Narcystyczna kultura. O kondycji człowieka ponowoczesnego w kulturze zdominowanej przez narcyzm

Magdalena Szpunar

Abstrakt

Narcissistic Culture. Aboutthe Condition of Postmodern Man in a Culture Dominated by Narcissism

The article refers to issues related to the formation of a culture called narcissism. The author hypothesizes that narcissism is becoming a key tool in describing the condition of postmodern man. In the article, the author answers the question whether and why we can talk about the development of a culture of narcissism and what are its determinants. A definition of narcissism in the socio-cultural sense is proposed.
Słowa kluczowe: narcissism, narcissistic culture, outsidestability, retrograde progress hypothesis, compassionate imagination, cultural autism
References

Aboujaoude E., Wirtualna osobowość naszych czasow. Mroczna strona e-osobowości, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakow 2012.

Acton J., W stronę wolności, Ośrodek Myśli Politycznej, Krakow 2006.

Agger B.A., A Critical Theory of Public Life: Knowledge, Discourse and Politics in an Age of Decline, Routledge, London 1991.

Ahuvia A.C., Indywidualizm–kolektywizm a kultury szczęścia: teoretyczne rozważania nad związkiem między konsumpcją, kulturą i subiektywnym dobrostanem w przekroju międzynarodowym, [w:] J. Czapiński (red.), Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Alicke M.D., Govorun O., The Better-than-Average Effect, [w:] M.D. Alicke, D.A. Dunning, J.I. Krueger (red.), The Self in Social Judgement: Studies in Self and Identity, Psychology Press, New York 2005.

Arnett J.J., The Evidence for Generation We and Against Generation Me, „Emerging Adulthood” 2013, nr 1 (5), s. 5–10.

Baccus J.R., Baldwin M., Packer D., Increasing Implict Self-Esteem through Classical Conditioning, „Psychological Science” 2004, nr 15, s. 498–502.

Baudrillard J., Game with Vestiges: Interview with Salvatore Mee and Mark Titmarsh, [w:] M. Gane (red.), Baudrillard Live: Selected Interviews, Routledge, London 1993.

Bazińska R., Drat-Ruszczak K., Struktura narcyzmu w polskiej adaptacji kwestionariusza NPI Raskina i Halla, „Czasopismo Psychologiczne” 2000, t. 6.

Bielik-Robson A., Straceni inaczej. Dziwni trzydziestoletni i ich kłopoty z samookreśleniem, [w:] P. Nowak (red.), Wojna pokoleń, Proszyński i S-ka, Warszawa 2006.

Bonetti L., Campbell M.A., Gilmore L., The Relationship of Loneliness and Social Anxiety with Children’s and Adolescent’s Online Communication, „Cyberpsychology, Behavior and Social Networking” 2010, nr 13, s. 279–285.

Cai H., Kwan V.S.Y., Sedikides C., A Sociocultural Approach to Narcissism: The Case of Modern China, „European Journal of Personality” 2012, nr 26, s. 529–535.

Cantelmi T., Orlando F., Przekroczyć narcyzm, Wydawnictwo Salwator, Krakow 2007.

Clayton R.B., Osborne R.E., Miller B.K., Oberle C.D., Loneliness, Anxiousness, and Substance Use as Predictors of Facebook Use, „Computers in Human Behavior” 2013, nr 29 (3), s. 687–693.

Csikszentmihalyi M., Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia, Biblioteka Moderatora, Taszow 2005.

Czarna A., Narcyz w sieci społecznej, czyli co analiza sieci mowi o funkcjonowaniu osob narcystycznych, „Psychologia Społeczna” 2011, t. 6, s. 129–145.

Debord G., Społeczeństwo spektaklu oraz Rozważania o społeczeństwie spektaklu, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2006.

Debray R., Wprowadzenie do mediologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010.

Dessuant P., Narcyzm. Przegląd koncepcji psychoanalitycznych, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.

Farh J., Dobbins G., Cheng B., Cultural Relativity in Action: A Comparison of Self-Ratings Made by Chinese and US Workers, „Personnel Psychology” 1991, nr 44.

