Proust i zmiana. O konwersyjnych aspektach biografii pisarza

Katarzyna Thiel-Jańczuk

Abstrakt

Proust and Change. On Conversion Aspects in the Writer’s Biography

Starting with the structuralist and post-structuralist readings of In Search of Lost Time, which perpetuated a certain Proustian myth built around the belief that his life was converted into Text (Roland Barthes, René Girard, Julia Kristeva), the article examines the contemporary discussion on Proust’s biography in relation to an essay by French writer Claude Arnaud. His criticism of the above mentioned myth allows not only to look at the relationship between the life and work of the author of In Search in a new way, but also, above all, it opens new interpretative possibilities that break with the sacralizing view on the writer’s biography and are in line with the contemporary postulates of both the writer’s and the literature’s return to society.

Słowa kluczowe: Marcel Proust, konwersja, biografia, René Girard, Roland Barthes, Claude Arnaud, conversion, biography
References

Arnaud C., Proust contre Cocteau, Paris: Grasset 2013.

Barthes R., Ca prend, „Magazine Litteraire”, Janvier 1979, no 144.

Barthes R., Longtemps, je me suis couché de bonne heure, Paris: Collège de France, 1982.

Barthes R., Marcel Proust. Mélanges, ed. B. Comment, Paris: Seuil 2020 (Kindle Edition).

Barthes R., Nocna podróżniczka: przedmowa do „Żywota Rancégo” F.R. Chateaubrianda, przeł. M. Piwińska, „Teksty” 1979, nr 1 (43).

Barthes R., Proust et les noms [w:] To honor Roman Jakobson: essays on the occasion of his 70. birthday, 11. October 1966, Mouton: De Gruyter 1967.

Barthes R., Proust: nazwy i nazwiska, przeł. M.P. Markowski, „Literatura na Świecie” 1998, nr 1–2.

Barthes R., „Przez długi czas kładłem się spać wcześnie”, przeł. M.P. Markowski, „Literatura na Świecie” 1998, nr 1–2.

Barthes R., Śmierć autora, przeł. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 1999, nr 1–2.

Barthes R., „To jest to”, przeł. M.P. Markowski, „Literatura na Świecie” 1998, nr 1–2.

Barthes R., Une idée de recherche, „Paragone”, Octobre 1971.

Barthes R., Les vies parallèles, „La Quinzaine littéraire”, 15.03.1966.

Bonnet J.-C., Naissance du Panthéon. Essai sur le culte des grands hommes, Paris: Fayard 1998.

Cocteau J., Le Prince frivole, Paris: Mercure de France 1910.

Deleuze G., Proust i znaki, przeł. M.P. Markowski, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 1999.

Fumaroli M., Des « vies » à la biographie: le crépuscule du Parnasse, „Diogène” 1987, no 139.

Garcin C., Vidas, Paris: Gallimard 1993.

Gefen A., La perte de l’immunité, „En attendant Nadeau: Journal de littérature, des idées et des arts”, 2.12.2020, https://www.en-attendant-nadeau.fr/2020/12/02/perte-immunite-sapiro/?fbclid=IwAR3L6MZYEkaYfAAiVG1C2tjKxL_KjApI96kQrDeGMp6DXVEyjHyNHZijYsA [dostęp: 10.12.2020].

Gefen A., Réparer le monde. La littérature française face au XXIe siècle, Paris: Éditions Corti 2017.

Girard R., Prawda powieściowa i kłamstwo romantyczne, przeł. K. Kot, Warszawa: Wydawnictwo KR 2001.

Goujon F., Allusions littéraires et écriture cryptée dans l’oeuvre de Proust, Paris: Honoré Champion 2020.

Hajduk R., Mistagogia – chrześcijańska majeutyka, „Forum Teologiczne” 2011, nr 12.

Keller L., Lire, traduire, éditer Proust, Paris: Classiques Garnier 2016.

Kristeva J., Czas odczuwalny. Proust i doświadczenie literackie, przeł. K.M. Jaksender, Kraków: Eperons-Ostrogi 2016.

Kristeva J., La transsubstantiation selon Marcel Proust [w:] D’après Proust, dir.Ph. Forest, S. Audeguy, Paris: Gallimard 2013.

Laget T., Proust, prix Goncourt: Une émeute littéraire, Paris: Gallimard 2019.

Macé G., Vies antérieurs, Paris: Gallimard 1991.

Markowski M.P., Pragnienie obecności. Filozofie reprezentacji od Platona do Kartezjusza, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 1999.

Meizoz J., La littérature « en personne ». Scène médiatique et formes d’incarnation, Genève: Slatkine 2016.

Michon P., Le Roi vient quand il veut. Propos sur la littérature, Paris: Albin Michel 2007.

Michon P., Vie de Joseph Roulin, Lagrasse: Verdier 1988.

Michon P., Vies minuscules, Paris: Gallimard 1984.

Milly J., Les Pastiches de Proust, Paris: Colin 1970.

Mimouni P., Les mémoires maudites. Juifs et homosexuels dans l’oeuvre et la vie de Marcel Proust, Paris: Grasset 2018.

Pennanech F., Proust et la nouvelle critique: étude de réception et poétique du commentaire, Lille: Atelier national de reproduction des thèses 2014.

Proust M., Contre Sainte-Beuve, ed. B. Faillois, Paris: Gallimard 1954. Wydanie polskie: Przeciwko Sainte-Beuve’owi, przeł. A. Dwulit, Kraków: Eperons-Ostrogi 2015.

Proust M., Pamięć i styl, Kraków: Znak 2000.

Proust M., W poszukiwaniu straconego czasu, t. V: Uwięziona, przeł. T. Żeleński (Boy), Warszawa: PIW 1992.

Puech J.-B., Benjamin Jordane, une vie littéraire, Seyssel: Champ Vallon 2008.

Sandre Y., Pastiches et mélanges. Note sur le texte [w:] M. Proust, Contre Sainte-Beuve précédé de Pastiches et mélanges suivi de Essais et articles, Paris: Gallimard, coll. Pléiade 1971.

Sapiro G., Peut-on dissocier l’oeuvre de l’auteur?, Paris: Seuil 2020.

Schneider M., L’Auteur, l’autre. Proust et son double, Paris: Gallimard 2014.

Schneider M., Maman, Paris: Gallimard 1999.

Schneider M., Morts imaginaires, Paris: Gallimard 2003.

Schwob M., Żywoty urojone, przeł. L. Schiller, Warszawa: Ignis 1924.

Strączek B., Konwersja w kulturze przemocy. Myśl antropologiczno-etyczna Rene Girarda, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie 2019.

Thiel-Jańczuk K., Entre l’art de l’invisibilité et l’art de la démesure: Marcel Proust caricaturé par Jean Cocteau, „Quêtes littéraires” 2020, no 10.

Filmografia

J’aime pas Proust, realizacja Christian Clères, Sotto Productions, France 3 Normandie 2019.

Proust, du côté des lecteurs, realizacja Thierry Thomas, La Sept/Arte France 2000.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.