Jak badać wysoko wykwalifikowanych migrantów? Praktyczne wskazówki metodologiczne

Beata Bielska,

Olga Kurek-Ochmańska,

Kamil Łuczaj

Abstrakt

How to study highly skilled migrants? Practical methodological guidelines
The article presents research experiences from a qualitative project concerning foreign-born academics in Poland, constituting one category of highly skilled migrants. It describes consecutive stages of the research process, problematizing methodological issues such as using the onomastic method and languages other than Polish, as well as not stigmatizing minority groups. In every part we make recommendations about possible decisions in further research projects.

Keywords: foreign-born academics, highly skilled migrants, decolonization, onomastic method, dominant-subordinate group

Streszczenie

Artykuł przedstawia doświadczenia badawcze z projektu jakościowego dotyczącego urodzonych za granicą pracowników akademickich (UZPA) pracujących w Polsce jako jednej z kategorii wysoko wykwalifikowanych migrantów. Omawia kolejne etapy procesu badawczego, problematyzując zagadnienia metodologiczne, takie jak stosowanie metody onomastycznej, wykorzystanie języków innych niż polski, niestygmatyzowanie grup mniejszościowych. W każdej z części formułujemy praktyczne zalecenia dotyczące możliwych dróg postępowania w kolejnych projektach badawczych.

Słowa kluczowe: urodzeni za granicą pracownicy akademiccy (UZPA), wysoko wykwalifikowani migranci, dekolonizacja, metoda onomastyczna, grupa dominująca-podporządkowana
References
Abrams L.S. (2010), Sampling ‘Hard to Reach’ Populations in Qualitative Research: The Case of Incarcerated Youth, “Qualitative Social Work”, 9(4), 536–550. http://dx.doi.org/10.1177/1473325010367821.
 
Anderson B., Blinder S. (2015), Who Counts as a Migrant? Definitions and their Consequences, Migration Observatory Briefing, COMPAS, University of Oxford, UK. https://migrationobservatory.ox.ac.uk/wp-content/uploads/2017/01/Briefing-Who-Counts-as-a-Migrant-Definitions-and-their-Consequences.pdf (data dostępu: 29.11.2019).
 
Atkinson R., Flint J. (2001), Accessing hidden and hard-to-reach populations: Snowball research strategies, “Social Research Update”, 33(1), 1–4.
 
Baltar F., Brunet I. (2012), Social research 2.0: virtual snowball sampling method using Facebook, “Internet Research”, 22(1), 57–74. http://dx.doi.org/10.1108/10662241211199960.
 
Bańko M. (2015), w Ukrainie czy na Ukrainie?. https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/w-Ukrainie-czy-na-Ukrainie;16214.html (data dostępu: 28.11.2019).
 
Batalova J., Lowell B.L. (2007), Immigrant professionals in the United States, “Society”, 44(2), 26–31. http://dx.doi.org/10.1007/BF02819923.
 
Bauder H. (2012), The International Mobility of Academics: A Labour Market Perspective, “International Migration”, 53(1), 83–96. http://dx.doi.org/10.1111/j.1468-2435.2012.00783.x.
 
Bieńkowski M., Świderska A. (2017), Postawy wobec imigrantów i uchodźców: Panel Badań Społecznych CBU, Warszawa: Centrum Badań nad Uprzedzeniami, http://cbu.psychologia.pl/uploads/PPS3_raporty/RaportCBU_Bie%C5%84kowski_v.10.08.2017.pdf (data dostępu:
28.11.2019).
 
Boddy C. (2016), Sample size for qualitative research, “Qualitative Market Research: An International Journal”, 19(4), 426–432. http://dx.doi.org/10.1108/QMR-06-2016-0053.
 
Browne K. (2005), Snowball sampling: using social networks to research non‐heterosexual women, “International Journal of Social Research Methodology”, 8(1), 47‑60. http://dx.doi.org/10.1080/1364557032000081663.
 
