Turecki projekt utworzenia strefy bezpieczeństwa w północnej Syrii w kontekście unijno-tureckiej współpracy w zakresie migracji

Renata Kurpiewska-Korbut

Abstrakt

Plany władz tureckich dotyczące ustanowienia w północnej Syrii strefy bezpieczeństwa dla uchodźców syryjskich stanowią podstawę podjętych w artykule rozważań nad stanowiskiem Unii Europejskiej wobec proponowanego organizmu politycznego i możliwości podjęcia związanych z nim działań. Są zarazem punktem wyjścia dla szerszej analizy stosunków unijno-tureckich, zwłaszcza z uwzględnieniem kwestii bliskowschodniego uchodźstwa. Artykuł powstał w oparciu o politologiczną analizę treści (dokumentów i tekstów medialnych) oraz przegląd literatury naukowej na temat eksternalizacji zarządzania migracjami przez UE, stref bezpieczeństwa, stosunków UE-Turcja oraz projektu utworzenia syryjskiej strefy. Przywołane publikacje powstały głównie w latach 2017–2020, czyli w okresie wzmożonego zainteresowania badanym zagadnieniem. Konkluzje uzyskane w wyniku przeprowadzonej analizy wskazują na żywotne zainteresowanie obu stron podtrzymaniem współpracy w zakresie migracji. Po stronie unijnej wynika ono głównie z potrzeby realizacji celów eksternalizacji zrządzania migracjami, natomiast dla Turcji pozostaje ona ważnym elementem wpisującym się w proces budowy pozycji mocarstwa regionalnego. Wbrew jednak wzajemnym zależnościom partnerów w realizacji priorytetowych interesów, akceptacja dla utworzenia strefy bezpieczeństwa w Syrii przez UE – w świetle obecnych uwarunkowań prawnomiędzynarodowych i geopolitycznych – jest mało prawdopodobna.

The Turkish project of a security zone in northern Syria in the context of Euro-Turkish cooperation on migration

The plans of the Turkish authorities to establish a security zone in northern Syria for Syrian refugees are the basis of the study on the European Union’s position towards the proposed political organism and the possibility of taking related actions. They are also a starting point for a broader analysis of EU-Turkish relations, especially concerning the issue of Middle East refugees. The paper is based on a political science analysis of the content (documents and media texts) and a review of the scientific literature on the externalization of migration management by the EU, security zones, EU-Turkey relations and the project to create a Syrian zone. These publications were created mainly between 2017 and 2020, in the period of increased interest in the issue. The conclusions from the analysis indicate the vital interest of both parties in maintaining cooperation in the field of migration. On the EU side, it results mainly from the need to achieve the goals of externalizing migration management, while for Turkey it remains an important element in the process of building a regional power position. However, despite the mutual dependence of partners in the implementation of their priority interests, the acceptance of the creation of a security zone in Syria by the EU – in the light of the current international and geopolitical legal conditions – is unlikely.

Keywords: security zone, Syrian refugees, EU-Turkish relations, externalization of migration management, Syria

Słowa kluczowe: strefa bezpieczeństwa, uchodźcy syryjscy, stosunki UE-Turcja, eksternalizacja zarządzania migracjami, Syria
References

Książki

Błaszczyk C. (2019). Rożawa. Demokratyczny konfederalizm i myśl ustrojowa Demokratycznej Federacji Północnej Syrii. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. Seria: Monografie Prawnicze.

Barnett M. (2013). Empire of Humanity: A History of Humanitarianism. New York: Cornell University.

Bazin M., De Tapia S. (2013). Turcja. Geografia wschodzącej potęgi. Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa.

Buzan B., Weaver O., Wilde J. de (1998). Security: A New Framework for Analysis. Lynne Rienner Publishers.

Kurpiewska-Korbut R. (2010). Społeczność międzynarodowa wobec Kurdów irackich. Kraków: Wydawnictwo Akademickie.

