Dylematy życia w projekcie naukowym. Relacja autoetnograficzna

Waldemar Rapior

Abstrakt

Dilemmas of the Living in the Research Project. Autoethnographic Report

Abstract

Anders Fogh Jensen states that projects seem to have no value other than bringing forward change, regardless of the ethical dimension of that change. However, when living in a project and being part of the process of projectification of such institutions as universities, flesh-and-blood individuals are caught in various and often moral dilemmas. In the paper, I attempt to answer the question of how to include moral values in the analysis of project life. Do we know how to present in detail the dilemmas of a life in projects? What causes these dilemmas? I answer these questions in the autoethnographic account. In August 2015, I started a three-year scientific project entitled “Tacit morality.” At the same time, I began keeping a field diary and describing my experience within the project. Autoethnography of science, which I present here, can be run by every scientist; after all, each of us carries projects. On the basis of my field notes, I have managed to identify controversies and dilemmas which appear in projects. Having analysed them, I have come to the conclusion that the relation between a (scientific) project and a stable institution (university) should be based on values, e.g. solidarity, and institutional facilitation. I start the article with the question of how to criticize the disadvantages of projectification and at the same time notice its advantages.

Słowa kluczowe: autoetnografia nauki, uniwersytet, projekt naukowy, solidarność, moralność, projektyzacja , autoethnography of science, university, research project, solidarity, morality, projectification
References

Abend G. (2012), What the Science of Morality Doesn’t Say about Morality, „Philosophy of the Social Sciences”, Vol. 43, Issue 2, 157–200.

Abend G. (2014), The Moral Background: An Inquiry into the History of Business Ethics, Prince­ton: Princeton University Press.

Adams T. et al. (2014), Autoethnography, Oxford–New York: Oxford University Press.

Alexander J. (2014), Morality as Cultural System: On Solidarity Civil and Uncivil, [w:] Jeffries V. (ed.), Palgrave Handbook of Altruism, Morality and Social Solidarity, London: Palgrave, 303–310.

Appiah K.A. (2008), Kosmopolityzm. Etyka świecie obcych, tłum. J. Klimczyk, Warszawa: Prószyński S-ka.

Baert P., da Silva F.C. (2013), Teorie społeczne XX wieku dzisiaj, tłum. S. Burdziej, Kraków: Nomos.

Bardzo mała narracja. widoku cudzego cierpienia, dyskretnym oporze materialności. Markiem Krajewskim rozmawia Waldemar Rapior (2012), [w:] A.R. Burzyńska, W. Rapior (red.), Wyostrzyć wzrok. J.M. Coetzee: sztuka, świat polityka, Poznań–Kraków: Fundacja Malta-Wydawnictwo Homini.

Bauman Z., Bauman I., Kociatkiewicz J., Kostera M. (2017), Zarządzanie płynnej nowoczesności, tłum. A. Rasmus-Zgorzelska, Warszawa: Bęc Zmiana.

Becker H. (2013), Warsztat pisarski badacza, tłum. P. Tomanek, Warszawa: PWN.

Beckett A. (2018), Post-work: the Radical Idea of World without Jobs, „Guardian” 19 stycznia 2018, [dok. elektr.], dostęp online: https://www.theguardian.com/news/2018/jan/19/post-work-the-radical-idea-of-a-world-without-jobs [odczyt: 23 kwietnia 2018].

Berlin I. (2004), Pokrzywione drzewo człowieczeństwa, tłum. M. Pietrzak-Merta, M. Tański, Warszawa: Prószyński S-ka.

Boltanski L., Chiapello E. (2007), The New Spirit of Capitalism, London–New York: Verso.

Boltanski L., Thévenot L. (2006), On Justification. Economies of Worth, Princeton: Princeton University Press.

Chajbos K., Rapior W. (2015), Upublicznienie niewidzialnego: archiwum wizualne intelektualista praktyk, „Kultura Społeczeństwo”, nr 3, 223–239.

Coetzee J.M. (2013), Universities Head for Extinction, „Mail & Guardian”, [dok. elektr.], dostęp online: https://mg.co.za/article/2013-11-01-universities-head-for-extinction [odczyt: 23 kwietnia 2018].

Ćwikła M. (2016), Projekt to jest projekt. Specyfika zarządzania projektami kulturalnymi na przykładzie tworzenia koprodukcji teatralnych, Kraków: Attyka.

Czapliński P. (2017), Uczelnie pod specjalnym nadzorem, „Gazeta Wyborcza” 7 października 2017, [dok. elektr.], dostęp online: http://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,22479935,przemyslaw-czaplinski-o-ustawie-gowina-uczelnie-pod-specjalnym.html [odczyt: 23 kwietnia 2018].

Czarniawska B. (2010), Trochę inna teoria organizacji. Organizowanie jako konstrukcja sieci działań, Warszawa: Poltex.