Burkhauser R.V., Kreyenfeld M., Wagner G.G. (1997), The immigrant sample of the German Socio-Economic Panel, “Aging Studies Work”. http://hdl.handle.net/10419/141155 (data dostępu: 10.02.2021).
 
Buzan B., Wæver O., de Wilde J. (1998), Security: A New Framework for Analysis, Boulder, Londyn: Lynne Rienner Publishers.
 
Cheek J. (2009), Praktyka i polityka w badaniach jakościowych finansowanych ze źródeł zewnętrznych, w: Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.), Metody badań jakościowych, tłum. M. Nowicka, Warszawa: PWN, tom I, 549–579.
 
Constantin F. (2009), Migrating or Commuting? The Case of Romanian Workers in Italy: Niches for Labour Commuting to the EU, Budapest, OSI: EUMAP, https://www.opensocietyfoundations.org/uploads/fc631b8e-03cf-44c1-a3c2-3d240ac74302/romanian-workers-italy-20040101.
pdf (data dostępu: 28.11.2019).
 
Czaika M., Parsons Ch.R. (2015), The Gravity of High Skilled Migration Policies, “Economics Discussion / Working Papers”, 15–32, The University of Western Australia, Department of Economics. https://ideas.repec.org/p/uwa/wpaper/15-32.html (data dostępu: 19.11.2019).
 
Deakin, H., Wakefield K. (2014), Skype interviewing: reflections of two PhD researchers, “Qualitative Research”, 14(5), 603–616. http://dx.doi.org/10.1177/1468794113488126.
 
Douglas P., Cetron M., Spiegel P. (2019), Definitions matter: migrants, immigrants, asylum seekers and refugees, “Journal of Travel Medicine”, 26(2). http://dx.doi.org/10.1093/jtm/taz005.
 
Dusek G.A., Yurova Y.V., Ruppel C.P. (2015), Using social media and targeted snowball sampling to survey a hard-to-reach population: A case study, “International Journal of Doctoral Studies”, 10, 279–299. http://dx.doi.org/10.28945/2296.
 
Dziedziczak-Foltyn A. (2018), Reformy w polskim szkolnictwie wyższym po 1990 r. w świetle nauki o polityce publicznej, „Studia z Polityki Publicznej”, 18(2), 9–23. http://dx.doi.org/10.33119/KSzPP.2018.2.1.
 
Etikan I., Alkassim R., Abubakar S. (2015), Comparison of Snowball Sampling and Sequential Sampling Technique, “Biometrics & Biostatistics International Journal”, 3(1): 00055. https://www.academia.edu/21810338/Comparision_of_Snowball_Sampling_and_Sequential_Sampling_
Technique (data dostępu: 19.11.2019).
 
Gudkova S. (2012), Wywiad w badaniach jakościowych, w: Jemielniak D. (red.) Badania jakościowe. Metody i narzędzia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 111–129.
 
Jaskułowski K., Matusz P. (2019), Polityka migracyjna Polski. Kali wynarodowić dobrze, Kalego wynarodowić – źle. https://wyborcza.pl/7,75968,24960443,kali-wynarodowic-dobrze-kalegowynarodowic-zle.html (data dostępu: 17.11.2019).
 
Komitet Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk. 2019. Stanowisko Komitetu Badań nad Migracjami PAN w sprawie dokumentu „Polityka migracyjna Polski”. http://www.kbnm.pan.pl/images/Stanowisko_KBnM_Polska_polityka_migracyjna_03072019.pdf (data dostępu: 28.11.2019).
 
Kvale S. (2010), Prowadzenie wywiadów, tłum. A. Dziuban, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
Lech-Kirstein D. (2015), Zwrot kulturowy w badaniach onomastycznych, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, 30. http://dx.doi.org/10.14746/psj.2015.30.5.
 
Leszczyński A. (2015), ‘Poles don’t want immigrants. They don’t understand them, don’t like them’. https://www.theguardian.com/world/2015/jul/02/poles-dont-want-immigrants-they-dont-understand-them-dont-like-them (data dostępu: 19.11.2019).
 