Zajadło J. (2007). Dylematy humanitarnej interwencji. Gdańsk: Wydawnictwo Arche.

Rozdziały w monografiach

Szymański A. (2015). Główne przeszkody w procesie demokratyzacji Turcji, w: Wódka J. (red.), Nowa Turcja. Aspekty Polityczne, Gospodarcze i Społeczne, Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Instytut Nauk Politycznych Polskiej Akademii Nauk, 17–42.

Carrera S., Vara J.S., Strik T. (2019). The external dimensions of EU migration and asylum policies in times of crisis, w: (red.) Carrera S., Vara J.S., Strik T. Constitutionalising the External Dimensions of EU Migration Policies in Times of Crisis Legality, Rule of Law and Fundamental Rights Reconsidered, 28 June 2019: 1–19, DOI:https://doi.org/10.4337/9781788972482, https://www.elgaronline.com/view/edcoll/9781788972475/9781788972475.00007.xml (dostęp: 28.05.2021).

Artykuły naukowe

Afailal H., Fernandez M. (2018). The Externalization of European Borders: The Other Face of Coloniality  Turkey as a Case Study. Athens Journal of Mediterranean Studies-Volume 4, Issue 3, July 2018, 215–224, https://doi.org/10.30958/ajms.4-3-3.

Aydıntaşbaş A. (2020). A new Gaza: Turkey’s Border Policy in Northern Syria. The European Council on Foreign Relations, ECFR/323, May 2020, 1–31. https://www.ecfr.eu/page/-/a_new_gaza_turkeys_border_policy_in_northern_syria.pdf (dostęp: 28.05.2021).

Boedeltje, van Houtum (2011). Questioning the EU’s Neighbourhood Geo-Politics: Introduction to a Special Section. Geopolitics, 16:1, 121–129, DOI: 10.1080/14650045.2010.493779.

Boswell Ch. (2003). The ‘external dimension’ of EU immigration and asylum policy. International Affairs 79, 3 (2003), 619–638.

Carrera S., Radescu R., Reslow N. (2015). EU external migration policies. A preliminary mapping of the instruments, the actors and their priorities. EURA-net project, Brussels, 1–75.

Donelli F. (2018). Syrian Refugees in Turkey: A Security Perspective. New England Journal of Public Policy, Volume 30, Issue 2, Article 7, Special Issue on Migration, University of Genoa, Italy, 1–9.

Frelick B., Kysel I.M., Podkul J. (2016). The Impact of Externalization of Migration Controls on the Rights of Asylum Seekers and Other Migrants, Journal on Migration and human Security, Volume 4, Number 4, 190–220.

Ghrainne B.N. (2020). Safe Zones and the International Protection Alternative. International & Comparative Law Quarterly 69(2), 335–364.

Gilbert G., Rüsch A.M. (2017). Creating Safe Zones and Safe Corridors in Conflict Situations: Providing Protection at Home or Preventing the Search for Asylum? Policy Brief, Kaldor Centre for International Refugee Law, University of New South Wales, 1–19.

Graziani F. (2017). The European Union External Action on Migration and Asylum: The 2016 “Migration Partnership Framework” and its Outcomes. International Relations. Supplement No. 1, 30–41.

Karadağ S. (2019) Extraterritoriality of European borders to Turkey: an implementation perspective of counteractive strategies. Comparative Migration Studies, 7:12 https://doi.org/10.1186/s40878-019-0113-y.

Kurpiewska-Korbut R. (2017). Polityka zarządzania kryzysem uchodźczym w Turcji. Krakowskie Studia Międzynarodowe, (red.) J. Zdanowski, numer 3 (XIV) Kraków.

Lavenex S. (2006). Shifting up and out: The foreign policy of European immigration control. West European Politics, 29(2), 329–350.

Lavenex S., Uçarer E.M. (2003). Migration and the Externalities of European Integration, Refugee Survey Quarterly. Oct, Vol. 22 Issue 2/3, 473–473.

