Wpływ mowy nienawiści zawartej w wypowiedziach przedstawicieli partii Alternatywa dla Niemiec na zmiany zachodzące w systemie zarządzania mediami w RFN

Katarzyna Kamińska-Korolczuk

Abstrakt

The impact of hate speech contained in the statements of the Alternative for Germany party representatives on changes taking place in the media management system in Germany

The purpose of the article is to present the introduced legal solutions regulating the functioning and management of the media system in Germany, which came into force under the influence of changes in political communication. A case study is presented examples of hate speech in the discourse of the party of the new right-wing populism –Alternative for Germany (Alternative fur Deutschland, AfD). The party uses rhetoric which until now has been marginal in the German media and since the refugee crisis it has become an increasingly common form of expression. The analysis was conducted against the backdrop of events that influenced the Bundestags to adopted Law improving law enforcement in social networks (Gesetz zur Verbesserung der Rechtsdurchsetzung in sozialen Netzwerken, Netzwerkdurchsetzungsgesetz, NetzDG). The analysis leads to the conclusions that the new right-wing populism changed the style of communication on the German political scene, which is not without influence on the decisions making by the legislator to introduce specific legal provisions regulating the management and framework of discourse in the social media in this state.

JEL: K24

Słowa kluczowe: media management in Germany, media law in Germany, party communication in social media, AfD, hate speech
References

AfD Kompakt TV, https://www.youtube.com/channel/UCq2rogaxLtQFrYG3X3KYNww (dostęp: 23.11.2019).

Bender J., Oppong M. (2017). Digitaler Wahlkampf: Frauke Petry und die Bots. „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 7.02, https://www.faz.net/aktuell/politik/digitaler-wahlkampf-frauke-petry-und-die-bots-14863763.html (dostęp: 20.09.2019).

Borgers M. (2019). Warum gegen den Hass im Netz Gesetze allein nicht helfen, Deutschlandsrundfung, 1.10, https://www.deutschlandfunk.de/netzwerk-durchsetzungsgesetz-warumgegen-den-hass-im-netz.724.de.html?dram:article_id=460108 (dostęp: 7.10.2019).

BR24 (2017). Kampfansage nach Bundestagswahl. AfD-Politiker Gauland über Merkel: „Wir werden sie jagen”, 24.09, https://www.br.de/bundestagswahl/afd-politiker-gauland-uebermerkel-wir-werden-sie-jagen-100.html (dostęp: 13.09.2019).

Bundesamt fur Verfassungsschutz (2019). Fachinformation zu Teilorganisationen der Partei „Alternative für Deutschland” (AfD), 8.03, https://www.verfassungsschutz.de/de/aktuelles/zur-sache/zs-2019-002-fachinformation-zu-teilorganisationen-der-partei-alternative-fuer-deutschland-afd (dostęp: 22.11.2019).

Bundesministerium der Justiz und fur Verbraucherschutz (2017). Gesetz zur Verbesserung der Rechtsdurchsetzung in sozialen Netzwerken, https://www.gesetze-im-internet.de/netzdg/ (dostęp: 17.10.2019).

Bundesverfassungsgericht verzerrt die Wirklichkeit (2018), https://afdkompakt.de/2018/07/20/bundesverfassungsgericht-verzerrt-die-wirklichkeit/ (dostęp: 12.10.2019).

cht/mes/dpa (2019). Bundestag, Rechtsausschuss wählt AfD-Politiker Brandner als Vorsitzenden ab, „Spiegel”, 13.11, https://www.spiegel.de/politik/deutschland/stephan-brandner-rechtsausschuss-beruft-afd-politiker-als-vorsitzenden-ab-a-1296210.html (dostęp: 22.11.2019).

Davis T., Livingston S., Hindman M. (2019). Suspicious Election Campaign Activity on Facebook. How a Large Network of Suspicious Accounts Promoted Alternative Für Deutschland in the 2019 EU Parliamentary Elections. The George Washington University, School of Media and Public Affairs, 22.07, https://smpa.gwu.edu/sites/g/files/zaxdzs2046/f/2019-07-22%20-%20Suspicious%20Election%20Campaign%20Activity%20White%20Paper%20-%20Print%20Version%20-%20IDDP.pdf (dostęp: 7.10.2019).