Lisiak A.A. (2015), Fieldwork and Fashion: Gendered and Classed Performances in Research Sites, “Forum: Qualitative Social Research”, 16(2), art. 14. https://doi.org/10.17169/fqs-16.2.2334.
 
Lo Iacono V., Symonds P., Brown D.H.K. (2016) Skype as a Tool for Qualitative Research Interviews, “Sociological Research Online”, 21(2), 103–117. http://dx.doi.org/10.5153/sro.3952.
 
Łuczaj K. (2020), Funkcja miasta w migracjach urodzonych za granicą pracowników akademickich. Przypadek Europy Środkowej, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 1 (175), s. 97–119. DOI 10.4467/25444972SMPP.20.005.11796
 
Łuczaj K., Bielska B., Kurek-Ochmańska O., Mucha J. (2020), Osiadłe ptaki. Urodzeni za granicą pracownicy polskich instytucji akademickich, Kraków: Wydawnictwo Akademii Górniczo-Hutniczej.
 
Maciołek M. (2015), Przejawy tendencji do ekonomiczności środków językowych w zakresie wymowy i podsystemu fonologicznego, „Linguarum Silva”, 4, 185–207.
 
Malinowski B. (1945), The Dynamics of Cultural Change. An Inquiry into Race Relations in Africa, New Haven: Yale University Press.
 
Malterud K., Siersma V.D., Guassora, A.D. (2016), Sample Size in Qualitative Interview Studies: Guided by Information Power, “Qualitative Health Research”, 26(13), 1753–1760. http://dx.doi.org/10.1177/1049732315617444.
 
Margolis E., Soldatenko M., Acker S., Gair M. (2001), Peekaboo. Hiding and Outing the Curriculum, w: Margolis E. (ed.). The Hidden Curricula in Higher Education, London, New York: Routledge, 1–19.
 
Markiewka T. (2017), Język neoliberalizmu, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
 
Marshall B., Cardon P., Poddar A., Fontenot R. (2013), Does Sample Size Matter in Qualitative Research? A Review of Qualitative Interviews in IS Research, “Journal of Computer Information Systems”, 54(1), 11–22. http://dx.doi.org/10.1080/08874417.2013.11645667.
 
Mason M. (2010), Sample Size and Saturation in PhD Studies Using Qualitative Interviews, “Forum: Qualitative Social Research” 11(3), art. 8. https://doi.org/10.17169/fqs-11.3.1428.
 
Mizielińska J., Stasińska A., Żadkowska M., Halawa M. (2018), Dylematy etyczne w badaniu pary intymnej. Doświadczenia z pracy badawczej, “Studia Socjologiczne” 3(230), 71–100. http://dx.doi.org/10.24425/122473.
 
Mucha J., Łuczaj K. (2018), Polska w świecie krążących umysłów, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
 
Niedbalski J. (red.) (2014), Analiza danych jakościowych wspomagana komputerowo, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, X(2), http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume26/PSJ_10_2.pdf (data dostępu: 10.10.2019).
 
Nowicka M. (2018), “I don’t mean to sound racist but … ” Transforming racism in transnational Europe, “Ethnic and Racial Studies”, 41(5), 824–841. http://dx.doi.org/10.1080/01419870.2017.1302093.
 
Nowicka M., Ryan L. (2015), Beyond Insiders and Outsiders in Migration Research: Rejecting A Priori Commonalities. Introduction to the FQS Thematic Section on “Researcher, Migrant,
 
Woman: Methodological Implications of Multiple Positionalities in Migration Studies”, “Forum: Qualitative Social Research”, 16(2), art. 18. https://doi.org/10.17169/fqs-16.2.2342.
 
Oldenburg R. (1989), The Great Good Place, New York: Paragon House.
 
Piekut A. (2013), Wysoko wykwalifikowani wewnątrzunijni migranci w Warszawie – w przestrzeni społecznej czy w transnarodowej przestrzeni przepływów?, „Centre of Migration Research Working Papers”, 63/121, Warszawa. http://www.migracje.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2016/11/WP63_2.pdf (data dostępu: 19.11.2019).
 
