Reguły stanu rycerskiego w Siete Partidas Alfonsa X Mądrego: tekst i kontekst

Rozalia Sasor

Abstrakt

Alfons X Mądry, jeden z najwybitniejszych średniowiecznych władców Królestwa Kastylii i Leónu, nie doczekał się w Polsce żadnego szerszego opracowania, zarówno w odniesieniu do jego działalności politycznej, jak i kulturowej. Niniejszy artykuł przedstawia zatem, choć jedynie w zarysie, postać kastylijskiego władcy, zwracając uwagę w szczególności na jego dokonania jako mecenasa nauki i literatury oraz propagatora języka narodowego, tj. kastylijskiego. Tym niemniej głównym celem tekstu nie jest zapoznanie polskiego czytelnika z osobą króla, a raczej z niewielkim wyimkiem powstającej pod jego auspicjami twórczości z pogranicza literatury i prawa, czyli z fragmentem kodeksu Siete Partidas dotyczącym zwyczajów rycerskich.

Artykuł składa się z dwóch części: komentarza i przekładu na język polski Tytułu XXI Partidy II. Komentarz wprowadza podstawowe i najważniejsze informacje na temat Alfonsa X, skupiając się jednak na jego działalności legislacyjnej związanej z Siete Partidas. Dlatego w tej części zostało omówione znaczenie kodeksu dla historii prawodawstwa hiszpańskiego, zawartość jego siedmiu ksiąg (partid) oraz kwestie autorstwa. Ponadto, dla przybliżenia czytelnikowi specyfiki kultury rycerskiej na Półwyspie Iberyjskim w XIII w., tekst uzupełniono o analizę praw dotyczących stanu rycerskiego w świetle innych tekstów z epoki dotyczących tych samych kwestii, jak na przykład Księga stanu rycerskiego Rajmunda Lulla czy francuski anonimowy traktat L’ordene de chevalerie.

Część druga artykułu, to jest pierwszy i jak dotąd jedyny przekład fragmentu Siete Partidas dotyczącego obowiązków, przywilejów, ale również zwyczajów rycerskich, została opracowana na podstawie edycji krytycznej tekstu przygotowanej przez Jerrego R. Craddocka i Jesúsa Rodrígueza Velasco. Przekład stara się oddać specyfikę języka i treści oryginału, zaś w miejscach, które mogą być szczególnie kłopotliwe w odbiorze, został opatrzony przypisami.

Słowa kluczowe: Siete Partidas, Alfons X Mądry, kultura rycerska, średniowieczna literatura hiszpańska

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.