Delgado R., Stefancic J. (1997). Hate Speech, Pornography, and the New First Amendment. New York: New York University Press.

„Deutsche Welle” (2019). AfD pod lupą niemieckiego urzędu ochrony konstytucji. „Podejrzany przypadek”, 15.01, https://www.dw.com/pl/afd-pod-lupą-niemieckiego-urzędu-ochrony-konstytucji-podejrzany-przypadek/a-47095238 (dostęp: 22.09.2019).

Die Bundesregierung (2017). Rede des Bundesministers der Justiz und für Verbraucherschutz, Heiko Maas, zum Gesetzentwurf zur Verbesserung der Rechtsdurchsetzung in sozialen Netzwerken (Netzwerkdurchsetzungsgesetz) vor dem Deutschen Bundestag am 30. Juni 2017 in Berlin. „Bulletin”, 80–1, 30.06, https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/ rede-des-bundesministers-der-justiz-und-fuer-verbraucherschutz-heiko-maas—793138 (dostęp: 20.09.2020).

Dobek-Ostrowska B., Fras J., Ociepka B. (1999). Teoria i praktyka propagandy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Domagała K. (2016). Sylwester 2015: Noc, która zmieniła Niemcy, „Deutsche Welle”, 31.12, https://www.dw.com/pl/sylwester-2015-noc-ktora-zmieniła-niemcy/a-36958722 (dostęp: 17.05.2020).

Downs A. (1957). An Economic Theory of Democracy. New York: Harper and Row. dpa, afp, Domagała K., Collen B. (2016). Wybory do landtagów: dwucyfrowe wyniki AfD. „Deutsche Welle”, 14.03, https://www.dw.com/pl/wybory-do-landtagow-dwucyfrowe-wyniki-dla-afd/a-19114452 (dostęp: 18.05.2020).

dpa/sier (2019). Saksonia-Anhalt rezygnuje z Facebooka. „Deutsche Welle”, 14.06, https://www.dw.com/pl/saksonia-anhalt-rezygnuje-z-facebooka/a-49200551 (dostęp: 20.11.2019).

Hallin D.C., Mancini P. (2007). Systemy medialne. Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A32000L0031 (dostęp: 20.09.2019).

Dyrektywa 2010/13/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych pastw członkowskich dotyczących świadczenia audiowizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych), http://www.krrit.gov.pl/Data/Files/_public/Portals/0/regulacje-prawne/ue/5.pdf (dostęp: 20.09.2020).

Ehrhorn T. (2018). Bundesverfassungsgericht verzerrt die Wirklichkeit, https://afdkompakt.de/2018/07/20/bundesverfassungsgericht-verzerrt-die-wirklichkeit/ (dostęp: 12.10.2019).

Gauland A. (2017). Gauland will Özoguz „entsorgen”, 29.08, https://www.youtube.com/watch?v=iV7YgdSRCLI (dostęp: 17.09.2019).

hau (2017). Acht Zitate zeigen, wie gefährlich der AfD-Rechtsaußen wirklich ist, „Focus”, 24.01, https://www.focus.de/politik/deutschland/bjoern-hoecke-sieben-zitate-zeigen-wie-gefaehrlich-der-afd-rechtsaussen-wirklich-ist_id_6536746.html (dostęp: 22.08.2019).

HateAid gGmbH c/o Stiftung Haus der Demokratie und Menschenrechte, https://hateaid.org (dostęp: 12.05.2020).

Infratest dimap (2016). ARD-DeutschlandTREND. Eine Studie im Auftrag der tagesthemen, Zuwanderung: Eher Vor- oder Nachteile für Deutschland? Parteianhänger, Januar, https://www.tagesschau.de/inland/deutschlandtrend-469.pdf (dostęp: 17.05.2020).

