Emilia Fiszer (1885–1949) – polska filozofka i kustoszka nad Sekwaną

Katarzyna Seroka

Abstrakt

Emilia Fiszer (1885–1949) – Polish Philosopher and Curator on the Seine River

Emilia Fiszer (1885–1949) came from a family of booksellers from Łodź. At first, her scientific career was focused primarily on mathematics, natural sciences and philosophy (she obtained a PhD at the Paris-Sorbonne University). However, with time Emilia Fiszer returned to her family book traditions. In the 1930s, she became permanently associated with The Historical and Literary Society and The Polish Library in Paris, where for many years she was the curator of that institution. The purpose of the article is to present the profile of this unknown philosopher and curator.

Keywords: Emilia Fiszer, Polish Library in Paris, Adam Mickiewicz Museum in Paris, Polish philosophy, bookselling, emigration, France

Streszczenie

Emilia Fiszer (1885–1949) pochodziła z rodziny łódzkich księgarzy. Choć początkowo jej kariera naukowa skupiona była przede wszystkim wokół nauk matematyczno-przyrodniczych i filozofii (uzyskała doktorat na paryskiej Sorbonie), to jednak Fiszerówna powróciła do rodzinnych tradycji. W latach 30. XX wieku związała się na stałe z Towarzystwem Historyczno-Literackim i Biblioteką Polską w Paryżu, gdzie przez wiele lat pełniła funkcję kustoszki tejże instytucji. Celem artykułu jest zaprezentowanie sylwetki tej nieznanej szerzej filozofki i kustoszki.

Słowa kluczowe: Emilia Fiszer, Biblioteka Polska w Paryżu, Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu, filozofia polska, księgarstwo, emigracja, Francja / Emilia Fiszer, Polish Library in Paris, Adam Mickiewicz Museum in Paris, Polish philosophy, bookselling, emigration, France
References

Archiwum Akt Nowych, sygn. 2/14/0/6/2444, Akta osobowe – Emilia Fiszer.

Biblioteka Polska w Paryżu, Fonds privé d’Emilia Fiszer (1889–1949), sygn. tymcz. 1–5.

b.a. (1935), Deux Siècles De Gloire Militaire 1610–1814. Exposition La Sabretache. Avril–Juin, Pa-ris: Musée Des Arts Décoratifs.

b.a. (1935), Deux Siècles De Gloire Militaire 1610–1814. Salle polonaise a l’exposition au Musée des artes décoratifs. Avril–Juin 1935, Paris: Bibliothèque Polonaise.

b.d. (1937), Frédéric Chopin, George Sand et leurs amis. Exposition a la Bibliothéque Polonaise (Juillet – Octobre 1937), Paris: Bibliothèque Polonaise.

b.a. (1933), Sobieski, roi de Pologne: d’après les estampes de l’époque: exposition organisée par la Bibliothèque Polonaise à Paris à l’occasion du 250e anniversaire de la bataille de Vienne 1683–1933, [Paris: Bibliothèque Polonaise].

b.a. (1938) Unité et Intelligibilité par Émilie Fiszer, „Philosophique de la France et de l’Étranger”, vol. 126, no 11/12, s. 360–361.

b.a. (1938), “Les Amis de la Pologne”, nr 11, s. 246.

Dippel S. (1976), O księgarzach, którzy przeminęli, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Fedorowicz Z. (1966), Michał Siedlecki (1873–1940), Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Naro­dowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Fiszer E. (1931), Nieciągłość zjawisk fizycznych a determinizm, „Droga”, nr 9, s. 696–706.

Fiszer E. (1936), Od zakresu do treści, „Kultura. Tygodnik literacki, artystyczny i społeczny”, nr 9, s. 1–2.

Fiszer E. (1936), Unité et intelligibilité, Paris: Vrin.

Fiszer E., Mońkiewicz B. (1948), Inventaire du Musée Adam Mickiewicz. Portraits et souvenirs, Paris: Bibliothèque Polonaise.

Fiszer E., Wrotnowska D. (1948), Catalogue des estampes. Pt. 1, Portraits. T. 1, A-Mac, Paris: Bibliothèque Polonaise.

