Directions and Results of Activities of the Polish Embassy in Rio de Janeiro in Strengthening the Position of Poland and the Polish Community in Brazil in the 1920s – Selected Manifestations

Tomasz Landmann

Abstrakt

The paper aims to present the challenges in the form of practical directions and results of activities undertaken by diplomats serving at the Polish Embassy in Rio de Janeiro as an institution representing the Second Polish Republic’s interests in the largest country in South America.

The article analyses selected archival materials collected in the Archive of the Józef Piłsudski Institute of America and available literature. The documents used are in Polish. Some documents were translated from Portuguese.

It was shown that the Polish Embassy in Rio de Janeiro contributed to the strengthening of diplomatic relations between Poland and Brazil in the 1920s. The results of the institution’s activities included consolidating the foundations of economic cooperation between the two countries, including the support of the Brazilian Polish community. Moreover, activities in the field of press inspiration in the host country were carried out.

Słowa kluczowe: Brazil, Polonia, Poland, Polish Embassy in Rio de Janeiro
References

I. Archival sources

Guidelines for economic and settlement action in Parana, September 22, 1933, AAN, MSZ, sygn. 9802.

The report of the Polish Embassy in Brazil dated October 19, 1920, entitled “On Possible Credits for Poland in Brazil”, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/1 (MP Orłowski’s situation reports for the Ministry of Foreign Affairs).

The report of the Polish Embassy in Brazil of 13 December 1920 entitled “On Relations Between Argentina and Brazil”, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/1 (MP Orłowski’s situation reports for the Ministry of Foreign Affairs).

The report of the Polish Embassy in Brazil of November 11, 1920, entitled “The Case of the Confidential Instruction of the French Government Containing a Negative Assessment of the Polish Government”, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/1 (MP Orłowski’s situation reports for the Ministry of Foreign Affairs).

The Statute of the Polish-Brazilian Society “Polonia”of November 21, 1929, Józef Piłsudski  Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/8 (Correspondence of the Polish Embassy in Rio de Janeiro concerning the established Polish-Brazilian Society “Polonia”).

The complaint of the “Polonia”Society against Kazimierz Reychman, dated December 3, 1921, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/3 (Personal files).

The letter from Władysław Mazurkiewicz to the Ministry of Foreign Affairs dated March 14, 1922, concerning the complaint of the “Polonia”Society against Mr Reychman, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/3 (Personal files).

The letter of Tadeusz Stanisław Grabowski, MP, to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs of August 24, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, File: 701/11/5 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the “Kurier Polski”editorial office in Sao Paulo).

The letter from the editor of “Kurier Polski”to the Polish Embassy in Brazil, September 19, 1929,  Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/5 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the editor of “Kurier Polski”in Sao Paulo).

The letter from the Polish Consulate in Sao Paulo to the Polish Embassy in Brazil, September 16, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, File: 701/11/5 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the “Kurier Polski”in Sao Paulo).

The letter from Tadeusz Stanisław Grabowski, MP, to the editor of the “Kurier Polski”of August 13, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/5 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the editor of the “Kurier Polski”in Sao Paulo).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs dated January 21, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Ministry of Industry and Trade, February 5, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw regarding the dispatch of newspaper articles).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs dated February 5, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw regarding the dispatch of press articles).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs of August 27, 1929, Embassy of the Republic of Poland in Rio de Janeiro, Józef Piłsudski Institute of America, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs dated June 11, 1929; Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

The letter from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs dated June 26, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw regarding the dispatch of press articles).

The letter of the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs of August 14, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

An article from the “Revista da Semana”newspaper, entitled “Fundacao da sociedade. “ Fundacao da sociedade polono-brasileira em Rio de Janeiro”[1929, no date], Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of newspaper articles).

The letter from Michał Świrski to the Ministry of Foreign Affairs dated March 14, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

Letter of the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Press Department of the Ministry of Foreign Affairs of 20 July 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/4 (Correspondence between the Polish Embassy in Rio de Janeiro and the Ministry of Foreign Affairs in Warsaw concerning the dispatch of press articles).

The telegram from the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Polish Telegraphic Agency, October 4, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/6 (Notes and press articles sent by the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Polish Telegraphic Agency and to the Polish press).

The report of the Polish Embassy in Rio de Janeiro dated November 27, 1929, Józef Piłsudski Institute of America, Polish Embassy in Rio de Janeiro, file: 701/11/6 (Notes and press articles sent by the Polish Embassy in Rio de Janeiro to the Polish Telegraphic Agency and to the Polish press).

II. Print sources

Propaganda nacjonalistyczna. Polish Newspaper in Brasil z dnia 16 lipca 1939 roku, 29, 1.

Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 czerwca 1939 (2009). Warszawa: Stowarzyszenie Samopomoc Urzędników Polskiej Służby Zagranicznej.

Skowroński T. (1980). Wojna polsko-niemiecka widziana z Brazylii 1939–1940. Londyn: Polska Fundacja Kulturalna.

III. Studies

Ambrochowicz-Gajownik A., Gajownik T. (2018). Stanisław Kara – Sekretarz Generalny Unii Kulturalnej Polaków w Brazylii. Łódzkie Studia Teologiczne, 4, 161–172.