Fromm E., O byciu człowiekiem, Wydawnictwo Vis-a-Vis Etiuda, Krakow 2017.

Good L.T., Power, Hegemony and Communication Theory, [w:] I. Angus, S. Jhally (red.), Cultural Politics in Contemporary America, Routledge, London 1989.

Gościniak J., Mocek M., Narcyzm i patologia narcystyczna w ujęciu psychologii self Heinza Kohuta, „Roczniki Psychologiczne” 2008, nr 11, s. 7–26.

Horney K., Nasze wewnętrzne konflikty, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010.

Horney K., Neurotyczna osobowość naszych czasow, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 1976.

Jagieła J., Narcystyczna szkoła. O psychologicznej rzeczywistości szkoły, Rubikon, Krakow 2007.

Kernis M.H., Toward a Conceptualization of Optimal Self-Esteem, „Psychological Bulletin” 2003, nr 1, s. 1–26.

Kiejna A., Adamowski T., Piotrowski P., Moskalewicz J. i in., Epidemiologia zaburzeń psychiatrycznych i dostępność psychiatrycznej opieki zdrowotnej. EZOP – Polska – metodologia badania, „Psychiatria Polska” 2015, nr 49, s. 5–13.

Kitayama S., Marcus H., Matsumoto H., Norasakkunkit V., Individual and Collective Processes in the Construction of the Self: Self-Enhancement in the United States and Self-Criticism in Japan, „Journal of Personality and Social Psychology” 1997, nr 72, s. 1245–1267.

Kornyś I., Chymkowski R., Stan czytelnictwa w Polsce w 2018 roku. Wstępne wyniki, 2019.

Kotyśko M., Izdebski P., Michalak M., Andryszak P., Pluto-Prądzyńska A., Nadmierne korzystanie z sieci społecznościowych, „Alkoholizm i Narkomania” 2014, nr 2, s. 177–194.

Lasch Ch., The Culture of Narcissism, W.W. Norton & Co., New York 1978 (polskie tłumaczenie: Kultura narcyzmu, tłum. G. Ptaszek, A. Skrzypek, Wydawnictwo Akademickie Sedno, Warszawa 2015).

Leder A., Głod Narcyza czyli o uzależnieniu i ekscytacji, „Niezbędnik Inteligenta” (dodatek do „Polityki” nr 25) 2006, nr 9, s. 9–12.

Leder A., Po drugiej stronie duszy. Kto będzie zdrowy psychicznie?, „Polityka” 2000, nr 22, s. 72–73.

Lowen A., Narcyzm: zaprzeczenie prawdziwemu Ja, Agencja Wydawnicza Jacek Santorski & Co, Warszawa 1995.

Mathers C., Loncar D., Projections of Global Mortality and Burden of Disease from 2002 to 2030, „PLoS Medicine” 2006, nr 3 (11).

McCrae R., Trait Psychology and Culture: Exploring Intercultural Comparisons, „Journal of Personality” 2001, nr 69, s. 819–846.

McWilliams N., Diagnoza psychoanalityczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2009.

Melosik Z., Kultura upozorowania i edukacja, „Neodidagmata” 1996, nr XXII.

Millon T., Grossman S., Millon C., Meagher S., Ramnath R., Personality Disorders in Modern Life, John Wiley and Sons, Inc., Hoboken, NJ 2004.

Myers E.M., Zeigler-Hill V., How Much Do Narcissists Really Like Themselves? Using the Bogus Pipeline Procedure to Better Understand the Self-Esteem of Narcissists, „Journal of Research in Personality” 2012, nr 46, s. 102–105.

Nussbaum M.C., Not for Profit: Why Democracy Needs the Humanities, Princeton University Press, Princeton–Oxford 2010.

Olchanowski T., Sieradzan J., Wprowadzenie do problematyki narcyzmu. Od klasycznych koncepcji narcyzmu do narcyzmu kultury zachodniej, [w:] J. Sieradzan (red.), Narcyzm: jednostka – społeczeństwo – kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2011.

