Sokrates, Meursault i Karamazowowie – proces sądowy jako medium filozoficzne

Adam Woźniak

Abstrakt

Socrates, Meursault, and The Brothers Karamazov: The Court Trial as a Philosophical Medium

The aim of this study is to characterise the way that literary accounts of court trials shape the space for philosophical considerations. In the first part of the text, Marshall McLuhan’s concept of the medium is introduced and interpreted within the context of Martin Heidegger’s notion of technology. The second part of the paper, meanwhile, concerns the opposition between language and reality, which is crucial for the philosophical implications of courtroom space. This study includes also the “law and literature” perspective. The theoretical reflection is based on an analysis of The Stranger by Albert Camus, The Brothers Karamazov by Fyodor Dostoevsky, and Plato’s The Apology. Finally, the third part deals with the literary composition of the court trial account.

Słowa kluczowe: medium, technika, proces sądowy, Marshall McLuhan, Martin Heidegger, Fiodor Dostojewski, technology, court trial, Fyodor Dostoevsky
References

Arendt H., Eichmann w Jerozolimie, przeł. A. Szostkiewicz, Kraków 2010.

Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, przeł. N. Modzelewski, Warszawa 1970.

Bierdiajew M., Światopogląd Dostojewskiego, przeł. H. Paprocki, Kęty 2004.

Brooks P., The Law as Narrative and Rhetoric [w:] Law’s Stories: Narrative and Rhetoric in the Law, eds. P. Brooks, P. Gewirtz, New Haven–London 1996, s. 14–22.

Brooks P., Narrative Transactions – Does the Law Need a Narratology?, „Yale Journal of Law & Humanities” 2006, no. 18 (1), s. 1–27.

Camus A., Eseje, Warszawa 1971.

Camus A., Obcy. Upadek, przeł. M. Zenowicz, J. Guze, Warszawa 1991.

Cat-Mackiewicz S., Dostojewski, Kraków 2013.

Cruickshank J., Albert Camus and Literature of Revolt, London 1959.

Dostojewski F., Bracia Karamazow, przeł. A. Wat, oprac. J. Smaga, wyd. 2 przejrz. i popr., Wrocław 2013.

Eco U., De consolatione philosophiae, przeł. J. Ugniewska [w:] idem, Semiologia życia codziennego, przeł. J. Ugniewska, P. Salwa, wstęp J. Ugniewska, Warszawa 1998, s. 280–344.

Eco U., Interpretacja i historia [w:] U. Eco, R. Rorty, J. Culler, Ch. Brooke-Rose, Interpretacja i nadinterpretacja, przeł. T. Bieroń, red. S. Collini, Kraków 2008, s. 28–50.

Eco U., Nadinterpretowanie tekstów [w:] U. Eco, R. Rorty, J. Culler, Ch. Brooke-Rose, Interpretacja i nadinterpretacja, przeł. T. Bieroń, red. S. Collini, Kraków 2008, s. 51–75.

Fludernik M., A Narratology of the Law? Narratives in Legal Discourse, „Critical Analysis of Law: Critical Analysis of Law and the New Interdisciplinarity” 2014, no. 1, s. 87–109.

Gaakeer J., Law and Literature [w:] IVR Encyclopedia of Jurisprudence, Legal Theory and Philosophy of Law, eds. S. Kirste, M. Sellers, http://ivr-enc.info [dostęp: 1.01.2020].

Gadamer H.G., Prawda i metoda, przeł. B. Baran, Warszawa 2004.

Goffman E., Człowiek w teatrze życia codziennego, wstęp i oprac. J. Szacki, przeł. H. Datner-Śpiewak, P. Śpiewak, Warszawa 2000.

A Greek-English Lexicon, compiled by H.G. Liddell, R. Scott, revised and augmented by H.S. Jones with the assistance of R. McKenzie, Oxford 1940.

Heidegger M., Bycie i czas, przeł. B. Baran, Warszawa 1995.

