Zjawisko głosów nieważnych w wyborach do sejmików województw w 2014 roku na podstawie badań kart wyborczych z Archiwum Państwowego w Kielcach

Dominik Szczepański

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza zjawiska głosów nieważnych w wyborach do sejmików województw w 2014 roku, przeprowadzona na podstawie badania kart wyborczych w Archiwum Państwowym w Kielcach. Badania te podjęto w ramach projektu badawczego pt. „Masz Głos, Masz Wybór”, zrealizowanego przez Fundację im. Stefana Batorego we współpracy z Krajowym Biurem Wyborczym, Państwową Komisją Wyborczą oraz Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych. Analizą objęto dwadzieścia dziewięć obwodów wyborczych, na które złożyły się: dziesięć obwodów wyborczych z województwa małopolskiego, siedem z województwa lubelskiego, sześć z województwa podkarpackiego i sześć z województwa świętokrzyskiego. Oprócz wskazania przyczyn występowania głosów nieważnych w wyborach do sejmików województw dokonano szczegółowej klasyfikacji tychże głosów z ich podziałem na głosy z nadmiarowymi znakami „x”, głosy puste, głosy stanowiące inny znak niż „x”, głosy z wieloma znakami „x” i przekreśleniami, głosy protestu i tak zwane głosy różne. Na tej podstawie dokonano charakterystyki zróżnicowania terytorialnego tych głosów. 

The phenomenon of invalid votes in elections to regional assemblies in 2014 on the basis of voting paper studies at the National Archive in Kielce

The aim of the article is the analysis of invalid votes in elections to regional assemblies in 2014, done on the basis of the studies of voting papers at the National Archives in Kielce. The studies were undertaken within the research project called ‘Your voice, your choice’, conducted by the Stefan Batory Foundation in collaboration with the National Electoral Office, National Electoral Commission and the Head Office of National Archives. The analysis encompassed 29 electoral districts that included: 10 electoral districts from the Lesser-Poland Voivodeship, 7 from the Lublin Voivodeship and 6 from the świetokrzyskie Voivodeship. Apart from indicating the reason for the occurrence of invalid votes in elections to regional assemblies, a detailed classification of the abovementioned votes was provided, that included the division into votes with an extra ‘x’ signs, null votes, votes with signs different than ‘x’, votes with multiple ‘x’ signs and strikethroughs, protest votes and the so- called distinct votes. On this basis a characteristic of territorial variation of these votes was provided. 

Słowa kluczowe: głosy nieważne, wybory samorządowe, sejmik wojewódzki, badanie kart wyborczych / invalid votes, local government elections, provincial council, polling of ballot papers
References

Gendźwiłł A. (2015a), Brakujące i nadmiarowe krzyżyki. O głosach nieważnych w wyborach do sejmików województw [w:] J. Załuska (red.), Co się stało 16 listopada? Wybory samorządowe 2014, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa.

Gendźwiłł A. (2015b), Skąd się biorą głosy nieważne w wyborach do sejmików województw?, „Studia Socjologiczne”, 4.

Gendźwiłł A., Cześnik M., Flis J., Haman J., Materska-Sosnowska A., Michalak B., Pietrzyk P., Zbieranek J. (2016), Nieważne głosy, ważny problem. Wyniki badania kart do głosowania z wyborów do sejmików województw 2014, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa.

Michalak B. (2016a), Terytorialny rozkład głosów nieważnych podczas wyborów proporcjonalnych w Polsce a wybory samorządowe 2014, „Studia Wyborcze”, 21.

Michalak B. (2016b), Wnioski i postulaty (nie tylko) de lege ferenda w obliczu kryzysu w wyborach samorządowych 2014 r., „Białostockie Studia Prawnicze”, 20A.

Kancelaria Sejmu (2015), Opinia do ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy, druk nr 901, Warszawa, 25 maja 2015 roku.

Protokół nr K1 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 2 w Brygidowie, Brygidów 1, 29-105 Krasocin, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K10 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 2 Dom Ludowy w Woli Rafałowskiej, Wola Rafałowska 137, 36-017 Błędowa Tyczyńska, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Protokół nr K11 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 w Korniaktowie Północnym, Korniaktów Północny 33a, 37-114 Białobrzegi, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Protokół nr K12 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 7 w Zespole Szkoły Podstawowej i Gimnazjum, Grabno 285, 32-830 Wojnicz, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Protokół nr K13 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3, Szerzyny, Czermna 11, 38-245 Czermna, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K14 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 58 w Zespole Szkół Technicznych im. Ignacego Mościckiego w Tarnowie, ul. Kwiatkowskiego 17, 33-100 Tarnów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K15 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 43 w Tarnowie, ul. Mickiewicza 16, 33-100 Tarnów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K16 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 8 w Budynku Komunalnym, Piaski-Drużków 1, 32-860 Czchów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K17 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 7 w Wolbromiu, Kąpiele Wielkie 75a, 32-340 Wolbrom, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K18 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 18 w Wiejskim Domu Kultury, Myślachowice, ul. Trzebińska 1, 32-543 Trzebinia, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 7 października 2015 roku.

