Refractions, Adaptations, and Simplifications of Joseph Conrad’s Heart of Darkness in the Polish Culture in the Twenty-first Century

Agnieszka Adamowicz-Pośpiech

Abstrakt
The paper aims at a comparative analysis of four Polish retranslations of Heart of Darkness, not to show the differences but to reveal the procedures and techniques by means
of which translators, editors, and publishers refract (manipulate) the translated text. It is my contention that particular versions of Heart of Darkness function in diverse ways in Polish culture and each rendition is targeted at a different audience. The retranslations will be analysed using the methodology of the Manipulation School and its development by André Lefevere.
Słowa kluczowe: Heart of Darkness, refraction, simplification, adaptation, retranslation
References

Primarybibliography

The translations of Heart of Darkness analysed in the essay:

 

Conrad, J., Jądro ciemności, transl. J. Polak, Poznań: Vesper, 2009. (P)

------------, Jądro ciemności, transl. B. Koc, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2000. (K)

------------, Jądro ciemności, transl. P. Jabłońska; oprac. A. Popławska, [il. J. Ludwikowska], Kraków: Greg, 2008. (J)

------------, Jądro ciemności, transl. M. Heydel, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011. (H)

 

Secondary bibliography

Achebe, Ch., “An Image of Africa” [in:] The Norton Anthology of Theory and Criticism, ed. V.B. Leitch, New York & London: W.W. Norton & Co, 2001, pp. 1783-1793.

Adamowicz-Pośpiech, A., Polskie przekładyJądra ciemnościna XXI wiek. Analiza kontrastywna [Polish Retranslations ofHeart of Darknessin XXI Century. A Conrastive Textual Analysis] [in:] Przestrzenie przekładu, eds. J. Lubocha-Kruglik, O. Małysa, Katowice: Wydawnictwo UŚ, 2017, vol. 2, pp. 123-135.

Bassnett,S., Translation Studies, London & New York: Routledge, 1998.

Borges,J. L., “The Translators of the 1001 Nights” [in:] The Translation Studies Reader, ed. L. Venuti, New York & London: Routledge, 2016.

Cetera, A., “Przypomnienie tłumacza: rzecz o elementach meta przekładu we współczesnych prozy angielskiej” [in:] Warsztaty translatorskie IV, eds. E. Sokoloski et al., Lublin & Ottawa: KUL, 2007, pp. 89-104.

Conrad, J., Heartof Darkness, ed. R. Kimbrough, New York: Norton, 1988.

------------, Heart of Darkness and Other Tales, Oxford: Oxford, UP, 1996.

------------, Jądro ciemności, transl. J. Polak. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1994.

------------, Jądro ciemności [in:] idem, Młodość i inne opowiadania, transl. A. Zagórska, Warszawa: PIW, 1972.

Czapliński, P., “Niebezpieczne arcydzieło” [in:] J. Conrad, Jądro ciemności, transl. J. Polak, Poznań: Vesper, 2009, pp. 121-171.

Fordoński, K. “Polski przekład literacki w warunkach wolnego rynku. Spojrzenie nieobiektywne, prowokacyjne i stronnicze”,Przekładaniec 2000, vol. 7, pp. 131-149.

Genette, G., Paratexts: Thresholds of Interpretation, transl. J. E. Lewin, Cambridge: Cambridge UP, 1997.

Harvey, K., “‘Events’ and ‘Horizons’: Reading Ideology in the ‘Bindings’ of Translations” [in:] Apropos of Ideology: Translation Studies on Ideology – Ideologies in Translation Studies, ed. M. Calzada Pérez, Manchester: St. Jerome, 2003, pp. 43-70.

Hermans, Th., “Introduction. Translation Studies and a New Paradigm” [in:] The Manipulation of Literature: Studies in Literary Translation, ed. T. Hermans, London & Sydney: Croom Helm, 1985, pp. 7-38.

Heydel, M., “Trzymam gardę” [in:] Przejęzyczenie: rozmowy o przekładzie, ed. Z. Zaleska, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2015, pp. 271-300.

Jarniewicz, J., “…i inne głosy”[review], Literatura na Świecie 2012, no. 9-10, pp. 420-430.

Kimbrough,R., Conrad’s Heart of Darkness: An Authoritative Text, Backgrounds and Sources Essays in Criticism, London & New York: Norton & Company, 1988, pp. 311-345.

Koc, B., “Biogram Katarzyna Batora” [in:] Współcześni polscy pisarze i badacze literatury: słownik biobibliograficzny, vol. 4, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1996, p. 167.

----------, “Jądro ciemności w stulecie istnienia” [The Centenary of Heart of Darkness], Przegląd Humanistyczny 2000.

Lefevere, A., “Mother Courage’s Cucumbers: Text, System and Refraction in a Theory of Literature” [in:] The Translation Studies Reader, ed. L. Venuti, New York: Routledge, 2012, pp. 203-219.

----------, Translation, Rewriting, and the Manipulation of Literary Fame, London & New York: Routledge, 1992.

Listy Conrada do Rogera Casementa, comments by Z. Najder, transl. H. Carroll-Najder, Twórczość 1974, no. 8, pp. 31-35.