Pieszko A. (2013), Spekulacje nad przyimkiem – „w Litwie” czy „na Litwie”?. https://kurierwilenski.lt/2013/02/14/spekulacje-nad-przyimkiem-w-litwie-czy-na-litwie/ (data dostępu: 09.02.2021).
 
Prandner D., Weichbold M. (2019), Building a Sampling Frame for Migrant Populations via an Onomastic Approach – Lesson learned from the Austrian Immigrant Survey 2016, “Survey Methods: Insights from the Field”, http://dx.doi.org/10.13094/SMIF-2019-00006.
 
Šelo Šabić, S. (2017), The Relocation of Refugees in the European Union: Implementation of Solidarity and Fear, Zagreb: Friedrich Ebert Stiftung. https://www.fes-croatia.org/fileadmin/user_upload/171011_Publikation_Relocation_of_refugees.pdf (data dostępu: 19.11.2019).
 
Sadler G.R., Lee H.-C., Lim R.S.-H., Fullerton J. (2010), Research Article: Recruitment of hard-toreach population subgroups via adaptations of the snowball sampling strategy, “Nursing & Health Sciences”, 12(3), 369–374. http://dx.doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00541.x.
 
Sakson A. (2008), Migracje – fenomen XX i XXI wieku, „Przegląd Zachodni”, 2, 11–19.
 
Salt J. (1992), Migration Processes among the Highly Skilled in Europe, “International Migration Review”, 26(2), 484–505. http://dx.doi.org/10.2307/2547068.
 
Schnell R. et al. (2013), A New Name-Based Sampling Method for Migrants, “Methods, Data, Analyses”, 7(1), 5–33, http://dx.doi.org/10.12758/mda.2013.001.
 
Skukauskaite A. (2012), Transparency in Transcribing: Making Visible Theoretical Bases Impacting Knowledge Construction from Open-Ended Interview Records, “Forum: Qualitative Social Research”, 13(1), art. 14. https://doi.org/10.17169/fqs-13.1.1532.
 
Spence P.R., Lachlan K.A., Rainear A.M. (2016), Social media and crisis research: Data collection and directions, “Computers in Human Behavior”, 54, 667–672. http://dx.doi.org/10.1016/j.chb.2015.08.045.
 
Surmiak A.D. (2018), Confidentiality in qualitative research involving vulnerable participants: Researchers’ perspectives, “Forum: Qualitative Social Research”, 19(3), art. 12, http://dx.doi.org/10.17169/fqs-19.3.3099.
 
Tilley S.A., Powell K.D. (2002), Distanced Data: Transcribing Other People’s Research Tapes, “Canadian Journal of Education”, 27(2/3), 291–310. http://dx.doi.org/10.2307/1602225.
 
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Dz. U. 2013 poz. 1650.
 
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dz. U. 2018, poz. 1668.
 
Waters J. (2014), Snowball sampling: a cautionary tale involving a study of older drug users, “International Journal of Social Research Methodology”, 18(4), 367–380. http://dx.doi.org/10.1080/13645579.2014.953316.
 
Woodley X.M., Lockard M. (2016), Womanism and Snowball Sampling: Engaging Marginalized Populations in Holistic Research, “The Qualitative Report”, 21(2), 321–329, http://nsuworks.nova.edu/tqr/vol21/iss2/9 (data dostępu: 19.11.2019).
 
Zespół do Spraw Migracji (2019), Polityka migracyjna Polski. Projekt z dnia 10 czerwca 2019 roku. https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2019/06/Polityka-migracyjna-Polski-wersja-ostateczna.pdf (data dostępu: 19.11.2019).
 
Żbikowska I. (2009), Said znalazł pracę na Politechnice. http://opole.wyborcza.pl/opole/1,35086, 6278641,Said_znalazl_prace_na_politechnice.html (data dostępu: 14.11.2019).