Najnowsza migracja z Hiszpanii do Polski w perspektywie komunikacji międzykulturowej

Aleksandra Matyja

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie wyników projektu badawczego dotyczącego migracji Hiszpanów do Polski, a więc zjawiska nowego oraz słabo dotąd zbadanego, w przeciwieństwie do kierunku odwrotnego, który utrwalił się przez wieki i któremu poświęcono wiele publikacji. Nieoczekiwanie Hiszpanie stali się trzecią największą grupą cudzoziemców z Unii Europejskiej mieszkających w Polsce, co było przyczynkiem do przeprowadzenia wywiadów pogłębionych z jej przedstawicielami. Za szczególnie istotną uznano kwestię motywacji do obrania właśnie takiego celu migracji, a także rolę, jaką w podejmowaniu tej decyzji odgrywały wcześniejsze wyobrażenia respondentów na temat Polski i Polaków. Przeanalizowano także proces aktualizacji tych wyobrażeń podczas przebywania w nowym otoczeniu kulturowym, przyjmując tym samym perspektywę właściwą studiom nad komunikacją międzykulturową. Badanie pozwoliło wykazać, że Hiszpanie migrujący do Polski to ludzie młodzi i posiadający wyższe wykształcenie, którzy decydują się na zmianę kraju zamieszkania ze względu na chęć znalezienia stabilnego zatrudnienia, a więc osiągnięcia celu, który w Hiszpanii jawi się im jako niemal nieosiągalny. Procesowi podejmowania decyzji o wyjeździe do kraju, który ma oferować atrakcyjne możliwości na rynku pracy, towarzyszą liczne negatywne komponenty obrazu Polski w Hiszpanii (m.in. bieda, zacofanie), które stopniowo ulegają aktualizacji podczas pobytu w nowym kraju.

The aim of this paper is to present the results of a study on the migration of Spaniards to Poland, a new and poorly researched phenomenon. Unexpectedly, the Spaniards became the third largest group of foreigners from the European Union living in Poland, which was the reason for conducting in-depth interviews with its representatives. Particularly important was the issue of motivation to choose this very destination of migration, as well as the role of the respondents’ earlier perceptions of Poland and Poles in making this decision. The process of updating these perceptions while staying in a new cultural environment was also analyzed, thus adopting the perspective appropriate to the study of intercultural communication. The study showed that Spaniards migrating to Poland are young people with higher education who decide to change their country of residence in order to find a stable job (a goal that in Spain appears almost unattainable to them). The decision-making process to move to a country that can offer attractive opportunities on the labor market is accompanied by numerous negative components of the image of Poland in Spain (including poverty, underdevelopment), which are gradually updated during a stay in a new country.

Słowa kluczowe: relacje polsko-hiszpańskie, migranci z Hiszpanii w Polsce, migracja z Hiszpanii do Polski
References

Amal Sarasa M. (2005). Estrategias adaptativas de los trabajadores extranjeros: el caso de los inmigrantes polacos. Nomada. Revista crítica de ciencias sociales y jurídicas, 11, https://theoria.eu/nomadas/11/masarasa.pdf (data dostępu: 11.03.21).

Bąk G. (2005). “Impresiones de un viaje a España” de Wojciech Dzieduszycki: otro paralelo (¿?) decimonónico entre Polonia y España, Eslavística Complutense, 5, 175–184.

Bednarz-Łuczewska P., Łuczewski M. (2012). Podejście biograficzne, w: Jemielniak D. (red.) Badania jakościowe. Metody i narzędzia. t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 91–110.

Bentolila S., Felgueroso F., Jansen M., Jimeno J.F. (2021). Lost in Recession: Youth Employment and Earnings in Spain. Estudios sobre la Economía Española, 12.

Brot A. (2017). O badaniach biograficznych krytycznie. Nauki o wychowaniu. Studia interdyscyplinarne, 14, 16–34.

Denzin N.K., Lincoln Y.S. (2000). Handbook of Qualitative Research, Thousand Oaks: Sage Publications.

Domínguez-Mujica J., Parreño-Castellano J., Díaz-Hernández D., Moreno-Medina C. (2018). International mobility of young adult Spaniards eight years after the onset of the economic crisis. Food for thought, Belgeo, 3 https://journals.openedition.org/belgeo/27986 (data dostępu: 20.06.2021).

Jończy R. (2016). Migracja zarobkowa – uwagi definicyjne, w: Górny A., Kaczmarczyk P., Lesińska M. (red.), Transformacje. Przewodnik po zamianach społeczno-ekonomicznych w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 120–125.

Kasińska-Metryka A., Dudała R. (2019), Społeczeństwa w obliczu zmian. Przeobrażenia polityczno-kulturowe w Hiszpanii i we Włoszech. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.

Kieniewicz J. (2000). Studia polsko-hiszpańskie. Wiek XVIII. Warszawa: Wydawnictwo OBTA.

Kieniewicz J. (2001). Hiszpania w zwierciadle polskim. Gdańsk: Wydawnictwo Novus Orbis.

Kieniewicz J. (2002). Studia polsko-hiszpańskie. Wiek XIX. Warszawa: Wydawnictwo OBTA.

Kieniewicz J. (2004). Studia polsko-hiszpańskie. Wiek XX. Warszawa: Wydawnictwo OBTA.

