Czym jest synodalność? Rozwój świadomości synodalności na przestrzeni historii Kościoła

Ks. Andrzej Proniewski

Abstrakt

Synodalność to pojęcie, które zyskało na popularności w Kościele katolickim w czasach pontyfikatu papieża Franciszka. Już pierwsze wieki chrześcijaństwa miały wpływ na formowanie się synodalnej drogi Kościoła. II Sobór Watykański położył fundament pod odnowienie życia synodalnego za pomocą nauki o kolegialności biskupów. Posoborowe prawo kanoniczne stworzyło możliwość organizowania synodów powszechnych, regionalnych i diecezjalnych. W celu wytłumaczenia procesu rozwoju świadomości synodalności w Kościele na przestrzeni dziejów autor analizuje i wyjaśnia podstawowe pojęcia w punkcie explicatio terminorum (1), następnie opisuje wybrane wydarzenia synodalne i soborowe, które towarzyszyły dziejom Kościoła (2), wskazuje na dziedzictwo, które przetrwało 12 ks. Andrzej Proniewski do dzisiejszych czasów (3), i ukazuje aktualny stan zakresu działań sprzyjających formowaniu wiernych do synodalności w Kościele (4).


What is synodality? The development of synodality awareness throughout the history of the Church

Synodality is a concept that gained popularity in the Catholic Church during the pontificate of Pope Francis. Already the first centuries of Christianity had an impact on the formation of the synodal path of the Church. The Second Vatican Council laid the foundation for the renewal of synodal life through the doctrine of the collegiality of bishops. Post-conciliar canon law created the possibility of organizing universal, regional and diocesan synods. In order to explain the process of development of the awareness of synodality in the Church throughout history, the author analyses and explains the basic concepts in the point explicatio terminorum (1), then describes selected synodal and conciliar events that have accompanied the history of the Church (2), points to a legacy that has survived to the present day (3) and shows the current state of the range of activities conducive to the formation of the faithful for synodality in the Church (4).

Słowa kluczowe: synodalność, świadomość synodalności, synod, sobór, wierni świeccy / synodality, awareness of synodality, council, the lay faithful
References

Bécheau F., Historia soborów, Kraków 1998.

Bronk K., Międzynarodowa Komisja Teologiczna o synodalności, https://www.vaticannews.va/pl/kosciol/news/2018-05/miedzynarodowakomisja-teologiczna-synodalnosc-dokument-swieccy.html  (odczyt z dn.22.04.2022 r.).

Budnikowski T., Niemiecka droga synodalna, https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2020/Przewodnik-Katolicki-5-2020/Wiara-i-Kosciol/Niemiecka-droga-synodalna  (odczyt z dn. 22.04.2022 r.).

Dyl J., Sobory powszechne w drugim tysiącleciu chrześcijaństwa, Tarnów 1997.

Franciszek, Konstytucja apostolska Episcopalis communio o Synodzie Biskupów, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_constitutions/documents/papa-francesco_costituzione-ap_20180915_episcopalis-communio.html  (odczyt z dn. 24.04.2022 r.).

Franciszek, Przemówienie na otwarcie synodu, https://synod.org.pl/docs/materialy-dotyczace-synodu/homilie-nauczania-dotyczace-synodu-video/przemowienie-ojca-swietego-franciszka-na-otwarcie-synodu-po-polsku-pdf (odczyt z dn. 22.04.2022 r.).

Jezierski J., Synody i synodalność, w: P. Rabczyński (red.), Synodalność. Perspektywa polskokatolicka i rzymskokatolicka, Pelplin 2020, s. 29-46.

Kanony (Reguły) świętych Apostołów, https://forumdlazycia.wordpress.com/2018/11/21/kanony-reguly-swietych-apostolow/  (odczyt z dn. 24.04.2022 r.).

Kasper W., Kościół katolicki. Istota, rzeczywistość, posłannictwo, Kraków 2014.

Kupczak J., Kolegialność i synodalność w Kościele, http://archiwum.std.uwb.edu.pl/art/2019-1.pdf  (odczyt z dn. 24.04.2022 r.).

Lomonaco A., Sinodo 2021-2023: Significato, https://www.sanpaolofondi.it/2021/11/09/sinodo-2021-2023-significato/  (odczyt z dn. 22.04.2022 r.).

Merello Arecco I., La máxima „Quod omnes tangit”. Una aproximación al estado del tema, „Revista de Estudios Histórico-Jurídicos” 27 (2005), s. 163-175.

Międzynarodowa Komisja Teologiczna, Synodalność w życiu i misji Kościoła, https://archibial.pl/synod/12-miedzynarodowa-komisja-teologicznasynodalnosc-w-zyciu-i-misji-kosciola/  (odczyt z dn. 22.04.2022 r.).

Napiórkowski A. A., Bosko-ludzka wspólnota. Podstawy katolickiej eklezjologii integralnej, Kraków 2012.

Napiórkowski S., Kolegialność, w: B. Migut (red.), Encyklopedia katolicka, t. 9, Lublin 2002, k. 322-324.

Parisse M., Kłoczowski J., Władcy chrześcijańscy a Kościół. Spór o inwestyturę i jego skutki, w: A. Vauchez (red.), Historia chrześcijaństwa, t. 5: Ekspansja Kościoła rzymskiego 1054-1274, Warszawa 2001, s. 94-95.

Paul VI, Apostolic letter issued motu proprio Apostolica sollicitudo, https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19650915_apostolica-sollicitudo.html (odczyt z dn. 24.04.2022 r.).

Rahner K., Cristianesimo anonimo e compito missionario della Chiesa, w: K. Rahner, Nuovi saggi IV, Rzym 1973, s. 619-642.

Rahner K., I Cristiani anonimi, w: K. Rahner, Nuovi saggi I, Rzym 1968, s. 759-772.

Rahner K., Osservazioni sul problema del cristiano anonimo, w: K. Rahner, Nuovi saggi V, Rzym 1975, s. 677-697.

Schatz K., Sobory powszechne. Punkty zwrotne w historii Kościoła, Kraków 2002.

Siostra Becquart: synodalność jest w DNA rodziny, https://www.ekai.pl/sisotra-becquart-synodalnosc-jest-w-dna-rodziny/  (odczyt z dn. 24.04.2022 r.).

Starowieyski M., Sobory Kościoła niepodzielonego, cz. I: Dzieje, Tarnów 1994.

„Synodalność”. Międzynarodowa Komisja Teologiczna wyjaśnia, co to takiego, https://deon.pl/kosciol/synodalnosc-miedzynarodowa-komisjateologiczna-wyjasnia-co-to-takiego,479072 (odczyt z dn. 22.04.2022 r.).

Sztafrowski E., Synod Biskupów nowym organem kolegialnym, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik Prawno-Historyczny” 3-4(16) (1973), s. 111-169.

Wąsek D., Gilski M., Kościół, czyli my. Refleksje o synodalności, Kraków 2022.

Zimbardo P. G., Johnson R. L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje, Warszawa 2010.