Ostaszewska A., Kto jest bohaterem w dobie kultury narcyzmu?, [w:] J. Sieradzan (red.), Narcyzm: jednostka – społeczeństwo – kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2011.

Płużek Z., Refleksje nad kryzysem własnej tożsamości, „Horyzonty Wychowania” 2003, nr 4, s. 145–153.

Pilch I., Makiawelizm, narcyzm, psychopatia: ciemna triada jako proba opisania osobowości eksploratora, „Chowanna” 2014, nr 43 (2), s. 165–181.

Pospiszyl K., Narcyzm: drogi i bezdroża miłości własnej, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995.

Riesman D., Samotny tłum, Wydawnictwo Muza, Warszawa 1996.

Rosa H., Social Acceleration: Ethnical and Political Consequences of a Desynchronized High-Speed Society, „Constellations” 2003, nr 10, s. 3–33.

Rosen Ch., Kultura narcyzmu po latach, „Przegląd Polityczny” 2009, nr 3.

Schmitt D.P., Allik J., Simultaneous Administration of the Rosenberg Self-Esteem Scale in 53 Nations: Exploring the Universal and Culture-Specific Features of Global Self-Esteem, „Journal of Personality and Social Psychology” 2005, nr 89, s. 623–642.

Stasiuk A., Dziennik pisany poźniej, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2010.

Stewart K.D., Bernhardt P.C., Comparing Millennials to pre-1987 Students and with One Another, „North American Journal of Psychology” 2010, nr 12, s. 579–602.

Szczukiewicz P., Narcyzm w diagnozie i terapii psychologicznej, „Pedagogika: Badania, Dyskusje, Otwarcia” 2016, nr 7, s. 85–96.

Szpunar M., Koncepcja bańki filtrującej a hipernarcyzm nowych mediow, „Zeszyty Prasoznawcze” 2018, nr 2, s. 191–200.

Szpunar M., Kultura cyfrowego narcyzmu, Wydawnictwo Akademii Gorniczo-Hutniczej, Krakow 2016.

Szpunar M., Kwantyfikacja rzeczywistości. O nieznośnym imperatywie policzalności wszystkiego, „Zeszyty Prasoznawcze” 2019, nr 3, s. 95–104.

Szpunar M., Medialna widoczność jako emanacja hiperobecności, „Zeszyty Prasoznawcze” 2017, nr 3, s. 494–504.

Szpunar M., Od narcyzmu jednostki do kultury narcyzmu, „Kultura – Media – Teologia” 2014, nr 18, s. 106–116.

Tischner J., Myślenie według wartości, Wydawnictwo Znak, Krakow 1993.

Tocqueville A. de, O demokracji w Ameryce, t. 2, Państwowy Instytut Wydawniczy, Krakow 1996.

Tokarczuk O., Bieguni, Wydawnictwo Literackie, Warszawa 2018.

Triandis H.C., Kultura a subiektywny dobrostan, [w:] J. Czapiński (red.), Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Twenge, J.M., Campbell W.K., The Nacissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement, Atria, New York 2009.

Uslaner E.M., Social Capital, Television, and the “Mean World”: Trust, Optimism, and Civic Participation, „Political Psychology” 1998, nr 12, s. 441–467.

Wielecki K., Narcyzm, podmiotowość, demokracja, [w:] K. Wielecki (red.), Wybrane problemy demokracji i podmiotowości, Akademia Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2011.

Williams L., Hard core. Władza, przyjemność i „szaleństwo widzialności”, Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2010.

Wilson M.S., Sibley C.G., “Narcissism Creep?” Evidence for Age-Related Differences in Narcissism in the New Zealand General Populations, „New Zealand Journal of Psychology” 2011, nr 40, s. 89–95.

Wroblewska K., Kowalczyk A., Narcyz we wspołczesnym świecie. Analiza pojęcia w kontekście funkcjonowania społecznego osob narcystycznych, „Rynek – Społeczeństwo – Kultura” 2018, nr 2 (28), s. 55–58.

Wersją pierwotną jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie