Wydawnicze skamieliny. Późne edycje bestsellerów jako źródło informacji o kształcie wizualnym pierwszego wydania tekstu

Justyna Kiliańczyk-Zięba

Abstrakt

Printed Fossils. Late Editions of Bestsellers as a Source of Information on the Typographic Shape of the First Edition of a Text

One of the important problems studied by book historians is the fate of those titles and editions that have not survived to our times. These were oftentimes the most popular and most frequently purchased publications, very vulnerable to destruction exactly due to their popularity. The information about lost editions usually comes from the old book lists (inventories and catalogues of early modern book collections, 18th and 19th century bibliographies), as well as from mentions by various authors. Justyna Kiliańczyk-Zięba shows that information about the existence and typographical shape of the lost editions is also to be found in preserved editions which were published decades or even centuries after the first editions. The study draws on bibliographic research and editorial work carried out over several years. Its aim is to present a methodology that allows the layout of the today unknown first print of Fortuna abo Szczęście by Stanislaw of Bochnia to be reconstructed with high probability. 

Słowa kluczowe: Cracow printing, lost books, typography and layout, popular literature
References

Borsa G., A „Fortuna” sorsvetokonyv eredete es utoelete, w: idem, Konyvtorteneti irasok I. A hazai nyomdaszat 15–17 szazad, Budapest 1996, s. 301–306.

Borsa G., Alte siebenburgische Drucke (16. Jahrhundert), Köln 1996.

Borsa G., Hol es mikor nyomtak az eddig ismert ket legregibb magyar sorsveto konyvet?, w: idem, Konyvtorteneti irasok I. A hazai nyomdaszat 15–17 szazad, Budapest 1996, s. 295–300.

Chemperek D., Poezja Jana Gawińskiego i kultura literacka drugiej połowy XVII wieku, Lublin 2005, s. 323–336.

Chmiel A., Inwentarz rzeczy introligatora krakowskiego Macieja Przywilckiego z roku 1587, „Silva Rerum” 4 (1928), s. 175–180.

Chojecka E., O tematach i formach antykizujących w grafice polskiej XVI wieku, „Biuletyn Historii Sztuki” 32 (1970), nr 1, s. 19–37.

Chojecka E., Związki artystyczne polskiego drzeworytu renesansowego z grafiką europejską. Kryspin i Wendel Szarffenbergowie (Acta Universitatis Wratislaviensis, no. 364, Bibliotekoznawstwo, t. 7), Wrocław 1978, s. 181–193.

Genette G., Paratexts. Thresholds of interpretation, trans. J.E. Lewin, Cambridge 1997.

Gingerich O., Książka, ktorej nikt nie przeczytał, przeł. J. Włodarczyk, Warszawa 2004.

Green J., Databases, Book Survival and Early Printing, „Wolfenbütteler Notizen zur Buchgeschichte” 40 (2015), s. 35–47.

Green J., McIntyre F., Lost Incunable Editions. Closing in on an Estimate, w: Lost Books. Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe, ed. F. Bruni, A. Pettegree, Leiden 2016, s. 55–72.

Green J., McIntyre F., Needham P., The Shape of Incunable Survival and Statistical Estimation of Lost Editions, „The Papers of the Bibliographical Society of America” 105 (2011), no. 2, s. 141–175.

Harris N., Marin Sanudo, Forerunner of Melzi, part 1, „La Bibliofilia” (1993), s. 12–29.

Kaltwasser F.G., Bibliothek als Museum. Von der Renaissance bis heute, dargestellt am Beispiel der Bayerischen Staatsbibliothek, Wiesbaden 1999.

Kapełuś H., Stanisław z Bochnie, kleryka krolewski (Studia Staropolskie, t. 13), Wrocław 1964.

Kapełuś H., Ślaski J., Polski druk popularny na Węgrzech. Z dziejow „Fortuny”, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 2 (1966), s. 297–317.

Kawecka-Gryczowa A., Ariańskie oficyny wydawnicze Rodeckiego i Sternackiego. Dzieje i bibliografia, Wrocław 1974.

Kiliańczyk-Zięba J., The Book Inventory of the Sixteenth-Century Krakow Bookbinder, Maciej Przywilcki, w: Documenting the Early Modern Book World: Inventories and Catalogues in Manuscript and Print, ed. M. Walsby, N. Constantinidou, Leiden 2013, s. 263–282.

Kiliańczyk-Zięba J., In Search of Lost Fortuna. Reconstructing the Publishing History of the Polish Book of Fortune-Telling, w: Lost Books. Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe, ed. F. Bruni, A. Pettegree, Leiden 2016, s. 120–143.