Lothe, J., Conrad’s Narrative Method, Oxford & New York: Clarendon Press, 1989.

Marzec, B., “Conrad o podróży do granic cywilizacji”,http://www.rp.pl/artykul/696923-Conrad-
o-podrozy-do-granic-cywilizacji.html#ap-1(access: 4.08.2011).

------------, “Conrad o horrorze na wyspie Utøya”, http://archiwum.rp.pl/artykul/1067873.html(access: 8.09.2012).

Moc, A., “Nowe prawo autorskie a kolejne tłumaczenia na naszym rynku wydawniczym, czyli przygody Pinocchia albo Pinokia” [in:] Między oryginałem a przekładem, vol. 3: Czy zawód tłumacza jest w pogardzie?, eds. M. Filipowicz-Rudek, J. Konieczna-Twardzikowa, M. Stoch, Kraków: Universitas, 1997, pp. 181-189.

Koc, B., “Jądro ciemności w stulecie istnienia”, Przegląd Humanistyczny 2000, no. 1/2,
pp. 107-114.

Lektor, Recenzja Jądra ciemności [Review of Heart of Darkness], Tygodnik Powszechny, 8.11.2011.

“Od wydawcy” [Publisher’s Note] [in:] J. Conrad, Jądro ciemności, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2000, pp. 5-8.

Polak, J., “Od tłumacza” [in:] J. Conrad, Jądro ciemności, transl. J. Polak, Poznań: Vesper, 2009, p. 171.

Simmons, A., Conrad’s Heart of Darkness, London: Continuum, 2007, pp. 21-39.

Skibińska, E., Między oryginałem a przekładem, vol. 17: Parateksty przekładu, Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011.

Skwara, M., Polskie serie recepcyjne wierszy Walta Whitmana, Kraków: Universitas, 2014.

Sommer, P., “Czy ja robię refrakcję? O antologii Współczesne teorie przekładu” [dyskusja w redakcji „Literatury na Świecie”, P. Bukowski, M. Heydel, J. Jarniewicz et al.], Literatura na Świecie 2012, no. 3-4, pp. 351-377.

Szczurek, A., Recenzja, http://www.znak.com.pl/kartoteka,ksiazka,3075,Jadro-ciemnosci.

Tabakowska, E., “Słowo-po-słowie od tłumacza” [in:] L. Carroll, Alicja w Krainie Czarów, transl. E. Tabakowska, Kraków: Bona, 2012, pp. 115-116.

Venuti, L., Translation Changes Everything: Theory and Practice, London & New York: Routledge, 2013.

-----------,The Translator’s Invisibility: A History of Translation (2nd ed.), London & New York: Routledge, 2008.

-----------,The Translation Studies Reader, London & New York: Routledge, 2012.

Watt, I., Conrad in the Nineteenth Century, Berkeley: University of California Press, 1981.

-----------,“Impressionism and Symbolism in Heart of Darkness” [in:] R. Kimbrough, Conrad’s Heart of Darkness: An Authoritative Text, Backgrounds and Sources Essays in Criticism, London & New York: Norton & Company, 1988, pp. 311-336.

-----------,“Conrad’s Heart of Darkness and the Critics” [in:] I. Watt, Essays on Conrad, Cambridge: Cambridge UP, 2000, pp. 85-96.

Watts, C., “‘A Bloody Racist’: About Achebe’s View of Conrad”, The Yearbook of English Studies 1983, vol. 13: Colonial and Imperial Themes Special Number, pp. 196-209.

-----------,“Conrad’s Covert Plots and Transtextual Narratives”, Critical Quarterly 1982, no. 24, pp. 53-64.

-----------,“Heart of Darkness” [in:] The Cambridge Companion to J. Conrad, ed. J. H. Stape, Cambridge: CUP, 2004, pp. 45-62.

-----------,“Introduction” [in:]: J. Conrad, Heart of Darkness and Other Tales, Oxford: Oxford UP, 1996, pp. vii-xxiv.

Wąsowicz,  A., “Pamiętaj, przekład wszystko zmienia”, http://www.e-splot.pl/?pid=articles&id=2723(access: 2.09.2014).

Woolf, V., “Modern Fiction” [in:] Modernism and Literature, eds. M. Carter, A. W. Friedman, New York: Routledge, 2013.

Wróblewska, M., “‘Tłumacze są niewidzialni’. Magdalena Heydel w ‘Świętach z tłumaczami’”, https://xiegarnia.pl/artykuly/tlumacze-sa-niewidzialni-magdalena-heydel-w-swietach-z-tlumaczami/(access: 26.11.2014).

Wyer, C., “Two Readings of Heart of Darkness”, http://wayback.archive.org/web/20110302095028/http://www.qub.ac.uk/schools/SchoolofEnglish/imperial/africa/Conrad-readings.htm(access: 1.01.2014).

Zabierowski, S., “In Memoriam Prof. dr hab Barbara Koc”, Yearbook of Conrad Studies2013, vol. VIII, pp. 155-157.

Zubrzycka, E., Recenzja [Review], http://www.znak.com.pl/kartoteka,ksiazka,3075,Jadro-ciemnosci.