Heidegger M., Pytanie o technikę, przeł. J. Mizera [w:] idem, Odczyty i rozprawy, Warszawa 2007, s. 7–38.

Ingarden R., Formy poznawania dzieła literackiego, „Pamiętnik Literacki” 1936, nr 33, s. 163–192.

Jackson B.S., ‘Anchored Narratives’ and the Interface of Law, Psychology and Semiotics, „Legal and Criminological Psychology” 1996, no. 1, s. 17–45.

Kałuża M., Buntownik. Ewolucja i kryzys w twórczości Alberta Camusa, Kraków 2017.

Kałuża M., Elementy filozofii absurdu w dramaturgii Alberta Camusa, Kraków 2016.

Klein M., Żałoba i jej związek ze stanami maniakalno-depresyjnymi, przeł. A. Czownicka [w:] Depresja. Ujęcie psychoanalityczne, red. K. Walewska, J. Pawlik, Warszawa 1992, s. 42–74.

Kowal A., Koncepcja formy według Wittgensteina na podstawie „Traktatu logiczno-filozoficznego” [w:] Studia z teorii poznania i filozofii wartości, red. W. Stróżewski, Wrocław 1978, s. 133–136.

Kristeva J., Czarne słońce. Depresja i melancholia, przeł. M.P. Markowski, Kraków 2007.

Legutko R., Sokrates. Filozofia męża sprawiedliwego, Poznań 2013.

Lewis G., Sunbathing in the Rain, New York 2006.

Lîiceanu G., Gatunki filozoficzne, przeł. A. Zawadzki, „Przestrzenie Teorii” 2017, nr 27, s. 345–353.

Markowski M.P., Reprezentacja i ekonomia, „Teksty Drugie” 2004, nr 4.

McLuhan M., Przekaźniki, czyli przedłużenia człowieka, przeł. K. Jakubowicz [w:] idem, Wybór pism, Warszawa 1975.

Mizera J., W stronę filozofii niemetafizycznej. Martina Heideggera droga do innego myślenia, Kraków 2006.

Morawski L., ówne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 1999.

Nietzsche F., Z genealogii moralności, przeł. J. Dudek, E. Kiresztura-Wojciechowska, Kraków 2017.

Parry R., ‘Episteme’ and ‘Techne’ [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy Archive, ed. E.N. Zalta, https://plato.stanford.edu/archives/fall2014/entries/episteme-techne/ [dostęp: 1.01.2020].

Platon, Obrona Sokratesa, przeł. R. Legutko, Kraków 2003.

Platon, Uczta. Eutyfron. Obrona Sokratesa. Kriton. Fedon, przekł., wstęp, objaśn., ilustr. W. Witwicki, Warszawa 1984.

Price J., Tuckidydes and Internal War, Cambridge 2001.

Sartre P., Zła wiara i dialektyka świadomości [w:] Filozofia egzystencjalna, red. L. Kołakowski, K. Pomian, Warszawa 1965.

Sobczak J., Dziennikarz sprawozdawca sądowy. Dylematy i zasadzki [w:] Media i sądy pro bono et malo. Wzajemne relacje w służbie demokratycznego państwa prawa, red. B. Godlewska-Michalak, Warszawa 2008, s. 16–42.

Sternberg M., If-Plots: Narrativity and the Law-Code [w:] Theorizing Narrativity, eds. J. Pier, J.À. García Landa, Berlin–New York 2008, s. 21–109.

Świerczyńska-Głownia W., Komunikowanie z perspektywy sali sądowej, Kraków 2019.

Wittgenstein L., Tractatus logico-philosophicus, przeł. B. Wolniewicz, Warszawa 1997.

Zeidler K., Prawo i literatura. Garść uwag spóźnionych [w:] Prawo i literatura. Parerga, red. J. Kamień, J. Zajadło, K. Zeidler, Gdańsk 2019, s. 15–27.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.