Kamińska-Korolczuk K. (2016). Między ryzykiem a korzyścią – znaczenie zmian wprowadzanych w polityce imigracyjnej dla systemów politycznych wybranych państw Unii Europejskiej [w:] K. Kamińska-Korolczuk, M. Mielewczyk, R. Ożarowski (red.), Systemy polityczne i komunikowanie polityczne w Europie i na świecie. „Między Teorią a Praktyką Funkcjonowania Systemów Politycznych i Partyjnych”, https://issuu.com/politologiaug/docs/mi__dzy_teori___a_praktyk___funkcjo_ee84c37716d8b6 (dostęp: 20.09.2019).

Kamińska-Korolczuk K. (2017). Nowy prawicowy populizm w niemieckim systemie partyjnym [w:] K. Walecka, K. Wojtas (red.), Nowe partie i ruchy polityczne: praktyka i idee współczesnych demokracji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW.

Kamińska-Korolczuk K. (2018). Zmiany w kształcie systemu partyjnego Republiki Federalnej Niemiec na przełomie XX i XXI wieku [w:] K. Kamińska-Korolczuk, M. Mielewczyk, R. Ożarowski (red.), Wybrane systemy polityczne i partyjne – wyzwania i prognozy. Gdańsk: Athenae Gedanenses.

Kober U., Kosemen O. (2019). Willkommenskultur zwischen Skepsis und Pragmatik. Deutschland nach der „Fluchtkrise”, Bertelsmann Stiftung, Gutersloh, 08, https://www.bertelsmann-stiftung.de/fileadmin/files/Projekte/Migration_fair_gestalten/IB_Studie_Willkommenskultur_2019.pdf (dostęp: 7.10.2019).

Maas H. (2018). Das Netzwerkdurchsetzungsgesetz war nötig und überfällig, bpb Die Netzdebatte, 16.03, https://www.bpb.de/dialog/netzdebatte/264134/das-netzwerkdurchsetzungsgesetz-war-noetig-und-ueberfaellig (dostęp: 17.05.2020).

McCombs M.E., Shaw D.L. (1972). The Agenda-setting Function of Mass-media, „Public Opinion Quarterly”, 36.

Medina Serrano J.C., Shahrazaye M., Papakyriakopoulos O., Hegelich S. (2019). The Rise of the AfD: A Social Media Analysis, Bavarian School of Public Policy, Technical University of Munich, http://blogs.oii.ox.ac.uk/policy/wp-content/uploads/sites/77/2018/08/IPP2018-Serrano.pdf (dostęp: 20.08.2019).

Meibauer J. (2013). Hassrede – von der Sprache zur Politik [w:] J. Meibauer (ed.), Hassrede/Hate Speech. Interdisziplinäre Beiträge zu einer aktuellen Diskussion. Giesen: Giesener Elektronische Bibliothek.

Mohr F. (2017). The AfD Profits from Non-Voters and Merkel Defectors. Zeit Online, 25. September, https://www.zeit.de/politik/deutschland/2017-09/german-election-alternativefor-germany-angela-merkel (dostęp: 22.09.2019).

Prange A. (2018). Prawicowi populiści z AfD planują własny serwis informacyjny. „Deutsche Welle”, 11.02, https://www.dw.com/pl/prawicowi-populi%C5%9Bci-z-afd-planuj%C4%85-w%C5%82asny-serwis-informacyjny/a-42533958 (dostęp: 12.08.2019).

Prantl H. (2018). Stephan Brandner kann und darf nicht gewählt werden. „Suddeutsche Zeitung”, 24.01, https://www.sueddeutsche.de/politik/afd-im-bundestag-stephan-brandnerkann-und-darf-nicht-gewaehlt-werden-1.3838731 (dostęp: 22.08.2019).

Presseportal. Storys zum Thema RedaktionsNetzwerk Deutschland, https://www.presseportal.de/st/RedaktionsNetzwerk%20Deutschland (dostęp: 17.09.2019).

Reconquista Internet, https://www.facebook.com/ReconquistaNetz/ (dostęp: 15.05.2020).

rup (2013). Bundestagswahl 2013. Das Wahlprogramm der Alternative für Deutschland. „Focus Online”, 10.07, http://www.focus.de/politik/deutschland/bundestagswahl-2013/bundestagswahl-2013-das-wahlprogramm-der-alternative-fuer-deutschland_aid_1039346.html (dostęp: 17.05.2020).

