykształcenia, brak  jakiegokolwiek przygotowania zawodowego, znajomość jedynie rodzimego języka. Diaspora portugalska w Kanadzie wywodzi się przede wszystkim z Azorów. Do dziś ponad 65% portugalskiej grupy etnicznej to pierwsze lub kolejne pokolenia emigrantów z tych wysp. Portugalska grupa etniczna jest zaliczana przez badaczy do grup w trakcie przekształceń, choć niemal wszyscy przyznają, że są to procesy spóźnione w stosunku do innych zbiorowości etnicznych. Powodów takiego stanu jest wiele, wśród nich najważniejsze to: dominacja pierwszej generacji, która de facto nie posiada żadnego wykształcenia i dodatkowo nie ma nawyków  edukacyjnych; socjalizacja większości emigrantów w czasach reżimu Salazara, skutkująca między innymi brakiem samodzielności; wewnętrzne rozbicie grupy jako efekt relacji wywiezionych z Europy, w tym poczucie marginalizowania pochodzącej z Azorów większości przez grupę z Portugalii kontynentalnej.

Canada – a new direction for Portuguese emigrants in the second half of the twentieth century

In 2011, there were about 250,000 people of single Portuguese origin living in Canada and almost 180,000 who were partly Portuguese. The first group of Portuguese emigrants arrived in Canada in 1953, thus beginning almost a half-century period of quite large Portuguese settlements in this country. Over the following decades, over 95% of Portuguese have immigrated to Canada being sponsored by family, neighbors or other close or distant friends or relatives. As a result, the successive groups of Portuguese immigrants had very similar characteristics: they lacked proper education, professional qualifications, and had knowledge of their native language only. The Portuguese diaspora in Canada originates primarily from the Azores. To date, over 65% of the Portuguese ethnic group is represented by the first or successive generations of emigrants from these islands. The Portuguese ethnic group is classified by researchers as a group undergoing a transformation, although almost everyone admits that this is a relatively late process when compared to other ethnic communities. There are many reasons for this, among them the most important are: the dominance of the first generation, which in fact lacks education and, additionally, has no education habits; the socialization during the Salazar regime, which was the experience of most of Portuguese emigrants, resulting in, inter alia, a lack of independence; divisions within the group resulting from the relations exported from Europe, including the sense of marginalization of the Azoreans by a group from mainland Portugal.

Słowa kluczowe: sponsoring, Azory, edukacja, Toronto, minha terra
References

Alpalhao, J.A., da Rosa, V. (1980), A Minority in a Changing Society. The Portuguese Communities of Quebec, Ottawa: University of Ottawa Press.

Armando Oliveira, M. (2009), Azorean Diaspora and Cultural Retention in Montreal and Toronto, w: Teixeria, da Rosa, 2009, 91–108.

Blade, Klaus J., Emmer, Peter, C., Lucassen, Leo, Oltmer, Jochen (2011), The Encyclopedia of Migration and Minorities in Europe. From the 17th Century to the Present, Cambridge: Cambridge University Press.

Boyko, J. (1998), Last Steps to Freedom: The Evoluation of Canadian Racism, Toronto: J. Gordon Shillingford.

Breton, R. (1964), Institutional Completeness of Ethnic Communities and the Personal Relations of Immigrants, „American Journal of Sociology”, vol. LXX, September, no. 2, 193–205.

Burnet, J., Palmer, H. (1988), Coming Canadians. An Introduction to a History of Canada’s Peoples, Toronto: McClelland and Steward.

da Rosa, V., Teixeira C. (2000), The Portuguese in Canada: from the sea to the city, Toronto: University of Toronto Press.

da Rosa, V., Teixeira C. (2009), The Portuguese Community in Quebec, w: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 209–225.

de Oliveira Marques, Antonio H. (1987), Historia Portugalii, tom I i t. II, Warszawa: PWN.

Doel, P.A., Andrieux, J.-P., Collins, P. (2009), Newfoundland and the White Fleet, w: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 44–80.

Harney, R.F. (1990), „Portygees and Other Caucasians”. Portuguese migrants and the racialism of the English-speaking world, in: Higgs, David, (ed.), Portuguese Migration in Global Perspective, Toronto: The Multicultural History Society of Ontario, 113–135.

Hermano Saraiva, J. (2000), Krótka historia Portugalii, Kraków: Universitas.