Kohli M. (1986). Biographical Research in the German Language Area, w: Dulczewski Z. (red.). A commemorative book in honor of Florian Znaniecki on the Centenary of his Birth, Poznań: Wydawnictwo UAM, 91–110.

Krawczyńska-Butrym Z. (2009). Migracje, Wybrane zagadnienia. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Krzyżostaniak M. (2019). Od Somosierry do Saragossy. Pamiętnikarskie i literackie świadectwa udziału Polaków w hiszpańskiej wojnie o niepodległość. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.

Kucharski A. (2007). Hiszpania i Hiszpanie w relacjach Polaków. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Kvale S. (2012). Prowadzenie wywiadów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lelewel J. (2006). Historyczna paralela Hiszpanii z Polską w wieku XVI, XVII, XVII, Warszawa: Wydawnictwo DiG.Lesińska-Staszczak M. (2017). Rola procesów stereotypizacji w kształtowaniu się postaw wobec narodów obcych, w: Adamczyk A., Sakson A. Trosiak C., Między tolerancją a niechęcią. Rola współczesnych państw europejskich wobec migrantów i mniejszości. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 357–368.

Morawiecki J. (2010). Syberyjska sekta wissarionowców jako fenomen społeczno-religijny, Warszawa: Wydawnictwo Semper.

Nalewajko M. (2012). Nieznani a bliscy. Historyczne i społeczne uwarunkowania recepcji polskiej imigracji przełomu XX i XXI wieku w Hiszpanii. Warszawa: Instytut Historii PAN.

Nalewajko M. (2016). Los españoles residentes en Polonia y su imagen del país de acogida.  Itinerarios, 2, 281–307. Aleksand ra Mat yja

Nosek A., Pietrzak A. (2009). Efekt domina, czyli międzynarodowa transmisja kryzysów na przykładzie współczesnego kryzysu finansowego, w: Wybrane problemy gospodarki światowej pierwszej dekady nowego wieku, red. W. Michalczyk, Wrocław: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, 82–92.

Okólski M. (2010). Polska jako kraj imigracji – wprowadzenie, w: Górny A., Grabowska-Lusińska I., Lesińska M., Okólski M. (red.), Transformacja nieoczywista. Polska jako kraj imigracji. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Paleczny T. (2005). Stosunki międzykulturowe. Zarys problematyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM.

Presa González F. (2002). España y el mundo eslavo. Relaciones culturales, literarias y lingüísticas. Madrid: Gram.

Presa González F., Matyjaszczyk Grenda A. (2003). Madrid a los ojos de los viajeros polacos. Madrid: Gram.

Ramírez Goicoechea E. (2005). Los polacos en España. 1980–2000, w: González Martínez E., Nalewajko M. (red.). España y Polonia: los encuentros. Madrid: Universidad Complutense de Madrid, 145–182.

Ramos R., Royuela V. (2016). Graduate migration in Spain: the impact of the great recession on a low mobility country, Institut de Recerca en Economia Aplicada Regional i Pública, 8, https://www.ub.edu/irea/working_papers/2016/201608.pdf (data dostępu: 12.06.2021).

Rosenthal G. (2018), Interpretative Social Research, Göttingen: Göttingen University Press.

Sawicki P. (1993). Między dwoma totalizmami. Hiszpańska wojna domowa 1936–1939 w oczach jej polskich świadków. Ruch Literacki, 34, 109–126.

Sawicki P. (1995). Polacy a Hiszpanie. Ludzie, podróże, opinie. Estudios Hispánicos, 3.

Sawicki P. (1996). Hiszpania malowniczo-historyczna. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Sawicki P. (2013). Polska-Hiszpania, Hiszpania-Polska. Poszerzanie horyzontów. Wrocław: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Filologicznej.

Stanek M. (2002). Los inmigrantes polacos en Madrid. Una etnografía de la vida cotidiana. Scripta Nova. Revista electrónica de geografía y ciencias sociales, 141, http://www.ub.edu/geocrit/sn/sn-141.htm (data dostępu: 11.01.2021).

Stanek M. (2008). Los inmigrantes polacos en la Comunidad de Madrid y su inserción laboral (praca doktorska). Madrid: Universidad Complutense.

Świstak P. (2006). Adaptacja Hiszpanów do życia w środowisku polskim, w: Nowicka E., Łodziński S. (red.), Kulturowe wymiary imigracji do Polski: studia socjologiczne, Warszawa: Wydawnictwo Prolog, 176–200.

Szompka P. (2003). Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Strony internetowe

Informe Jóvenes y mercado de trabajo, http://www.mitramiss.gob.es/es/sec_trabajo/analisis-mercado-trabajo/jovenes/numeros/2018/junio_2018.pdf(data dostępu: 30.11.2020).

Instituto Naciononal de Estadística, https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?path=/t20/p85001/serie/l0/&file=01001.px&L=0 (data dostępu: 30.11.2020).

Instituto Nacional de Estadística, https://www.ine.es/jaxiT3/Datos.htm?t=24303 (data dostępu: 30.06.2021).

Urząd do Spraw Cudzoziemców https://udsc.gov.pl/cudzoziemcy (data dostępu: 10.12.2020).

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.