Martins B.O., Strange M. (2019). Rethinking EU external migration policy: contestation and critique, Global Affairs, 5:3, 195–202, DOI:10.1080/23340460.2019.1641128.

Müller P., Slominski P. (2020). Breaking the legal link but not the law? The externalization of EU migration control through orchestration in the Central Mediterranean, Journal of European Public Policy, 1–21, DOI: 10.1080/13501763.2020.1751243.

Nas Ç. (2019). The EU’s Approach to the Syrian Crisis. Uluslararası İlişkiler Konseyi İktisadi İşletmesi/ International Relations. Vol. 16, No. 62, Special Issue: Caught in the Labyrinth: Syrian Crisis and Turkish Foreign Policy/ Özel Sayı: Labirentte Sıkışmak: Suriye Bunalımı ve Türk Dış Politikası, 45–64. https://www.jstor.org/stable/10.2307/26664885

Touloumakos P. (2016). Turkey Caught in the Maelstrom of Syria. Turkish Policy Quarterly, Winter, Vol. 14, Nr 4, 129–138.

Şimşek D. (2017). Turkey as a “Safe Third Country”? The Impacts of the EU-Turkey Statement on Syrian Refugees in Turkey. Perceptions, Winter, Volume XXII, Number 4, 161–182.

Stock I., Üstübici A., Schultz S.U. (2019), Externalization at work: responses to migration policies from the Global South. Comparative Migration Studies, 7:48, https://doi.org/10.1186/s40878-019-0157-z.

Üstübici A. (2019). The impact of externalized migration governance on Turkey: technocratic migration governance and the production of differentiated legal status, Comparative Migration Studies, 7:46, https://doi.org/10.1186/s40878-019-0159-x.

Strony internetowe

Adar S. (2020). Repatriation to Turkey’s “Safe Zone” in Northeast Syria. Ankara’s Goals and European Concerns. SWP (Stiftung Wissenschaft und Politik; German Institute for International and Security Affairs) Comment No.1, January 2020, doi:10.18449/2020C01, https://www.swp-berlin.org/fileadmin/contents/products/comments/2020C01_ada.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Adar S., Angenendt S., Asseburg M., Bossong R., Kipp D. (2020). The Refugee Drama in Syria, Turkey, and Greece. Why a Comprehensive Approach Is Needed. SWP Comment No.16, April 2020, doi: 10.18449/2020C16, https://www.swp-berlin.org/fileadmin/contents/products/comments/2020C16_RefugeeDrama.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Al-Hussein A. (2020). EU Policy and the Humanitarian Crisis in Syria: Time for a Reassessment, Istituto Affari Internazionali, https://www.iai.it/sites/default/files/iaicom2050.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Al Monitor (2017). US, Russia hold secret talks over South Syria safe zone, 01.06.2017, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/06/us-russia-secret-talks-south-syria-safe-zone.html (dostęp: 12.02.2021).

Altunışık M.B., The New Turn in Turkey’s Foreign Policy in the Middle East: Regional and Domestic Insecurities, Foundation for European Progressive Studies (FEPS) and Istituto Affari Internazionali (IAI), Rome, IAI, July 2020, 1–21. ISBN /ISSN/DOI: 978-88-9368-137-7, https://www.iai.it/sites/default/files/iaip2017.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Amnesty International (2019). Sent to a War Zone. Turkey’s Illegal Deportations of Syrian Refugees, Index: EUR 44/1102/2019 2019, https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR4411022019ENGLISH.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Anadolu Agency (2016). Turkish council calls for safe zone in N.Syria, Anadolu Agency, 26.03.1026, https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkish-council-calls-for-safe-zone-in-northernsyria/543482# (dostęp: 12.02.2021)

Barnes-Dacey J. (2020). Society Max: How Europe Can Help Syrians Survive Assad and Coronavirus, ECFR Policy Briefs, 21.04.2020, https://www.ecfr.eu/page/-/society_max_how_europe_can_help_syrians_survive_assad_and_coronavirus.pdf (dostęp: 12.02.2021).

