Granica praw człowieka. Czy Polska dopuszcza się strukturalnego naruszenia EKPC w sprawach azylowych?

Marcin Górski

Abstrakt

Artykuł analizuje polską praktykę ignorowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz znacznego poziomu odmów udzielenia ochrony międzynarodowej w kontekście Reguły 61 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, która pozwala na zastosowanie procedury wyroku pilotażowego w przypadku strukturalnego naruszenia EKPC. Z motywów wyroku ETPC z 23 lipca 2020 r. w sprawie M.K. i inni przeciwko Polsce, a także informacji przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacje pozarządowe wynika, że istnieją podstawy dla zakwalifikowania praktyki ignorowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej jako naruszenia strukturalnego. Nie ma natomiast wystarczających podstaw dla takiej kwalifikacji w odniesieniu do znacznego poziomu odmów udzielenia ochrony międzynarodowej.

The Border of Human Rights. Is Poland Liable for Structural Violation of the ECHR in Asylum Cases?

The article analyzes the Polish practice of ignoring applications for international protection and the high level of refusals to grant international protection in the context of Rule 61 of the Rules of the European Court of Human Rights, which allows the employment of the pilot judgment procedure in the event of a structural violation of the ECHR (structural problem). It appears from the reasoning of the judgment of the ECtHR of 23 July 2020 M.K. and others v. Poland, as well as from information provided by the Ombudsman and non-governmental organizations that there are grounds for classifying the practice of ignoring applications for international protection as a structural violation (structural problem). However, there are no sufficient grounds for such a classification with regard to the significant level of refusals to grant international protection.

Keywords: ECHR, structural problem, international protection, right to asylum

Słowa kluczowe: EKPC, naruszenie strukturalne, ochrona międzynarodowa, prawo do azylu
References

Bernatt M., Bodnar A., Stosowanie tymczasowego aresztowania w Polsce – problem strukturalny. Glosa do wyroku ETPC z dnia 3 lutego 2009 r., 45219/06, EPS 2010, nr 6

Białas J., Górczyńska M., Witko D. (2019), Dostęp do procedury azylowej na zewnętrznych granicach Polski. Stan obecny i wyzwania na przyszłość, Warszawa, s. 3. Źródło: https://www.hfhr.pl/wp-content/uploads/2019/04/Dost%C4%99p-do-procedury-azylowej-v2.pdf

Carozza P.G. (2003), Subsidiarity as a Structural Principle of International Human Rights Law, “American Journal of International Law”, vol. 97

Chlebny J., Przekroczenie granicy przez cudzoziemca zamierzającego złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej – glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23.07.2020 r., sprawy połączone 40503/17, 42902/17 i 43643/17, M.K. i inni przeciwko Polsce, EPS 2020, nr 12

Chlebny J., Złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy. Wyrok ETPC z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie M.A. i inni przeciwko Litwie (wniosek nr 59793/17), ZNSA 2018, nr 1 (82)

Czepek J. (2015), Problem systemowy i strukturalny w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Państwo i Prawo”, nr 9

Czepek J., Lubiszewski M. (2016), Procedura wyroku pilotażowego w praktyce Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa

Dąbrowski P., Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 r., II OSK 1025/18, OSP 2019, nr 3

Drzewicki K. (1998), Prawo do rozwoju. Studium z zakresu praw człowieka, Gdańsk

ETPC (2020), Guide on Article 46 of the European Convention on Human Rights. Binding force and execution of judgments, Strasbourg

Galtung J. (1969), Violence, Peace and Peace Research, “Journal of Peace Research”, vol. 6, nr 3

Gerards J. (2011), The Pilot Judgment Procedure Before the European Court of Human Rights as an Instrument for Dialogue, Utrecht, źródło: https://www.researchgate.net/publication/228184640_The_Pilot_Judgment_Procedure_Before_
the_European_Court_of_Human_Rights_as_an_Instrument_for_Dialogue. Dostęp w dn. 31 maja 2021 r.

Helfer L. R. (2008), Redesigning the European Court of Human Rights: Embeddedness as a Deep Structural Principle of the European Human Rights Regime, “European Journal of International Law”, vol. 19, nr 1

Kamiński I.C. (2014), Postępowanie przed komitetem trzech sędziów. Procedura, Lex/El.

Kowalski M., Wnioski o ochronę międzynarodową składane na granicy – uwagi na tle środków tymczasowych zarządzonych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, EPS 2018, nr 3

Mężykowska A. (2014), Realizacja postulatów Procesu Interlaken w działalności ETPCz, „Europejski Przegląd Sądowy”, nr 7

Warecka K. (2019), Straż Graniczna nie może odmówić przyjęcia wniosku o azyl. Omówienie wyroku ETPC z dnia 11 grudnia 2018 r., 59793/17 (M.A. i inni), Lex/El.

Wildhaber L. (2004), The European Court of Human Rights in Action, „Ritsumeikan Law Review”, nr 21

Orzeczenia

Wyrok ETPC z 23 lipca 2020 r. w sprawie M.K. i inni przeciwko Polsce, skargi nr 40503/17, 42902/17 i 43643/17

Wyroku (Wielkiej Izby) ETPC z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.C. i N.T. przeciwko Hiszpanii, skargi nr 8675/15 i 8697/15

Wyrok ETPC z 24 marca 2020 r. w sprawie Asady i in. przeciwko Słowacji, skarga nr 24917/15

Wyrok ETPC z 11 grudnia 2018 r. w sprawie M.A. i inni przeciwko Litwie, skarga nr 59793/17

Wyrok WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2018 r., sygn. IV SA/Wa 1082/18

Wyrok NSA z 20 października 2017 r., sygn. II OSK 1442/17

Wyrok (Wielkiej Izby) ETPC z 13 grudnia 2016 r. w sprawie Paposhvili przeciwko Belgii, skarga nr 41738/10

Wyrok ETPC z 10 stycznia 2012 r., G.R. przeciwko Niderlandom, skarga nr 22251/07

Wyrok ETPC z 22 października 2009 r. w sprawie Orchowski przeciwko Polsce, skarga nr 17885/04

Wyrok ETPC z 3 lutego 2009 r. w sprawie Kauczor przeciwko Polsce, skarga nr 45219/06

Wyrok ETPC z 15 stycznia 2009 r. w sprawie Burdov przeciwko Rosji (nr 2), skarga nr 33509/04

Wyrok (Wielkiej Izby) ETPC z 28 kwietnia 2008 r. Hutten-Czapska przeciwko Polsce, skarga nr 35014/97

Wyrok ETPC z 24 kwietnia 2008 r., C.G. i inni przeciwko Bułgarii, skarga nr 1365/07

Wyrok (Wielkiej Izby) ETPC z 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski przeciwko Polsce, skarga nr 31443/96

Inne dokumenty

Rezolucja KM RE z 12 maja 2004 r. Res(2004)3) on judgments revealing an underlying systemic problem, § I.

Wystąpienie RPO do KGSG z 11 kwietnia 2018 r., źródło: https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Wyst%C4%85pienie%20RPO%
20do%20KG%20SG%20w%20sprawie%20sytuacji%20na%20przej%C5%9Bciu%20granicznym%
20w%20Terespolu.pdf. Dostęp w dn. 31 maja 2021 r.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.