Infrastruktura delegowania pracowników: przykład transgranicznego sektora opieki domowej

Kamil Matuszczyk,

Justyna Salamońska,

Anita Brzozowska

Abstrakt

Skala delegowania pracowników w ramach swobody przepływu usług jest znacznie niższa niż skala swobodnego przepływu pracowników, jednak delegowanie jako forma mobilności zyskuje w ostatnich kilku latach na znaczeniu. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się strategie pracodawców w zakresie obchodzenia przepisów prawa oraz adaptacji do zmieniającej się rzeczywistości prawnej po 2014 roku. Celem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie uwarunkowań, w których pracodawcy, w tym agencje pracy tymczasowej, delegują pracowników z Polski do innych państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Stawiamy pytanie o strategie i codzienne praktyki podejmowane przez podmioty delegujące pracowników sektora opieki domowej. Polska stanowi tu szczególny przykład przewodniego kraju pod względem liczby delegowanych pracowników do innych państw. Wykorzystując koncepcję infrastruktury migracyjnej (Xiang, Lindquist 2014), wyjaśniamy pięć głównych wymiarów warunkujących funkcjonowanie pracodawców delegujących pracowników: wymiar społeczny, komercyjny, pozarządowy, regulacyjny oraz technologiczny. Przeprowadzona analiza materiału empirycznego, zebranego w latach 2018–2021, dowiodła, że pomimo barier i utrudnień w procesie delegowania pracowników, przedsiębiorstwa wykorzystują dostępne uwarunkowania oraz wsparcie oferowane przez podmioty komercyjne świadczące usługi doradcze. Wpływ na podejmowane przez pracodawców strategie ma także specyfika samej branży opieki domowej, w której dominują nieformalne praktyki, tymczasowość oraz deficyt wykwalifikowanych pracowników.


Posting infrastructure: the example of the cross-border home care sector

Although the scale of the posting of workers under the free movement of services is much lower than that of the free movement of workers, the issues around posting of workers have become increasingly important in the last few years. In particular, employers developed strategies for circumventing the law and adapting to the changing legal reality after 2014. The aim of this article is to explain the conditions under which employers, including temporary work agencies, post workers from Poland to other countries of the European Economic Area. We pose the question about the strategies and daily practices undertaken by those employers posting workers in the home care sector. Poland is an key country in terms of the number of workers posted to other countries. Employing the concept of migration infrastructure (Xiang, Lindquist 2014), we describe five main dimensions conditioning how employers post workers: social, commercial, non-governmental, regulatory and technological dimensions. The analysis of the empirical material gathered between 2018 and 2021 shows that despite the barriers and impediments in the process of posting workers, companies take advantage of particular circumstances and support offered by commercial actors. The strategies taken by employers are also influenced by the specificity of the home care industry itself, which is dominated by informal practices, temporariness and a deficit of skilled workers.

Keywords: posting of workers, home care sector, migration infrastructure, employers

Słowa kluczowe: delegowanie pracowników, sektor opieki domowej, infrastruktura migracyjna, pracodawcy
References

Anderson B. (2000). Doing the Dirty Work? The Global Politics of Domestic Labour. London, New York: Zed Books.

Arnholtz J., Lillie N. (2020). European Integration and Reconfiguration of National Industrial Relations: Posted Worker as a Driver of Institutional Change, in: J. Arnholtz, N. Lillie (eds), Posted Work in the European Union. The Political Economy of Free Movement. New York, London: Routledge, 1–30.

Blauberger M., Heindlmaier A., Hofmarcher P., Assmus J., Mitter B. (2021). The differentiated politicization of free movement of people in the EU. A topic model analysis of press coverage in Austria, Germany, Poland and the UK. Journal of European Public Policy, https://doi.org/10.1080/13501763.2021.1986118

Bolokan D. (2020). Recruitment infrastructure within the agricultural and agrifood sector: Post-Soviet and neocolonial entanglements between “Eastern” and “Western” Europe. Social Change Review, 18: 39–77.

Brzozowska A., Matuszczyk K., Salamońska J. (2021). Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego przy delegowaniu pracowników z Polski – wyzwania i proponowane rozwiązania. 2021/17. Wiedeń: European, Centre for Social Welfare Policy and Research.

Brzozowska A., Matuszczyk K., Salamońska J., Siwierska A. (2021). Bridging the gap between legislation and practice in the posting of workers: Poland Country Report. Warsaw: Centre of Migration Research, University of Warsaw.

Chau H.S., Schwiter K. (2021). Who shapes migration in open labour markets? Analysing migration infrastructure and brokers of circularly home care workers in Switzerland. Mobilities, 16(5), 724–738.