BB C Monitoring (2020). Armstrong W. Analysis: Turkey’s foreign policy takes hawkish turn over ‘Blue Homeland’, 06 July, https://monitoring.bbc.co.uk/product/c201vkcr (dostęp: 12.02.2021).

Bertelsmann Stiftung (2019), Bauer M., Hanelt CH.-P. i in., Antagonisms in the EU’s neighbourhood. Overcoming strategic deficits with regard to Syria – How the EU can demonstrate resolve and respond to the interests of regional powers DOI 10.11586/2019024, https://www.bertelsmann-stiftung.de/fileadmin/files/BSt/Publikationen/GrauePublikationen/190522_Antagonisms_in_the_
EU_s_neighbourhood.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Chudziak M. (2020). Turcja: konfrontacyjna polityka na Morzu Śródziemnym, Komentarz, Ośrodek Studiów Wschodnich, 12.08.2020, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2020-08-12/turcja-konfrontacyjna-polityka-na-morzu-srodziemnym (dostęp: 12.02.2021).

Chudziak M., Marszewski M. (2019). Kłopotliwi goście. Tureckie plany rozwiązania kwestii uchodźców syryjskich, Ośrodek Studiów Wschodnich, Komentarz nr 310, 09.10.2019, https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/komentarze_310.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Cupolo D. (2020). Rising EU-Turkey tensions take center stage with Borrell visit to Ankara, Al Monitor, 07.07.2020, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/07/turkey-eu-tensions-borrell-visit-ankara-greece-cyprus-libya.html (dostęp: 12.02.2021).

Economist Intelligence Unit (2019), Democracy Index, http://www.eiu.com/Handlers/WhitepaperHandler.ashx?fi=Democracy-Index-2019.pdf&mode=wp&campaignid=democracyindex2019 (dostęp: 09.10.02.2021).

Ellis R. (2020). The EU’s watershed moment, Euractiv, 24.09.2020, https://www.euractiv.com/section/global-europe/opinion/the-eus-watershed-moment (dostęp: 12.02.2021).

European Commission (2020a). EU-Turkey trade picture, 20 May 2020 https://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/countries/turkey/ (dostęp: 12.02.2021).

EC (2020b). A fresh start on migration: Building confidence and striking a new balance between responsibility and solidarity, 23 September 2020, Brussels, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1706 (dostęp: 12.02.2021).

EC (2020c). The EU Facility for Refugees in Turkey, Factsheet November 2020, https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/frit_factsheet.pdf (dostęp: 12.02.2021).

EC (2020d). The Facility for Refugees in Turkey. Monitoring Report, 12, 14. https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/201022_fmr.pdf (dostęp: 12.02.2021).

EPRS (2020). European Parliamentary Research Service, Stanicek B., Turkey: Remodelling the eastern Mediterranean Conflicting exploration of natural gas reserves, PE 652.048 – September 2020, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2020/652048/EPRS_BRI(2020)652048_EN.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Erdoğan E. (2014). Unwanted, Unwelcome: Anti-Immigration Attitudes in Turkey, The German Marshall Fund of the United States Analysis. http://www.gmfus.org/publications/unwanted-unwelcome-anti-immigration-attitudes-turkey (dostęp: 12.02.2021).

European Parliament (2020), MEPs approve €585 million to support refugees from Syria Press Releases BUDG, 24.06.2020, https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20200622-IPR81718/meps-approve-EU585-million-to-support-refugees-from-syria (dostęp: 12.02.2021).

Fahad Khan M.T. (2017). Safe Zone in Syria, Institute of Strategic Studies, Issue Brief, 06.02. 2017,http://issi.org.pk/wp-content/uploads/2017/02/Final_IB_Taimoor_dated_06-1-2017.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Fakih L. (2019). Human Rights Watch, Turkey’s ‘Safe Zone’ Would Be Anything But Plan Increases Risks for Returned Refugees, October 11, 2019, https://www.hrw.org/news/2019/10/11/turkeys-safe-zone-would-be-anything (dostęp: 12.02.2021).

