Nowe media a rekonstrukcja kapitału społecznego migrantów ukraińskich na polskim rynku pracy

Sylwia Galanciak,

Bohdana Huriy

Abstrakt

New Media and the Reconstruction of Ukrainian Migrants’ Social Capital on the Polish Labour Market

Since the outbreak of the Russian-Ukrainian war in 2014 and political and economic crisis caused by that situation, Poland has remained the main direction of Ukrainian citizens’ migration (OECD 2018, Jaroszewicz 2018). New immigrants arrive with varied linguistic, legal and social preparation (NBP 2018). Meanwhile, studies of the relationship between the intangible capital of citizens and the development of the economy clearly show the significant role of social and cultural capital in building a steadily developing economy (Czapiński 2008). The work presents the results of research conducted in 2019 on the needs of Ukrainian migrants seeking employment in Poland. An analysis of the content of Ukrainians’ posts on social network platform Facebook and partially structured, in-depth expert interviews have resulted in the construction of a set of five categories of information that immigrants are looking for on the Internet (legal provision and documents, work, place of residence and accommodation, access to services as well as leisure and leisure activities). The study has also identified social media as an important tool of reducing the social capital deficit affecting migrants in the host country.

Keywords: immigrants, Ukraine, Polish labour market, social capital, social media, e-learning

Streszczenie

Od wybuchu w 2014 roku wojny rosyjsko-ukraińskiej i związanego z nią kryzysu polityczno-ekonomicznego Polska pozostaje głównym kierunkiem migracji obywateli Ukrainy (OECD 2018, Jaroszewicz 2018). Nowi imigranci przybywają ze zróżnicowanym przygotowaniem w zakresie językowym, prawnym czy społecznym (NBP 2018). Tymczasem badania relacji pomiędzy kapitałem niematerialnym obywateli a rozwojem gospodarki wskazują na znaczącą rolę kapitału społecznego i kulturowego w budowaniu stabilnie rozwijającej się gospodarki (Czapiński 2008). Artykuł prezentuje wyniki prowadzonych w 2019 roku badań dotyczących identyfikacji eksponowanych w Internecie informacyjnych potrzeb ukraińskich migrantów szukających zatrudnienia w Polsce. Analiza postów Ukraińców w sieci społecznościowej Facebook oraz częściowo ustrukturyzowanych, pogłębionych wywiadów eksperckich, pozwoliła wyłonić zestaw pięciu kategorii informacji, jakich imigranci poszukują w Internecie (związanych z przepisami prawnymi i dokumentami, z pracą, miejscem zamieszkania i zakwaterowaniem, dostępem do usług oraz wypoczynkiem i formami spędzania czasu wolnego) oraz wskazać media społecznościowe jako ważne narzędzie redukcji deficytu kapitału społecznego, z którym borykają się migranci w kraju przyjmującym.

Słowa kluczowe: imigranci, Ukraina, polski rynek pracy, kapitał społeczny, media społecznościowe, e-learning / immigrants, Ukraine, Polish labour market, social capital, social media, e-learning
References

Adamczyk A. (2018), Imigracja zarobkowa do Polski. Casus Ukraińców (2014–2017), „Środkowo­europejskie Studia Polityczne”, 2, s. 115–135. DOI 10.14746/ssp.2018.2.8.

Andrejuk K. (2017), Self-employed migrants from EU Member States in Poland: differentiated professional trajectories and explanations of entrepreneurial success, “Journal of Ethnic and Migration Studies”, February 2017, vol. 43(4), p. 560–57, DOI: 10.1080/1369183X.2016.1249050.

Bauman Z. (2000), Globalizacja, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Bauman Z. (2006a), Płynna nowoczesność, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bauman Z. (2006b), Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Beck U. (2004), Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Warszawa: Wydaw­nictwo Naukowe „Scholar”.

Bourdieu P., Passeron J.P. (2012), Reprodukcja, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Breton R. (1964), Institutional Completeness of Ethnic Communities and Personal Relations of Immigrants, „The American Journal of Sociology”, 70, 2.

Brzozowska A. (2018), Społeczne zakotwiczenie w klasowo-etnicznych formach tożsamości a integracja polskich i ukraińskich migrantów, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 1, s. 69–99.

Castells M. (2003), Galaktyka Internetu: Refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań: Rebis.

CBOS (2018a), O nieufności i zaufaniu, Komunikat z badań nr 35/2018, Warszawa: Fundacja Cen­trum Badania Opinii Społecznej. Źródło: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_035_18.PDF [data dostępu: 20.12.2018].

CBOS (2018b), Stosunek Polaków i Czechów do przyjmowania uchodźców, Komunikat z badań nr 87/2018, Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej. Źródło: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_087_18.PDF [data dostępu: 26.07.2019];

Chapman A. (2018), Filling Poland’s labour gap. Źródło: https://poland-today.pl/filling-polands­-labour-gap/ [data dostępu: 20.12.2018].