Protokół nr K19 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 398, os. Złotej Jesieni 16, 31-828 Kraków, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K2 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 w Łagowie, ul. Zapłotnia 1, 26-025 Łagów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K20 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 w Kiczorach 60, 34-483 Lipnica Wielka, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K21 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 11 w Szkole Podstawowej w Sitnicy, Sitnica, 38-323 Rożnowice, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K22 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 7 w Łuszczaczu 1 w Szkole Podstawowej, 22-672 Susiec, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K23 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 2 w Szkole Podstawowej w Korytkowie Dużym 118, 23-400 Biłgoraj, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K24 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 w Przedszkolu nr 1 w Tomaszowie Lubelskim, ul. Chocimska 19, 22-600 Tomaszów Lubelski, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K25 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 16 w Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w Jarosławiu, os. im. Wincentego Witosa 18, 37-500 Jarosław, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 8 października 2015 roku.

Protokół nr K26 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 w Szkole Podstawowej, Snopków 50, 21-002 Jastków, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 9 października 2015 roku.

Protokół nr K27 z rozpoznania materiałów z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 w Świetlicy OSP, Stryj 27A, 08-550 Kłoczew, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 9 października 2015 roku.

Protokół nr K28 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 3 z Remizy OSP, Łopiennik 127, 24-224 Borzechów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 9 października 2015 roku.

Protokół nr K29 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 13 z Przedszkola nr 8, Krasnystaw, ul. Tokarzewskiego 49, 22-300 Krasnystaw, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 9 października 2015 roku.

Protokół nr K3 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 26 w Ostrowcu Świętokrzyskim, ul. Akademicka 12, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K4 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 7 w Suchedniowej, ul. Kielecka 11, 26-130 Suchedniów, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K5 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 68 w Kielcach, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K6 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 15 w Nieświniu, ul. Szkolna 5, 26-200 Końskie, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 5 października 2015 roku.

Protokół nr K7 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 4 w Hyżnem 791, 36-024 Hyżne, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Protokół nr K8 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 17 w Szkodnej 121, 39-126 Zagorzyce, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Protokół nr K9 z badania kart do głosowania z Obwodowej Komisji Wyborczej nr 9 w Maleniskach 75, 73-307 Brzóza Królewska, przeprowadzonego w Archiwum Państwowym w Kielcach, Kielce, 6 października 2015 roku.

Ptak A. (2012), Głosy nieważne w elekcjach samorządowych, „Przegląd Politologiczny”, 4.

Sieklucki D. (2015), Praktyczne konsekwencje zmian samorządowego systemu wyborczego w Kodeksie wyborczym – uwagi i refl eksje na tle wyborów z 2014 roku, „Polityka i Społeczeństwo”, 3.

Skotnicki K. (2011), Przebieg prac nad kodeksem wyborczym [w:] K. Skotnicki (red.), Kodeks wyborczy. Wstępna ocena, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.

Stelmach A. (2010), Zmiany prawa wyborczego w Polsce a legitymizacja władzy [w:] A. Stelmach (red.), Prawo wyborcze i wybory. Doświadczenia dwudziestu lat procesów demokratyzacyjnych w Polsce, Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, Poznań.

Śleszyński P. (2015), Hipotezy głosów nieważnych w wyborach powszechnych po 1989 r., „Przestrzeń społeczna”, 2.

 

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.

Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 29 września 2014 roku w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 roku, M.P. 2014, poz. 934.

Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 roku Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2007, nr 190, poz. 1360 teskt jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Dz.U. 2010, nr 176, poz. 1190 ze zm.

Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 roku o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, Dz.U. 2010, nr 176, poz. 1191.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 roku Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego, Dz.U. 2004, nr 25, poz. 219 ze zm.

Ustawa z dnia 27 września 1990 roku o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2010, nr 72, poz. 467 ze zm.

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 roku – Kodeks wyborczy, Dz.U. 2019, poz. 684 tekst jedn. ze zm.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.