Brzozowski J. (2008). Przebieg procesu asymilacyjnego Polonii brazylijskiej. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 791, 101–117.

Ciuruś E. (1997). Polonia w Ameryce Łacińskiej. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Dembicz A. (2000). Polonia latynoamerykańska. Tożsamość kontynentalna, regionalna, lokalna. Perspektywa brazylijska. Ameryka Łacińska, 1, 23–29.

Dembicz A., Kula M. (eds.) (1996). Relacje Polska – Brazylia. Historia i współczesność. Warszawa: Centrum Studiów Latynoamerykańskich.

Dembicz A., Smolana K. (1993). Obecność polska w Ameryce Łacińskiej. Warszawa: Centrum Studiów Latynoamerykańskich.

Dolinski K., Szmytkowska M. (2019). Charakterystyka polskiej diaspory w Kurytybie (Brazylia) w świetle badań społecznych. Przegląd Geograficzny, 91(2), 81–83.

Doustdar N.M. (1990). Imigração polonesa: raízes históricas de um preconceito. Curitiba: UFPR.

Grzeszczuk-Brendel H., Klause G., Kodym-Kozaczko G., Marciniak P. (2009). Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu w 1929 roku – rocznicowa retrospekcja. Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 54(4), 5–16.

Guedes S.P.L.C., Issberner G.E. (2017). O Memorial da Imigração Polonesa em Curitiba: dinâmicas culturais e interesses políticos no âmbito memorialista. Anais do Museu Paulista, 25(11), 427–455.

Helman W. (1977). Działalność organizacji polonijnych w Ameryce Łacińskiej i ich współczesne przeobrażenia, in: Dobosiewicz Z., Rómmel W. (eds.). Polonia w Ameryce Łacińskiej. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 136–143.

Helman W. (1975). Organizacje polonijne w Brazylii. Warszawa: PISM.

Hinz K.J. (2018). Polska w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach. Warszawa: MSZ.

Janicka B., Herman-Łukasik A., Szczepanik K. (2007). Stosunki dyplomatyczne Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Askon.

Jezierski A., Leszczyńska C. (2003). Historia gospodarcza Polski. Warszawa: Key Text.

Kołodziej E. (1982). Wychodźstwo zarobkowe z Polski w latach 1918–1939. Studia nad polityką emigracyjną II Rzeczypospolitej. Warszawa: KiW.

Kuder M. (1936/1937). Die deutschbrasilianische Literatur und das Bodenständigkeitsgefühl der deutschen Volksgruppe in Brasilien. Eine literaturgeschichtliche und volkstumskundliche Untersuchung. „Ibero-amerikanisches Archiv, 10(4), 394–494.

Kula M. (1978). Brazylijski „żetulizm” jako ustrój autorytarny. Dzieje Najnowsze, 1, 117–129.

Kula M (red.) (1983). Dzieje Polonii w Ameryce Łacińskiej. Wrocław: PAN.

Kula M. (1981). Polonia brazylijska. Warszawa: LSW.

Kula M. (2012). Polono-Brazylijczycy i parę kwestii im bliskich. Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

Kula M. (2001). Polska diaspora w Brazylii, in: Walaszek A. (ed.), Polska diaspora. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 118–129.

Kula M. (1976). Stan badań nad Polonią w Ameryce Łacińskiej, in: Kubiak H., Pilch A. (eds.). Stan i potrzeby badań nad zbiorowościami polonijnymi. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 311–327.

Lencznarowicz J. (2019). Poza krajem – emigracja oraz polityka emigracyjna i polonijna II Rzeczpospolitej, in: Materski W. (ed.). Dyplomacja w służbie Rzeczypospolitej 1918–1939. Warszawa: MSZ, 79–90.

Łapaj-Kucharska J. (2013). Polacy w Brazylii – aspekty historyczne i współczesność. Pisma Humanistyczne, 10, 11–29.

Łapaj J. (2017). Polityka zagraniczna Polski wobec Ameryki Łacińskiej w okresie pozimnowojennym. Katowice: Uniwersytet Śląski.

Łapaj-Kucharska J. (2017). Polonia i Polacy w wybranych krajach Ameryki Łacińskiej w kontekście wpływu ich działalności na rozwój tych państw oraz relacje z Polską, in: Raczyński R. (ed.). Polacy i ich potomkowie w Ameryce Łacińskiej. Gdynia: Muzeum Emigracji, 294–316.

Majzner R. (2015). W służbie sił zbrojnych i dyplomacji – ataszaty wojskowe II Rzeczypospolitej. Przegląd Historyczno-Wojskowy, 16(3), 214–223.

Malczewski Z. (1995). Obecność Polaków i Polonii w Rio de Janeiro. Lublin: Wspólnota Polska.

Malczewski Z. (2008). Ślady polskie w Brazylii. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

Malczewski Z. (2012). Zarys dziejów duszpasterstwa polskiego w Brazylii, in: Nir R., Szczerbiński M.,

Wasilewski K. (eds.). W nieustannej trosce o polską diasporę. Studia historyczne i politologiczne. Gorzów Wielkopolski: Stowarzyszenie Naukowe „Polska w Świecie”, 97–106.