Chiswick B.R, Lee Y.L. (2005), A Longitudinal Analysis of Immigrant Occupational Mobility: A Test of the Immigrant Assimilation Hypothesis, „International Migration Review”, vol. 39, Issue 2, p. 332–353.

Czapiński J. (2008), Kapitał ludzki i kapitał społeczny a dobrobyt materialny. Polski paradoks, „Zarządzanie Publiczne”, 2(4), 2008, s. 5–27.

Dekker R., Engbersen G. (2014), How social media transform migrant networks and facilitate migration, „Global Networks” 14, 4, p. 401–41

Dijk van J. (2010), Społeczne aspekty nowych mediów, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Giddens A. (2006), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowocze­sności, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

GUS (2019), Popyt na pracę w II kwartale 2019 r., Źródło: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ rynek-pracy/popyt-na-prace/popyt-na-prace-w-drugim-kwartale-2019-roku,2,34.html [data dostępu: 28.01.2020].

Hiller H.H., Franz T.M. (2004), New ties, old ties: the use of the internet in diaspora, „New Media and Society”, No. 6, p. 731–752, https://doi.org/10.1177/146144804044327

Leonowicz-Bukała I. (2013), E-migracja 2.0. Internet jako przedmiot badań migracyjnych, „Komu­nikacja Społeczna” 2013, nr 3(7).

Golinowska S., Marek E. (1994), Procesy migracji zagranicznych w Polsce, w: S. Golinowska, E. Marek (red.), Studia o procesach migracji zagranicznych, t. 1, Charakterystyka procesów migracyj­nych, Studia i Materiały, z. 3, Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

Górny A., Kaczmarczyk P. (2003), Uwarunkowania i mechanizmy migracji zarobkowych w świetle wybranych koncepcji teoretycznych, „Prace Migracyjne”, 49, Ośrodek Badań nad Migracjami, Instytut Studiów Społecznych UW.

Grabowska-Lusińska I., Jaźwińska E. (2012), Mobilność przestrzenna, społeczna i kariery zawodo­we migrantów: cele, problemy i podejścia badawcze na podstawie badań OBM UW, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 2, s. 71–103.

GUS (2011), Mały Rocznik Statystyczny Polski, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.

Jaroszewicz M. (2018), Migracje z Ukrainy do Polski. Stabilizacja trendu, Warszawa: Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, Źródło: https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/ Raport_PL_Migracje-z-Ukrainy_net.pdf [data dostępu: 30.01.2020].

Jeannet A.-M., Ademmer E., Ruhs M., Stöhr T. (2019), What asylum and refugee policies do Europeans want? Evidence from a cross-national conjoint experiment, „EUI Working Pa­pers” 73, Robert Schuman Centre for Advanced Studies. Źródło: https://cadmus.eui.eu/bit­stream/handle/1814/64384/RSCAS_2019_73.pdf?sequence=4&isAllowed=y [data dostępu: 21.01.2020].

Jóźwiak I., Piechowska M. (2017), Crisis-driven Mobility between Ukraine and Poland. What Does the Available Data (Not) Tell Us, CMR Working Papers, Źródło: http://www.migracje.uw.edu. pl/wp-content/uploads/2017/05/WP99157.pdf [data dostępu: 28.01.2020].

Kaczmarczyk P., Tyrowicz J. (2008), Migracje osób z wysokimi kwalifikacjami, Warszawa: Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Źródło: http://www.klon.org.pl/files/1bezrobocie.org.pl/ public/biuletyny_fise/biuletyn_fise_nr4_kwalifikowani.pdf [data dostępu: 16.01.2020].

Kindler M., Wójcikowska-Baniak K. (2019), (Missing) Bridging Ties and Social Cap-ital? The Creation and Reproduction of Migrants’ Social Network Advantages: The Case of Ukrainian Migrants in Poland. „Central and Eastern European Migration Review”, 8(1), p. 95–116.

Kwieciński Z. (1991), Edukacja jako wartość odzyskiwana wspólnie. (Głos w dyskusji o uspołecz­nieniu szkoły), „Edukacja”, nr 1, s. 89.

Leszkowicz-Baczyński L., Ewolucja przekonań Polaków wobec „obcych” jako efekt kryzysu migra­cyjnego w Europie, „Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych”, 2, 2018.

Levinson P. (2010), Nowe nowe media, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Manovich L. (2011), Język nowych mediów, Warszawa: Łośgraf.

Milewski M., Ruszczak-Żbikowska J. (2008), Motywacje do wyjazdu, praca, więzi społeczne i plany na przyszłość polskich emigrantów przebywających w Wielkiej Brytanii i Irlandii, „CMR Wor­king Papers” 35/93, Seria: Prace Migracyjne, Centre of Migration Research. Źródło: http://www.migracje.uw.edu.pl/publ/610 [dostep: 28.01.2020].

NBP (2018), Obywatele Ukrainy pracujący w Polsce. Raport z badania, Warszawa: Narodowy Bank Polski, Źródło: https://www.nbp.pl/aktualnosci/wiadomosci_2018/obywateleUkrainypracujacywPolsceraport.pdf [data dostępu: 18.01.2020].