Francis E. (2017). UNHCR Chief says Safe Zones would not work in Syria’ Reuters (3 February 2017) chttps://www.reuters.com/articlekts-mideast-crisis-syria-unheilunher-chief-says-safe-zones-wouldnot-work-in-syria-idUSKBN 1512C0>. (dostęp: 12.02.2021).

Guarascio F. (2019). EU lawmakers reject Turkey’s ‘safe zone’ in Syria, eye sanctions steps, Reutres, 23.10.2019, https://www.reuters.com/article/us-syria-security-eu/eu-lawmakers-reject-turkeys-safe-zone-in-syria-eye-sanctions-steps-idUSKBN 1X21JE (dostęp: 12.02.2021).

Hinnebusch T. (2020). The Battle over Syria’s Reconstruction” w: Global Policy, Vol. 11, No. 1, February 2020, s. 113–123, https://doi.org/10.1111/1758-5899.12779. (dostęp: 12.02.2021).

ICG, International Crisis Group (2020a). Sharing the Burden: Revisiting the EU-Turkey Migration Deal, 13.03.2020, https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/western-europemediterranean/turkey/sharing-burden-revisiting-eu-turkey-migration-deal (dostęp: 12.02.2021).

ICG, International Crisis Group (2020b). The Fragility of Northern Syria, Commentary, 26.05.2020, https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/eastern-mediterranean/syria/fragilitynorthern-syria (dostęp: 12.02.2021).

INSTEX (2020), https://instex-europe.com/ (dostęp: 12.02.2021).

IOM, International Organization for Migration (2020). Migrants’ Presence Monitoring, MPM TURKEY Situation Report, June 2020. (dostęp: 12.02.2021).

Khaddour K. (2020). The Stakes in the Syrian-Turkish Border Zone, Peripheral Vision: Views from the Borderlands. Spring 2020, 08.06.2020, https://asiafoundation.org/publication/peripheralvision-views-from-the-borderlands-spring-2020/ (dostęp: 12.02.2021).

Kirşci K. (2020). How the EU and Turkey can promote self-reliance for Syrian refugees through agricultural trade, Brookings, February 2020, https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/ 2020/01/Brookings_TENT_Turkey_Report_1.31.20.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Koseoglu S. (2019). Will Turkey succeed in creating a ‘safe zone’ for Syrians? Development projects planned for safe return of Syrian refugees, but critics raise questions about feasibility, Al Jazeera, 08.10.2019, https://www.aljazeera.com/news/2019/10/turkey-succeed-creatingsafe-zone-syrians-191008114825095.html (dostęp: 12.02.2021).

Lynch C., Seligman L. (2019). Turkey Pitches Plan to Settle 1 Million Refugees in Northern Syria. Questions arise as to whether Erdogan’s $26 billion megaproject is intended to clear his border of Kurds, Foreign Policy, 18.12.2019, https://foreignpolicy.com/2019/12/18/turkeypitches-plan-settle-1-million-refugees-northern-syria-erdogan-kurds/ (dostęp: 12.02.2021).

NYT (2019). Turkey Wants Refugees to Move to a “Safe Zone”. It’s a Tough Sell, 01.11.2019, https://www.nyiimesacom/2019/11/01/world/middlecast/syria-refugees-turkey-safe-zone.hunt (dostęp: 12.02.2021).

OCHA Report (2020). Syrian Arab Republic, Recent Developments in Northwest Syria, Situation Report No. 21 – As of 20 October 2020, https://www.humanitarianresponse.info/sites/www.humanitarianresponse.info/files/documents/
files/nw_syria_sitrep21_20201020.pdf (dostęp: 12.02.2021).