Kocot A., Artyści „czarnej sztuki”. Typografia drukow Floriana Unglera i Macieja Wirzbięty (Bibliotheca Iagellonica. Fontes et Studia, t. 26), Kraków 2015.

Komorowska M., Kształt edytorski postylli polskich XVI–XVII wieku – w poszukiwaniu staropolskich konwencji wydawniczych, „Terminus” 17 (2015), z. 3 (36), s. 317–367.

Kracik J., Jan Kubiński – nieznany typograf krakowski XVII wieku?, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” 39 (1989), s. 13–16.

Lewicka-Kamińska A., Inwentarz księgarni Andrzeja Cichończyka w Jarosławiu z r. 1621, „Roczniki Biblioteczne” 5 (1961), s. 253–299.

Mańkowska A., Kawecka-Gryczowa A., Wietor Hieronim, w: Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku, t. 1: Małopolska, cz. 1: Wiek XV–XVI, red. A. Kawecka--Gryczowa, Wrocław 1983, s. 350–357.

Margócsy D., Somos M., Joffe S.N., The Fabrica of Andreas Vesalius. A Worldwide Descriptive Census, Ownership, and Annotations of the 1543 and 1555 Editions, Leiden 2018.

Marinis T. de, Le illustrazioni per il libro de le sorte di Lorenzo Spirito, w: idem, Appunti e ricerche bibliografiche, Milano 1940, s. 69–83.

Needham P., The Late Use of Incunables and the Paths of Book Survival, „Wolfenbütteler Notizen zur Buchgeschichte” 29 (2004), no 2, s. 35–59.

Ocieczek R., O rożnych aspektach badań literackiej ramy wydawniczej w książkach dawnych, w: O literackiej ramie wydawniczej w książkach dawnych, red. R. Ocieczek, Katowice 1990, s. 7–20.

Otwinowski E., Pisma poetyckie, wyd. P. Wilczek (Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 15), Warszawa 1999.

Pauli Ż., Wiadomości o życiu i pismach Jana z Wielomowic Gawińskiego, w: Poezje Jana z Wielomowic Gawińskiego, wyd. Ż. Pauli, Lwów 1843.

Piekarski K., Fragmenty czterech nieznanych wydań „Marchołta”, „Pamiętnik Literacki” 32 (1935), s. 481–520.

Piekarski K., Fragmenty dwu zaginionych dialogow Mikołaja Reja, „Przegląd Współczesny” 6 (1923), nr 15, s. 1–16.

Piekarski K., Książka w Polsce XV i XVI wieku, Kraków 1931.

Proot G., Survival Factors in Seventeenth-Century Hand-Press Books Published in the Southern Netherlands. The Importance of Sheet Counts, Sammelbande and the Role of Institutional Collections, w: Lost Books. Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe, ed. F. Bruni, A. Pettegree, Leiden 2016, s. 160–201.

Reske Ch., Die Produktion der Schedelschen Weltchronik in Nurnberg = The Production of Schedel’s Nuremberg Chronicle, Wiesbaden 2000.

Różycki E., Inwentarz książek kuśnierza Wojciecha Charajowicza ze Lwowa z początku XVII wieku, „Roczniki Biblioteczne” 36 (1992), z. 1–2, s. 267–278.

Socha K., Ewolucja dawnej typografii w „Żywotach świętych” – podejście funkcjonalne, w: Nad spuścizną Piotra Skargi, red. J.S. Gruchała, Kraków 2012, s. 46–186.

Socha K., Typografia publikacji pochodzących z drukarń Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1674–1819, Kraków 2016.

Sokolski J., Bogini, pojęcie, demon. Fortuna w dziełach autorow staropolskich, Wrocław 1996.

Sokolski J., „Fortuna radzi…”, czyli uwagi o dwoch fraszkach Jana Kochanowskiego, „Pamiętnik Literacki” 86 (1995), s. 133–137.

Sokolski J., „Sybilla prorokuje…” O fraszce Do Stanisława (I, 63) Jana Kochanowskiego „Pamiętnik Literacki” 90 (1999), s. 149–152.

Stanisław z Bochnie Gąsiorek, Fortuna abo Szczęście, wyd. J. Kiliańczyk-Zięba, Kraków 2015.

Wirzbięta M., Gospodarstwo dla młodych a nowotnych gospodarzow, przygotował J. Sokolski, Wrocław 1989.

Żbikowska-Migoń A., O potrzebie badań nad kształtem edytorskim polskiej książki naukowej XVIII–XIX wieku z perspektywy funkcjonalności publikacji, w: Od książki dawnej do biblioteki wirtualnej – przeobrażenia bibliologii polskiej, red. D. Degen, M. Fedorowicz, Toruń 2009, s. 165–186.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.