Navarrete C., Huerta E. (2006), Building Virtual Bridges to Home: The Use of the Internet by Trans­national Communities of Immigrants „ International Journal of Communications Law & Poli­cy”, Special Issue, Virtual Communities, Autumn. Żródło: https://ssrn.com/abstract=1683606 [data dostępu: 18.01.2020].

Nedelcu M. (2012), Migrants’ New Transnational Habitus: Rethinking Migration Through a Co­smopolitan Lens in the Digital Age, „Journal of Ethnic and Migration Studies” 38, 9, p. 1339––1356.

OECD (2018), International Migration Outlook 2018, Źródło: https://read.oecdilibrary.org/socialissuesmigrationhealth/
internationalmigrationoutlook2018_migr_outlook2018en#page1
[data dostępu: 15.01.2020].

Piontkivska I., Jablonovsky D., Ruda Y. (2018), How many Ukrainians have departed and what can be done about this? Kyiv: Center for Economic Strategy, Źródło: https://ces.org.ua/en/how-many-ukrainians-have-departed-and-what-can-be-done-about-this-2/ [data dostępu: 28.01.2020].

Putnam R.D. (2003), Better together. Restoring the American community, New York: Simon & Schuster.

Reeskens T., Hooghe M. (2008), Cross-cultural measurement equivalence of generalized trust. Evidence from the European Social Survey (2002 and 2004), „Social Indicators Research” 85(3), DOI: 10.1007/s11205-007-9100-z

Simmel G. (2005), Obcy, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Wydaw­nictwo Znak.

Siuda P. (2008), Wirtualna komunikacja z własnym narodem, czyli rola Internetu w podtrzymy­waniu tożsamości narodowej emigrantów, w: M. Wawrzak-Chodaczek (red.), Komunikacja społeczna w świecie wirtualnym, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Spyratos S., Vespe M., Natale F., Ingmar W., Zagheni E., Rango M. (2018), Migration Data using Social Media: a European Perspective, Publications Office of the European Union, Luxembo­urg, doi:10.2760/96428

Sztompka P. (2016), Kapitał społeczny. Teoria przestrzeni międzyludzkiej, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Urząd do Spraw Cudzoziemców (2019), Raport na temat obywateli Ukrainy, Źródło: https://udsc.gov.pl/statystyki/raporty-specjalne/biezaca-sytuacja-dotyczaca-ukrainy/ [data dostępu: 28.01.2020].

WhySocial (2019), Użytkownicy social media w Polsce i na świecie, Żródło: https://www.whysoso­cial.pl/uzytkownicy-social-media-w-polsce-i-na-swiecie/ [data dostępu: 28.01.2020].

World Bank (2019), Migration and Brain Drain, Washington: The World Bank Publications, DOI: 10.1596/978-1-4648-1506-5

Znaniecki F., Thomas W. (1976), Chłop polski w Europie i Ameryce, T. V, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

ZUS (2019), Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych, Źródło: https://www. zus.pl/documents/10182/2322024/Cudzoziemcy+w+polskim+systemie+ubezpiecze%C5 %84+spo%C5%82ecznych.pdf/4498fca6-981d-a37c-3742-8e4e74e20a32 [data dostępu: 28.01.2020].

Випускники яких спеціальностей частіше шукають роботу. Work.ua. Źródło: https://www.work. ua/news/ukraine/1004/ [data dostępu: 20.12.2018 r.].

Мостовa Ю., Рахманін C. (2018), Залишаються найбільш уперті, інертні й старі. Źródło: https://gordonua.com/ukr/publications/zalishayutsya-nayupertsh-nayblsh-nertn-star-dzerkalo-tizhnya-kms-zyasuvali-prichini-masovogo-vdzdu-ukrancv-za-kordon-229094.html [data do­stępu: 10.01.2019 r.].

Кулицький С. (2017). Проблеми розвитку ринку праці в Україні. Україна: події, факти, ко- ментарі. – 2017. Źródło: http://nbuviap.gov.ua/index.php?option=com_content&view= article&id=3188:rinok-pratsi-v-ukrajini&catid=8&Itemid=350. [data dostępu: 20.12.2018 r.].

Лібанова Е. (2018). Інтерв’ю для «Радіо Свобода». Źródło: https://gordonua.com/ukr/news/politics/ libanova-upovilnennja-migratsiji-mozhe-statisja-todi-koli-zarplata-ukrajintsiv-bude-stanoviti- 70-75-vid-polskogo-rivnja-244129.html [data ddostępu: 15.12.2018 r.].

Пашкіна T. (2017). Ми випускаємо дипломованих безробітних. Źródło: https://innovationhouse. org.ua/ukrayina/hr-fahivets-tetyana-pashkina-my-vypuskayemo-dyplomovanyh-bezrobitnyh/ [data dostępu: 15.12.2018].

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.