Cillo R. (2021). Mandatory mobility? The case of immigrant posted workers sent from Italy to Belgium in the construction sector. International Migration, 59(6), 156–171.

Grabowska-Lusińska I., Okólski M. (2009). Emigracja ostatnia? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Kiełbasa M. (2017). Prawa socjalne w Unii Europejskiej a granice swobód rynku wewnętrznego. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Lan S. (2019). State-mediated Brokerage System in China’s Self-funded Study Abroad Market. International Migration, 57(3), 266–279.

Larkin B. (2013). The Politics and Poetics of Infrastructure. Annual Review of Anthropology, 42, 327–343.

Leiber S., Matuszczyk K., Rossow V. (2019). Private labor market intermediaries in the Europeanized live-in care market between Germany and Poland: A typology. Zeitschrift für Sozialreform, 65(3), 365–392.

Lens D., Mussche N. and Marx I. (2022). The different faces of international posting: Why do companies use posting of workers? European Journal of Industrial Relations, 28(1), 27–48.

Lin W., Gleiss M.S. (2018). Migration and the Production of Migrant Mobilities, in: G. Liu-Farrer, B.S.A. Yeoh (eds), Routledge Handbook of Asian Migrations. New York, London: Routledge, 141–151.

Luthra R., Platt L., Salamońska J. (2018). Types of Migration: The Motivations, Composition, and Early Integration Patterns of “New Migrants” in Europe. International Migration Review, https://doi.org/10.1111/imre.12293

Lutz H., Palenga-Möllenbeck E. (2011). Care, Gender and Migration: Towards a Theory of Transnational Domestic Work Migration in Europe. Journal of Contemporary European Studies, 19(3), 349–364.

Marchetti S., Geymonat G.G., Di Bartolomeo A. (2022). Dilemmas around temporariness and transnational recruitment agencies: the case of migrant caregivers in Taiwan and Germany. Journal of Ethnic and Migration Studies, https://doi.org/10.1080/1369183X.2022.2028353

Matuszczyk K. (2021). From lack of awareness to meticulous action. Strategies toward old-age pension insurance among Polish migrant domestic workers in Germany. Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka, 150(3), 1–22.

Matyska A. (2020). Ambiguous Mobility: Polish Transnational Workers Navigating and Changing the Institutional Landscape of Posting, in: J. Arnholtz, N. Lillie (eds), Posted Work in the European Union. The Political Economy of Free Movement. New York, London: Routledge, 70–88.

Mitrus L. (2018). Charakter prawny delegowania pracowników w ramach swobody świadczenia usług w Unii Europejskiej. Europejski Przegląd Sądowy (6(153)), 4–11.

Neumann M., Hunger U. (2016). Circular Migration of Live-ins in Germany – Reinforcing the Segmentation of the Labor Market? European Policy Analysis, 22(2), 120–135.

Nowicka M., Bartig S., Schwass T., Matuszczyk K. (2021). COVID-19 Pandemic and Resilience of the Transnational Home-Based Elder Care System between Poland and Germany. Journal of Aging & Social Policy, 33 (4–5), 474–492.

Rodriguez R.M. (2010). Migrants for Export: How the Philippine State Brokers Labor to the World. University of Minnesota Press.

Spijkerboer T. (2018). The Global Mobility Infrastructure: Reconceptualising the Externalisation of Migration Control. European Journal of Migration and Law, 20: 452–469.

Szypniewski M. (2019). Ochrona interesu pracownika delegowanego w ramach świadczenia usług w Unii Europejskiej. Warszawa: Wolters Kluwer.

Wagner B., Hassel A. (2017). Move to Work, Move to Stay? Mapping Atypical Labour Migration into Germany, in: J.E. Dølvik, L. Eldring (eds), Labour Mobility in the Enlarged Single European Market. Bingley: Emerald Publishing, 125–158.

Voivozeanu A. (2021). The migration infrastructure of posting. Transnational informality, in: R.  Turaeva, R. Urinboyev (eds), Labour, Mobility and Informal Practices in Russia, Central Asia and Eastern Europe. Power, Institutions and Mobile Actors in Transnational Spaces. London and New York: Routledge, 69–85.

Xiang B., Lindquist J. (2014). Migration Infrastructure. International Migration Review, 48(1), 122–148.

Žabko O., Aasland A., Endresen S.B. (2018). Facilitating labour migration from Latvia: strategies of various categories of intermediaries. Journal of Ethnic and Migration Studies, 44, 575–591.