Denzin N.K. (2000), Aesthetics and the Practices of Qualitative Inquiry, „Qualitative Inquiry”, Vol. 6, Issue 2, 256–265.

Dörre K., Lessenich S., Rosa H. (2015), Sociology, Capitalism, Critique, London–New York: Verso.

Duranti A. (2015), The Anthropology of Intentions: Language in World of Others, Cambridge: Cambridge University Press.

Engwall M. (2003), No Project Is an Island: Linking Projects to History and Context, „Research Policy”, Vol. 32, Issue 5, 789–808.

Fischler R. (2012), Reflective Practice, [w:] B. Sanyal, L.J. Vale, Ch.D. Rosan (ed.), Planning Ideas that Matter. Livability, Territoriality, Governance, and Reflective Practice, Camridge–London: MIT Press, 313–332.

Geertz C. (2003), Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne, tłum. Z. Pucek, Kraków: Universitas.

Graeber D. (2016), Utopia regulaminów. technologii, tępocie ukrytych rozkoszach biurokracji, tłum. M. Jedliński, Warszawa: Wyd. Krytyki Politycznej.

Graff A. (2011), Urzędasy, bez serc, bez ducha, „Gazeta Wyborcza” 9 stycznia 2010, [dok. elektr.], dostęp online: http://wyborcza.pl/1,75515,7425493,Urzedasy__bez_serc__bez_ducha.html [odczyt: 23 maja 2011].

Haidt J. (2012), Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia polityka?, tłum. A. Nowak-Młynikowska, [plik MOBI], Sopot: Smak Słowa.

Illouz E., Dromi S.M. (2012), Odzyskiwanie moralności: socjologia pragmatyczna literaturoznawstwo, tłum. M. Wróblewski, J. Płuciennik, „Teksty Drugie”, nr 6, 167–187.

Jacyno M. (2017), Recenzja rozprawy doktorskiej mgr. Waldemara Rapiora „Życie projekcie. Projekt jako narzędzie przekształcania świata rama instytucjonalna rzeczywistości społecznej” [niepubl.].

Jałocha B. (2014), Zarządzanie portfelem projektów. Koncepcje biznesowe praktyka organizacji publicznej, Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Jałocha B. (2017), Projektariusze projektokraci: wpływ projektyzacji na warunki pracy projektach, [w:] P. Cabała, M. Tyrańska (red.), Zarządzanie organizacjami społeczeństwie informacyjnym. Innowacje, projekty, procesy, Warszawa: Instytut Organizacji Zarządzania Przemyśle „ORGMASZ”, 102–110.

Jałocha B., Zawadzki M. (2015), Projektyzacja uniwersytetu: podejście krytyczne, [w:] B. Nierenberg, R. Batko, Ł. Sułkowski (red.), Zarządzanie humanistyczne, Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 231–152.

Jensen A., Thuesen Ch., Geraldi J. (2016), The Projectification of Everything: Projects as Human Condition, „Project Management Journal”, Vol. 47, No. 3, 21–34.

Jones S.H. (2009), Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste, [w:] N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, tom 2, tłum. M. Podgórski, Warszawa: PWN, 175–218.

Judt T. (2015), Kiedy zmieniają się fakty, tłum. A. Jankowski, Poznań: Rebis.

Kacperczyk A. (2014), Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? metodologicznym statusie autoetnografii, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom 10, nr 3, [dok. elektr.], 32–74, dostęp online: www.przegladsocjolo-giijakosciowej.org [odczyt: 30 listopada 2017].

Kołakowski L. (2011a), Gdzie jest miejsce dzieci filozofii liberalnej?, [w:] Kołakowski L., Moje słuszne poglądy na wszystko, Kraków: Znak, 149–162.

Kołakowski L. (2011b), Normy-nakazy normy-twierdzenia, [w:] Kołakowski L., Moje słuszne poglądy na wszystko, Kraków: Znak, 119–135.

Kusiak J. (2010), Kto zamieszka żelaznej klatce? Max Weber, Walter Benjamin mitologie odczarowanej nowoczesności, [w:] Śpiewak P. (red.), Dawne idee, nowe problemy, Warszawa: Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, 67–88.

Kuura A. (2009), Policies for Projectification: Support, Avoid or Let It Be? Discussions on Estonian Economic Policy, [dok. elektr.], dostęp online: http://ojs.utlib.ee/index.php/TPEP/article/view/431/424 [odczyt: 28 listopada 2016].

Kymlicka W. (2015), Solidarity in Diverse Societies: Beyond Neoliberal Multiculturalism and Welfare Chauvinism, „Comparative Migration Studies”, Vol. 4, No. 1, 3–17.

Lahire B. (2011), The Plural Actor, Cambridge: Polity.

Landry Ch. (2011), The Creative Bureaucracy: Think Piece, [dok. elektr.], dostęp online: http://creativebureaucracy.blogspot.com [odczyt: 28 listopada 2016].