Staatsvertrag für Rundfunk und Telemedien (Rundfunkstaatsvertrag – RStV) vom 31. August 1991, zuletzt geändert durch den Zweiundzwanzigsten Rundfunkänderungsstaatsvertrag, in Kraft getreten am 01. Mai 2019, (2019), § 26 Sicherung der Meinungsvielfalt im Fernsehen, https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=6&ved=2ahUKEwje9JTk3YLmAhWl-yoKHbtWCWsQFjAFegQIBRAC&url=https%3A%2F%2Fwww.swr.de%2Funternehmen%2Forganisation%
2Fstaatsvertrag-fuer-rundfunk-und-telemedien-100.pdf&usg=AOvVaw11FJP-vrlZ3Q3bZqtAt-I- (dostęp: 23.11.2019).

Statista (2018). Anzahl der Parteimitglieder der AfD von 2013 bis 2018, 12.08, https://de.statista.com/statistik/daten/studie/730862/umfrage/mitgliederentwicklung-der-afd/ (dostęp: 22.11.2019).

Statista (2018a). Mitgliederzahlen der politischen Parteien in Deutschland am 31. Dezember 2018, https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1339/umfrage/mitgliederzahlen-derpolitischen-parteien-deutschlands/ (dostęp: 22.11.2019).

Sternberg J. (2018). Gauland vergleicht Bundesrepublik mit der DDR. „Hannoversche Allgemeine”, 30.06, https://www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/AfD-Parteitag-Gauland-vergleicht-Bundesrepublik-mit-der-DDR (dostęp: 22.09.2019).

Tagesschau.de (2018). Gauland-Attacke gegen Özoguz Kein Verfahren wegen Volksverhetzung, 27.05, https://www.tagesschau.de/inland/ermittlungen-gauland-103.html (dostęp: 22.09.2019).

The Local.de (2018). We don’t just have voters, we have fans’: Inside the AfD‚ newsroom, 9.11, https://www.thelocal.de/20181109/we-dont-just-have-voters-we-have-fans-behind-thescenes-of-the-afd (dostęp: 10.09.2019).

vek, dpa (2016). Landtag in Thüringen. AfD-Abgeordneter muss nach Pöbeleien den Saal verlassen. „Der Spiegel”, 19.05, https://www.spiegel.de/politik/deutschland/thueringen-afd-abgeordneter-poebelt-im-landtag-und-wird-des-saales-verwiesen-a-1093188.html (dostęp: 23.08.2019).

Wehner M., Lohse E. (2016). „Nicht als Nachbarn”, Gauland beleidigt Boateng. „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 29.05, https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/afd-vize-gaulandbeleidigt-jerome-boateng-14257743.html (dostęp: 12.09.2019).

Welt.de (2017). A. Merkel. Alle Mitglieder der Regierung fühlen sich von Gauland-Äußerung betroffen, 29.08, https://www.welt.de/politik/deutschland/article168097359/Alle-Mitglieder-der-Regierung-fuehlen-sich-von-Gauland-Aeusserung-betroffen.html (dostęp: 22.10.2019).

Welt.de (2017a). Gauland fordert Recht, stolz zu sein auf „Leistungen” in beiden Weltkriegen, 14.09, https://www.welt.de/politik/deutschland/article168663338/Gauland-fordert-Recht-stolz-zu-sein-auf-Leistungen-in-beiden-Weltkriegen.html (dostęp: 11.09.2019).

Welt.de (2019). Die Höcke-Rede von Dresden in Wortlaut-Auszügen, 18.01, https://www.welt.de/newsticker/dpa_nt/afxline/topthemen/hintergruende/article161302196/Die-Hoecke-Rede-von-Dresden-in-Wortlaut-Auszuegen.html (dostęp: 22.08.2019).

Winter C. (2019). Germany: Frauke Petry’s Blue Party dissolves after election routs. „Deutsche Welle”, 6.11, https://www.dw.com/en/germany-frauke-petrys-blue-party-dissolves-afterelection-routs/a-51127575 (dostęp: 7.10.2019).