Między fundamentalizmem a relatywizmem. O praktycznych i teoretycznych konsekwencjach detotalizacji współczesnej polityki

Waldemar Bulira

Abstrakt

Autor wychodzi z założenia, że obecnie można mówić o kryzysie paradygmatu realistycznego w refleksji nad polityką, który wydaje się związany z postmodernistyczną detotalizacją polityki nowoczesnej. Celem artykułu jest wskazanie i omówienie niektórych teoretycznych i praktycznych konsekwencji tego faktu, które autor wiąże przede wszystkim z redefinicją pojęcia polityczności. Nawiązując do teorii nowoczesności Ágnes Heller i Ferenca Fehéra, omawia on negatywne konsekwencje tego fenomenu, które wiąże z eskalacją postaw fundamentalistycznych i relatywistycznych, jak i przybliża koncepcję hermeneutyki politycznej, rozumianej jako swoiste antidotum na sygnalizowane wcześniej problemy.

Between Fundamentalism and Relativism. On the Practical and Theoretical Consequences of the Detotalization of Contemporary Politics

Abstract: The author assumes that nowadays one can talk about the crisis of a realistic paradigm in the contemporary political theory that seems to be related to the postmodernist detotalization of modern politics. The aim of the article is to point out and discuss some of the theoretical and practical consequences of this fact, which the author mainly connetcs with the redefinition of the concept of the political. Referring to the theory of modernity of Ágnes Heller and Ferenc Fehér, he discusses both the negative consequences of this phenomenon, which is associated with the escalation of fundamentalist and relativistic attitudes, and the concept of political hermeneutics, understood as a kind of antidote to previously signaled problems. 

Słowa kluczowe: detotalizacja, hermeneutyka, ponowoczesność, pojęcia polityczności, relatywizm, fundamentalizm detotalization, hermeneutics, postmodernity, the concepts of the political, relativism, fundamentalism
References

Bulira, W. (2014). Biopolityka ponowoczesności: casus Ágnes Heller i Ferenca Fehéra. Kronos, 31 (4), s. 138–153.

Bulira, W. (2017). Nowe ruchy społeczne: nowa jakość w polityce ponowoczesnej?. W:M. Marczewska-Rytko, D. Maj (red.). Nowe ruchy speczne. Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 27–36.

Bulira, W. (2018). Teoria krytyczna szkoły budapesztskiej. Od totalitaryzmu do post-modernizmu. Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Fehér, F. (1989). Hermeneutic as Europes Mainstream Political Tradition. Thesis Eleven, 22 (1), s. 79–91.

Fehér, F. (2013). Pożegnanie z Lukácsem. Rzecz o schku wielkich narracji. Przegląd Polityczny, 118, s. 174–176.

Fehér, F., Heller, Á. (1989). The Postmodern Political Condition. Cambridge–New York: Polity Press.

Fehér, F., Heller, Á. (1994). Biopolitics. Aldershot–Brookfield–Hong Kong–Singapore–Sydney: Avebury.

Fish, S. (2002). Interpretacja, retoryka, polityka, przeł. K. Abriszewski [et al.]. Kraków: Universitas.

Heller, Á. (2005). O pojęciu polityczności raz jeszcze. Przegląd Polityczny, 69, s. 76–82.

Heller, Á. (2012). Eseje o nowoczesności, przeł. J.P. Hudzik et al. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Heller, Á. (2014). Czy biopolityka zmieniła pojęcie polityczności?. Kronos, 31 (4), s. 163–174.

Heller, Á., Fehér, F. (1991). The Grandeur and Twilight of Radical Universalism. New Brunswick–London: Transaction Publishers.

Offe, C. (1995). Nowe ruchy społeczne: przekraczanie granic polityki instytucjonalnej. W:J. Szczupaczyński (red.). adza i speczeństwo. Antologia tekstów z socjologii polityki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 226–233.

Touraine, A. (1995). Wprowadzenie do analizy ruchów społecznych. W: J. Szczupaczyński (red.). adza i speczeństwo. Antologia tekstów z socjologii polityki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 212–225.

Zybertowicz, A. (1995). Przemoc i poznanie. Studium z nie-klasycznej socjologii wiedzy. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Zybertowicz, A. (2006). Konstruktywizm jako orientacja metodologiczna w badaniach społecznych. Czasopismo Naukowe Kultura i Historia. Retrieved from http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/page/152?s (dostęp: 24.03.2013).