Higgs, D. (1982), The Portuguese in Canada, Ottawa: The Canadian Historical Association.

Higgs, D. (1990), (ed.), Portuguese Migration in Global Perspective, Toronto: The Multicultural History Society of Ontario.

Kijewska-Trembecka M. (1994), Kanada – naród czy wspólnota polityczna. Analiza kanadyjskich procesów integracyjnych, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kijewska-Trembecka, M. (2008), Montrealscy Żydzi: od dyskryminacji do sukcesu, w: Szmeja M. (red.), Etniczność – o przemianach społeczeństw narodowych, Kraków: Nomos, 101–114.

Kijewska-Trembecka, M. (2008), Quebec i Quebecois. Ideologie dążeń niepodległościowych, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kijewska-Trembecka, M. (2018), Od wielkich odkryć po White Fleet. Diaspora portugalska w świecie i przedemigracyjne kontakty Portugalczyków z Kanadą, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2, 241–257.

Kijewska-Trembecka, M. (red.), (2013), Kanada na przełomie XX i XXI wieku. Polityka, społeczeństwo, edukacja, Kraków: Księgarnia Akademicka.

Koroscil, P.M. (2000), British Columbia: settlement history, Vancouver: Simon Fraser University.

Lavigne, G. (1987), Les ethniques et la ville: L’aventure urbaine des immigrants portugais a Montreal, Montreal: Le Preambule.

Maciel, C. (2013), Portuguese retornados from the colonies in Portugal since the 1970s, in: Blade, K.J., Emmer, P.C., Lucassen, L., Oltmer, J. (eds.), The Encyclopedia of Migration and Minorities in Europe. From the 17th Century to the Present, Cambridge: Cambridge University Press, 623–625.

Marques, D., Medeiros, J. (1980), Portuguese Immigrants. 25 Years in Canada, Toronto: Marquis Printers.

Marques, D., Medeiros, J. (1984), Portuguese Immigrants in Toronto, „Polyphony” Summer, 154–158.

Miranda, S.M. (2009), Portuguese Women’s Activism in Toronto’s Building Cleaning Industry, in: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 109–135.

Munzer, R.P. (1981), Immigration, Familialism and In-group Competition: A Study of Portuguese in the Southern Okanagan, „Canadian Ethnic Studies” no. 13, 98–11.

Ossowski, S. (1984), Analiza socjologiczna pojęcia ojczyzny, w: O ojczyźnie i narodzie, Warszawa: PWN.

Qadeer, M., Kumar, S. (2006), Ethnic Enclaves and Social Cohesion, „Canadian Journal of Urban Research”, 15, 1–17.

Rayburn, A. (1994), Naming Canada. Stories about Place Names from Canadian Geographic, Toronto: University of Toronto Press.

Rocha-Trindade M.B. (2009), The Portuguese Diaspora, in: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 18–41.

Teixeira, C. (2006), Étude comparée de la suburbanisation des nouveaux propriétaires portugais à Montréal et Toronto, „Espace populations sociétés”, 1, 121–135.

Teixeira C., da Rosa V.M.P. (2009), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press.

Teixeira C., da Rosa V.M.P. (2009), A Historical and Geographical Perspective, in: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 3–17.

Teixeira, C., Murdie R.A. (2009), On the Move. The Portuguese in Toronto, in: Teixeira C., da Rosa V. (eds.), The Portuguese in Canada. Diasporic Challenges and Adjustment, Toronto: University of Toronto Press, 191–208.

The Canadian Family Tree. Canada’s People, 1979, Don Mills: Multiculturalism Directorate.

Walaszek, A. (2007), Migracje Europejczyków 1650–1914, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Walaszek, A. (2013), Dwie europejskie peryferie: porównanie migracji portugalskich i polskich od XVI wieku do wielkiej wojny, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” nr 2, 16–50.

Strony internetowe:

http://observatorioemigracao.pt/Canada

http://www.statcan.gc.ca

http://www.statistiques.public.lu

http://www12.statcan.gc.ca

https://www.ine.pt

https://www.iscte-iul.pt

https://www.portugal.gov.pt

https://www.yelp.ca

http://www12.statcan.gc.ca

http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/22/history3.html;

www.quebecinterculturel.gouv.qc.ca/publications/fr/diversite-ethnoculturelle/com-portugaise2011.pdf

www. statcan.ca/historical_profiles

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.