Malinowski M. (2012). Brazylia: republika. Dzieje Brazylii w latach 1889–2010. Warszawa: Biblioteka Iberyjska.

Malinowski M. (2011). W poszukiwaniu brazylijskości. Główne nurty brazylijskiej myśli społecznej w XX wieku. Warszawa: CESLA.

Mazurek J. (2018). Brazylia wobec niepodległości Polski w latach 1914–1918. Niepodległość i Pamięć, 25/2, 75–94.

Mazurek J. (2010). Noventa anos das relações diplomáticas entre a República da Polônia e a República Federativa do Brasil. Brasília: Embaixada da Republica da Polônia.

Mazurek J. (2009). Obecność polska w Brazylii, in: Mazurek J. (ed.). Polacy pod Krzyżem Południa. Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, 13–21.

Mazurek J. (2020a). Specyfika polskiej emigracji do Brazylii. Niepodległość i Pamięć, 2, 187–207.

Mazurek J. (2020b). Stosunki polsko-brazylijskie w latach 1920–1989, in: Mazurek J (ed.). Polska i Brazylia – bliższe niż się wydaje. Tom studiów z okazji 100. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską i Brazylią oraz 90. rocznicy powstania Towarzystwa Polsko-Brazylijskiego. Warszawa: Wydawnictwo Muzeum Niepodległości – Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UE, 191–224.

Mazurek J. (2019). The Transformation of the Polish Community in Brazil and its Role in Polish-Brazilian Relations, in: Sarmiento E., Siuda-Ambroziak R (eds.). Brazil – Poland. Focus on Migration. Rio de Janeiro-Warszawa: LABIMI –University of Warsaw, 176–196.

Michalik-Sztumska M. (2010). Wychodźstwo polskie w Brazylii. Stan badań nad zagadnieniem. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Zeszyty Historyczne, 11, 323–330.

Oliveira M. de. (2009). De la double colonisation au préjugé: Polonais dans le sud du Brésil. Migrations Société, 21(123–124), 289–304.

Oliveira M. de. (2010). Organizações sociais dos imigrantes poloneses e seus descendentes em Curitiba (Brasil, 1890–1938), in: Hecker A., Lima I. de. (eds.). E/imigrações: histórias, culturas, trajetórias. São Paulo: Expressão e Arte Editora, 83–99.

Oliveira M. de, Rocha R.M. (2019). Polish Names in Addresses in Curitiba (Paraná-Brazil): Homage, Recognition, and Visibility of an Immigrant Group, in: Sarmiento E., Siuda-Ambroziak R. (eds.). Brazil – Poland. Focus on Migration. Rio de Janeiro-Warszawa: LABIMI –University of Warsaw, 152–175.

Olszycki M. (2019). Historyczne uwarunkowania obecności Polaków w Brazylii. Łódzkie Studia Teologiczne, 4, 213–226.

Ostrowska D. (1996). Stosunki polityczne polsko-brazylijskie, in: Dembicz A., Kula M. (eds.). Relacje Polska-Brazylia. Historia i współczesność. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 47–54.

Paleczny T. (1992). Idea powrotu wśród emigrantów polskich w Brazylii i Argentynie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Pauliuczuk V. (2015). Wychodźstwo z województwa poleskiego za ocean. Zarys problematyki. Białostockie Teki Historyczne, 13, 193–212.

Pitoń J. (1971). Najstarsze towarzystwa polonijne i ich dorobek, in: Olcha A. (ed.). Emigracja polska w Brazylii. 100 lat osadnictwa. Warszawa: LSW, 137–141.

Skóra W. (2018). Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych Drugiej Rzeczypospolitej było zdominowane przez byłych oficerów Wojska Polskiego? Pamięć i Sprawiedliwość, 32, 440–481.

Stawicki R. (2019). 150 lat osadnictwa polskiego w Brazylii – zarys historyczny. Warszawa: Kancelaria Senatu RP.

Tarka K. (2003). Emigracyjna dyplomacja. Polityka zagraniczna Rządu RP na uchodźstwie 1945–1990. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.

Weber R., Wenczenovicz T.J. (2012). Historiografia da imigração polonesa: avaliação em perspectiva dos estudos sobre o Rio Grande do Sul. História Unisinos, 16(1), 159–170.

Wnyk R. (2006). Sport olimpijski w Polsce 1919–1939. Biogramy olimpijczyków. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Zaleski Trinidade R.T. (2016). A II República da Polônia e os imigrantes poloneses no Brasil meridional (1918–1939). Revista História Helikon, 3(6), 126–142.

Zaleski Trinidade R.T. (2020). Um “imperialismo polonês”: narrativas brasileiras das relações da Polônia com os imigrantes poloneses no período entreguerras. Curitiba: Universidade Federal do Parana.

IV. Internet sources

Brazylia, https://www.gov.pl/web/brazylia/relacje-dwustronne (data dostępu: 10.10.2020).

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.