Latour B. (2010), Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, tłum. A. Derra, K. Abriszewski, Kraków: Universitas.

Leszczyński A. (2018), Prekariusze na uczelniach, „Krytyka Polityczna”, [dok. elektr.], dostęp online: http://krytykapolityczna.pl/kraj/prekariusze-na-uczelniach [odczyt: 23 kwietnia 2018].

Łazarowicz-Kowalik M. (2017), Młody naukowiec roli szefa zespołu badawczego, [w:] R. Siemieńska (red.), Uniwersytety, naukowcy studenci zglobalizowanym świecie. Wybrane zagadnienia, Warszawa: Scholar, 215–240.

Nycz R. (2018), Odkrywanie zmysłu udziału, „Teksty Drugie”, nr 1, [dok. elektr.], dostęp online: http://tekstydrugie.pl/news/2018-nr-1-etnografia-przedtekstowa [odczyt: 22 maja 2018].

Packendorff J., Lindgren M. (2014), Projectification and Its Consequences: Narrow and Broad Conceptualisations, „SAJEMS”, Vol. 17, No. 1, 7–21.

Pharo P. (2008), Moralność socjologia. Sens wartości miedzy naturą kulturą, tłum. J. Stryjczyk, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Rapior W. (2013), Ethnography as toolkit, [w:] A. Nigten (ed.), Real Projects for Real People, Vol. 3, Rotterdam: Patching Zone, 84–97

Rapior W. (2015), Intensyfikacja wyobraźni: tożsamości osoby badacza zawieszeniu bezwarunkowej obiektywności, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom XI, nr 1, 84–104.

Rapior W. (2017), Życie projekcie. Projekt jako narzędzie przekształcania świata rama instytucjonalna rzeczywistości społecznej [praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. R. Drozdowskiego, niepubl.], https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/20533/1/%C5%BBycie%20w%20projekcie.%20Waldemar%20Rapior.pdf.

Richardson L., St. Pierre E.A. (2009), Pisanie jako metoda badawcza, [w:] N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, tom 2, tłum. M. Podgórski, Warszawa: PWN, 457–482.

Salecl R. (2013), Tyrania wyboru, Warszawa: Krytyka Polityczna.

Sałustowicz P. (2017), Prekarność, prekariat wykluczenie społeczne, [w:] Z. Galor, S. Kalinowski, U. Kozłowska (red.), Marginalizacja rozwój społeczny – między teraźniejszością przeszłością, Warszawa: Societas Pars Mundi Publishing, 29–44.

Schütz A. (2008), wielości światów. Szkice socjologii fenomenologicznej, tłum. B. Jabłońska, Kraków: Nomos.

Siemieńska R. (2017), Wprowadzenie. doświadczeniach polskiej nauki kształcenia. Problemy, które starano się rozwiązać bądź uchodziły uwadze, [w:] Siemieńska R. (red.), Uniwersytety, naukowcy studenci zglobalizowanym świecie. Wybrane zagadnienia, Warszawa: Scholar, 7–14.

Sloterdijk P. (2008), Krytyka cynicznego rozumu, tłum. P. Dehnel, Wrocław: Dolnośląska Szkoła Wyższa.

Sowa J. (2010), Prekariat – globalny proletariat epoce pracy niematerialnej, [w:] J. Sokołowska (red.), Robotnicy opuszczają miejsca pracy, Łódź: Muzeum Sztuki Łodzi, 100–131.

Standing G. (2011), Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, tłum. K. Czarnecki et al., Warszawa: PWN.

Stark D. (2009), The Sense of Dissonance: Accounts of Worth in Economic Life, [plik MOBI], Princeton–Oxford: Princeton University Press.

Szreder K. (2016), ABC Projektariatu. nędzy projektowego życia, Warszawa: Bęc Zmiana.

Tischner J. (2005), Etyka solidarności oraz Homo sovieticus, Kraków: Znak.

Urry J. (2005), The Complexities of the Global, „Theory, Culture & Society”, Vol. 22, No. 5, 235–254.

Weber M. (1930), The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, tłum. T. Parsons, London: George Allen & Unwin Ltd., New York: Charles Scribner’s Sons.

Williams B. (1999), „Ile wolności powinna mieć wola?” inne eseje filozofii moralnej, tłum. T. Baszniak et al., Warszawa: Aletheia.

Wittgenstein L. (2008), Dociekania filozoficzne, tłum. B. Wolniewicz, Warszawa: PWN.

Zawadzki M. (2014), Deuniwersytetyzacja współczesnego uniwersytetu, [w:] Sułkowski Ł., Zawadzki M. (red.), Krytyczny nurt zarządzania, Warszawa: Difin, 122–149.

Zawadzki M. (2017), Między neoliberalizmem feudalizmem. Godność młodych naukowców kontekście transformacji polskiego uniwersytetu, „Nauka Szkolnictwo Wyższe”, nr 1(49), 133–154.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.