Fiszer L. (1959), Wspomnienia starego księgarza, Warszawa: Czytelnik.

Gałęzowska I. (1951), Wspomnienie o Emilii Fiszer, „Wiadomości. Tygodnik”, 28 I, s. 3.

Gmiterek G. (2008), Działalność kulturalna, naukowa i popularyzatorska Biblioteki Polskiej w Pa­ryżu w latach 1926–1940, „Folia Bibliologica”, Vol. L, s. 89–113.

Gmiterek G. (2014), Dyrektor Biblioteki Polskiej w Paryżu Franciszek Pułaski (1875–1956) – kustosz narodowej pamięci, w: A. Kamler, D. Pietrzkiewicz (red.), Dziedzictwo utracone – dziedzictwo odzyskane, Warszawa: Aspra, s. 457–472

Hausheer H. (1938), Unité et Intelligibilité par Émilie Fiszer, „The Philosophical Review”, no 5.

Ignaczak P. (2010), Wielokulturowość dawnej Rzeczypospolitej przez pryzmat zbioru graficznego Biblioteki Polskiej w Paryżu, w: W. Walczak, K. Łopatecki (red.), Stan badań nad wielokulturo­wym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, t. 2, Białystok: Instytut Badań Nad Dziedzictwem Kulturowym Europy, s. 113–126.

Jakubusiak A. (1948), Nowe przymierze. Z zagadnień etyki, Paryż: Komitet Wydawniczy Dzieł Księdza Augustyna Jakubisiaka.

Jakubisiak A. (1946), Wytrwać by zwyciężyć. Zbiór odczytów i przemówień 1940–1945, Paryż [s.n.].

Jakubisiak A. (1947), Vers la causalité individuelle, Paris: Société historique et littéraire polonaise.

Jaworska J. (1972), Fiszer Ludwik, w: Słownik pracowników książki polskiej, Warszawa–Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Krakowiak J. (2005), Od Fiszera do „Pegaza”, Łódź: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami.

Kret W. (b.d.), Biblioteka Polska w Paryżu. Dzieje i zbiory. Maszynopis. Biblioteka Polska w Paryżu, sygn. F.N. 18112.

Krzych B.K. (2018), Ksiądz Augustyn Jakubisiak – postać niezwykła. Tłumaczenie wspomnień José-Marie Boucheta wraz z komentarzem, „UR Journal of Humanities and Social Sciences”, nr 4(9), s. 101–117.

Krzych B.K. (2018), Ksiądz Augustyn Jakubisiak – słowo o zapomnianym polskim myślicielu i ba­daniach nad jego spuścizną, „Wschodni Rocznik Humanistyczny”, t. XI, nr 1, s. 113–125.

Kubica G. (2006), Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XX wieku, Kra­ków: Wydawnictwo Literackie.

Łepkowski T. (2013), Une école libre polonaise en France occupée, Villard-de-Lans: Lyce Cyprian Norwid.

Przewodnik po zespołach rękopisów Towarzystwa Historyczno-Literackiego i Biblioteki Polskiej w Paryżu (2000), M. Wrede, M.P. Prokop, J. Pezda (oprac.), Paryż–Warszawa: Biblioteka Narodowa.

Pułaski F. (1948), Biblioteka Polska w Paryżu w latach 1893–1948, Paryż: [s.n.].

Rederowa D., Janczewski B., Rolbiecki W. (1982), Polska Stacja Naukowa w Paryżu w latach 1893–1978, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

„Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności” 1933/1934.

Seroka K. (2017), Biblioteka Polska w Paryżu (1838–1871). Studium bibliologiczne, Warszawa: Grupa Cogito.

Strzałkowski J. (1994), Drukarnie i księgarnie w Łodzi do 1944 roku, Łódź: nakład autora.

Treichel I. (1972), Chowaniec Czesław, w: Słownik Pracowników Książki Polskiej, Warszaw–Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 121–122.

Woźniak K.P. (2014), Wydawcy, księgarze, drukarze. Z dziejów kultury druku w społeczności Niemców łódzkich, „Kronika miasta Łodzi”, nr 2, s. 15–24.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.