Motywacja w zespole pracowniczym – od motywacji jednostki do motywacji zespołu na podstawie analizy zespołowych map mentalnych

Patrycja Kałamała,

Jakub Kołodziejczyk

Abstrakt

Motivation in the team of employees – from the individual motivation to team motivation based on an analysis of team mental maps

Typically, literature on motivation emphasized the importance of individual factors as well as mechanisms that affect the motivation of employees in teams. Team’s perspective and factors resulting from mutual interactions and patterns of motivation produced by the team were usually not taken into account in previous studies. The aim of this pilot study was to show the shape of the collective perspective on the meaning of team motivation and test “mental maps” as a tool for studying team constructs of “team motivation”.

The following study involved 18 people, working in 3 different teams. Each team was asked to draw a mental map illustrating understanding of the term “team motivation” and relationships between concepts that made up this term. The content and structure of mental maps were analyzed qualitatively (content analysis) and quantitatively (average number of components and connections, maps density, adjacency matrix) . The results indicate that: (1) the tool which was used in the study captures the collective mental model specificity of the studied term; (2) beyond the typical motivators presented in the literature on motivation of individuals there are also factors which are specific for the team work and team processes.

Streszczenie

W literaturze dotyczącej motywacji na ogół podkreśla się znaczenie indywidualnych czynników czy mechanizmów wpływających na motywację pracowników w zespołach. Zwykle nie uwzględnia się perspektywy zespołu oraz czynników wynikających ze wzajemnych interakcji i wytworzonych w zespole wzorców motywacyjnych. Celem przeprowadzonego badania pilotażowego było ukazanie kształtu kolektywnej perspektywy w rozumieniu motywacji zespołu i przetestowanie „map mentalnych” jako narzędzia służącego do badania zespołowych konstruktów pojęcia „motywacja zespołu”.

W badaniu wzięło udział 18 osób, pracujących w 3 różnych zespołach. Każdy z zespołów został poproszony o narysowanie mapy mentalnej ilustrującej rozumienie terminu „motywacja zespołu” i zależności między pojęciami, które się na ten termin składają. Treść i strukturę map mentalnych poddano analizie jakościowej (analiza treści) i ilościowej (średnie liczby komponentów i połączeń, gęstości map, macierze sąsiedztwa). Uzyskane wyniki wskazują, że: (1) narzędzie, którym posłużono się w badaniu, pozwala na uchwycenie specyfiki zbiorowego modelu mentalnego badanego pojęcia; (2) poza typowymi motywatorami wstępującymi w literaturze dotyczącej motywacji jednostek, w mapach znajdują się też czynniki charakterystyczne dla pracy i procesów zespołowych.
 

Słowa kluczowe: motywacja zespołu, model mentalny, mapy poznawcze, zarządzanie zespołem.
References

Ambrose M.L., Kulik C.T. (1999), Old Friends, New Faces: Motivation Researches in the 1990s, „Journal of Management”, vol. 3(25).

Babbie E. (2008), Podstawy badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Becker T.E., Meyer J.P., Vandenberghe Ch. (2004), Employee Commitment and Motivation: A Conceptual Analysis and Integrative Model, „Journal of Applied Psychology”, vol. 6(89).

Cannon-Bowers J.A., Salas E., Converse S.A. (1993), Shared Mental Models in Expert Team Decision Making [w:] J. Castellan (ed.), Individual and Group Decision Making: Current Issues, Lawrence Erlbaum Associates, New Jersey.

Carley K.M. (1997), Extracting Team Mental Models Through Textual Analysis, „Journal of Organizational Behavior”, vol. 18.

Clark R.E. (2003), Fostering the Work Motivation of Individuals and Teams, „Performance Improvement”, vol. 3(42).

Clark R.E. (2005), Research-Tested Team Motivation Strategies, „Performance Improvement”, vol. 1(44). 

Ellemers N., Gilder D., Haslam S.A. (2004), Motivating Individuals and Groups at Work: a Social Identity Perspective on Leadership and Group Performance, „Academy of Management Review”, vol. 3(29).

Foss N.J., Lindenberg S. (2012), Teams, Team Motivation, and the Theory of the Firm, „Managerial and Decisions Economics”, vol. 33.

Foster J.J. (2007), Motywacja w miejscu pracy [w:] N. Chmiel (red.), Psychologia pracy i organizacji, GWP, Gdańsk.

Griffin R.W. (2004), Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Hackman J.R., Oldham G.R. (1976), Motivation Through the Design of Work: Test of a Theory, „Organizational Behavior and Human Performance”, vol. 16, s. 250–279.

Ilgen D.R., Sheppard L. (2001), Motivation in Teams [w:] H.T. Erez, U. Kleinbeck (eds.), Motivational Issues in Multinational Teams, Erlbaum, New York.

Johnson-Laird P.N. (1983), Mental Models: Towards a Cognitive Science of Language Inference and Consciousness, Cambridge University Press, Cambridge.

Klein K., Lim B. (2006), Team Mental Models and Team Performance: A Field of Study the Effects of Team Mental Model Similarity and Accuracy, „Journal of Organizational Behavior”, vol. 27.

Klimoski R., Mohammed S. (1994), Team Mental Model: Contruct or Metaphor?, „Journal of Management”, vol. 20.

Komaki J.L., Coombs T., Schepman S. (1996), Motivational Implications of Reinforcement Theory [w:] L.P.R. Steers (ed.), Motivation and Leadership at Work, McGraw–Hill, New York. 

Kożusznik B. (1998), Psychologia zespołu pracowniczego, Uniwersytet Śląski, Katowice.

Latham G.P., Pinder C.C. (2005), Work Motivation Theory and Research at the Dawn of the Twenty-First Century, „Annual Review of Psychology”, vol. 56.

Mohammed S., Dumville B.C. (2001), Team Mental Models in a Team Knowledge Framework: Expanding Theory and Measurement across Disciplinary Boundaries, „Journal of Organizational Behavior”, vol. 22. 

Mowday R., Steers R., Porter L. (1979), The Measurement of Organizational Commitment, „Journal of Vocational Behavior”, vol. 14.

Nalepa K., Taraszkiewicz M. (2007), Zespół. Praca zespołowa. Praca w zespole, „Trendy – Uczenie w XXI wieku”, vol. 2(16).

Pinder C.C. (1998), Work Motivation in Organizational Behavior, Prentice-Hall, New Jersey.

Ratyński W. (2005), Psychologiczne i socjologiczne aspekty zarządzania, C.H. Beck, Warszawa.

Rouse W.B., Morris N.M. (1986), On Looking into the Black Box: Prospects and Limits in the Search for Mental Models, „Psychological Bulletin”, vol. 3(100).

Stocki R. (2005), Patologie organizacyjne – diagnoza i interwencja, Oficyna Ekonomiczna, Kraków.

West S., Uhlenberg D. (1970), Measuring Motivation, „Theory into Practise”, vol. 1(9).

Vroom V.H. (1964), Work and Motivation, John Wiley & Sons, New York.