Osiński Ł., Strzępka K., Roszak M. (2020). Na szczycie UE porozumienie w sprawie Turcji i odblokowanie sankcji dla Białorusi, PAP, 05.10.2020, https://www.pap.pl/aktualnosci/news,7-27944,na-szczycie-ue-porozumienie-w-sprawie-turcji-i-odblokowanie-sankcji-dla (dostęp: 12.02.2021).

Öner S. (2014). External and Domestic Challenges for Turkey’s Soft Power and The Role of The EU, Bahçeşehir University 2014, 1–22. http://web.isanet.org/Web/Conferences/FLACSO-ISA%20BuenosAires%202014/Archive/346fb825-e2dc-4d99-9a11-d0017e1b2d79.pdf.

Phillips D.L. (2017). Safe Zones in Syria, Huffington Post, 27.01.2017, https://www.huffpost.com/entry/safe-zones-in-syria_b_14439356?guccounter=1. (dostęp: 12.02.2021).

Pierini M. (2020). Emerging From the Pandemic, Turkey Rolls Out a More Assertive Foreign Policy, 03.06.2020, https://carnegieeurope.eu/2020/06/03/emerging-from-pandemic-turkey-rollsout-more-assertive-foreign-policy-pub-81963 (dostęp: 12.02.2021).

Presidency of the Republic of Turkey (2020), Speech, Istanbul, 04.07.2020, https://www.tccb.gov.tr/en/news/542/120571/-turkey-has-become-a-powerful-regional-actor- (dostęp: 12.02.2021).

Sevencan S. (2020). “Over 414,000 Syrians return home thanks to Turkey”, Anadolu Agency 15.10.2020, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/over-414-000-syrians-return-home-thanks-to-turkey/2007120# (dostęp: 12.02.2021).

Szucs A. (2020). EU proposes to ‘top up support’ for refugees in Turkey. EU Commission proposes release of $545 million under Syrian refugee programs in 2020, Anadolu Agency, 03.06.2020, https://www.aa.com.tr/en/europe/eu-proposes-to-top-up-support-for-refugees-in-turkey/1864179 (dostęp: 12.02.2021).

The Guardian (2017). Turkey and Russia skeptical of Trump’s plan to create safe havens in Syria, 26.01.2017, https://www.theguardian.com/world/2017/jan/26/turkey-russia-trump-syria-safe-zones (dostęp: 12.02.2021).

The White House (2019). “Remarks by President Trump and President Erdoğan of Turkey in Joint Press Conference”, November 13, 2019, https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/remarks-president-trump-president-erdogan-turkey-joint-press-conference/. (dostęp: 12.02.2021).

The Economist (2018). Turkey launches an attack on northern Syria, 10.10.2018, https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2019/10/10/turkey-launches-an-attack-on-northern-syria?frsc=dg%7Ce (dostęp: 12.02.2021).

UNHCR Report (2020). 30.07.2020. https://data2.unhcr.org/en/situations/syria_durable_solutions (dostęp: 12.02.2021).

Waters G. (2019). Between Ankara and Damascus: The role of the Turkish state in north Aleppo, Middle East Institute, June 20, 2019, https://www.mei.edu/publications/between-ankara-and-damascus-role-turkish-state-north-aleppo (dostęp: 12.02.2021).

Williams P.R., Ulbrick T. (2017). The Right Way to Create Safe Zones in Syria. Six Steps for the Trump Administration, Foreign Affairs, 11.05.2017, https://www.foreignaffairs.com/articles/syria/2017-05-11/right-way-create-safe-zones-syria (dostęp: 12.02.2021).

Dokumenty:

Dz.U. L 337/9/2011, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 337, Tom 54, 20 grudnia 2011, ISSN 1977-0766

Oświadczenie UE–Turcja z dnia 18 marca 2016 r., Rada Europejska, Komunikat prasowy, https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2016/03/18/eu-turkey-statement/ (dostęp: 12.02.2021).