Inspiracje kultury w tworzeniu aksjologii nowego paradygmatu rozwoju

Tadeusz Borys

Abstrakt

Inspirations of Culture in Creating the Axiology of a New Development Paradigm

A positive assessment of changes from the point of view of a specific axiological system is a consti­tutive attribute of the definition of development which determines the relativism or uncondition­al nature of the development category and its new paradigms. In creating this system, an inspir­ing – although not always unambiguous – role is or should be played by culture. Culture also plays such a role in creating the quality of life. The article presents the main channels of the axiological impulses of culture as a carrier and creator of value systems. The identification of these channels is the main goal of this work. It shows the process of extending the dimensions of the new develop­ment paradigm and the role of culture in this process. The final part of the article illustrates this is­sue with the example of public policies and organisational culture. Furthermore, the author identi­fies axiologically diverse choices relating to the basic attributes of this culture, which are illustrated in the approach of an organisation (an enterprise or a public institution) to the category of respon­sibility, fairness or trust, and management systems, including the style of personnel management in the context of the leadership empowered in the organisation.

Słowa kluczowe: kultura, aksjologia, rozwój, paradygmat, wartość, culture, axiology, development, paradigm, value
References

Alvesson M. (1993), Cultural Perspectives on Organizations, Cambridge: Cambridge University Press.

Aniszewska G. (2007), Kultura organizacyjna w zarządzaniu, Warszawa: PWE.

Baldwin E., Longhurst B., Smith G. (2007), Wstęp do kulturoznawstwa, Poznań: Zysk i S-ka.

Barczak A., Borys T. (2012), Polski system wskaźników ZR – problemy metodyczne i aplikacyjne, [w:] B. Pawełek (red.), Modelowanie i prognozowanie zjawisk społeczno-gospodarczych – aktualny stan i perspektywy, Kraków: Uniwersytet Ekonomiczny, s. 25–39.

Bogucka M. (2013), Kategoria i funkcje społeczne kultury w perspektywie historycznej, e-Book: Oficyna Naukowa.

Bombała B. (2011), Fenomenologia przywództwa: być kimś – czynić coś, „Prakseologia”, nr 151, s. 11–33.

Boroch R. (2013), Kultura w systematyce Alfreda L. Kroebera i Clyde’a Kluckhohna, Warszawa: BEL Studio.

Borys T. (2016), Axiological foundations of balanced and intelligent development, „Economics and Environment – Journal of the Polish Association of Environmental and Resource Economists”, no. 3 (58), s. 10–23.

Borys T., (2002), Implementation of Local Agenda 21 in local government, [w:] UNDP – Support for implementing Agenda 21 in Poland. Towards Earth Summit 2002, Warsaw: UNDP, s. 4–6.

Borys, T. (1998), Jak budować program ekorozwoju – informacje ogólne, Warszawa – Jelenia Góra: Regionalny Ośrodek Ekorozwoju – UNDP.

Borys T. (2007), Kategoria rozwoju a systemy wartości, [w:] B. Piontek (red.), Rozwój – godność człowieka – gospodarowanie – poszanowanie przyrody, Warszawa: PWE, s. 107–125.

Borys T. (1991), Kwalimetria, Kraków: Akademia Ekonomiczna.

Borys T. (2010), Standardy lokalnych strategii zrównoważonego rozwoju – doświadczenia UNDP, [w:] M. Burchard-Dziubińska, A. Rzeńca (red.), Zrównoważony rozwój na poziomie lokal­nym i regionalnym, Łódź: Uniwersytet Łódzki, s. 106–132.

Borys T. (2015), Typologia jakości życia i pomiar statystyczny, „Wiadomości Statystyczne”, nr 7, s. 1–16.

Borys G., Borys T. (2011), Zintegrowana odpowiedzialność biznesu, [w:] J. Famielec (red.), Eko­logiczne uwarunkowania rozwoju gospodarki oraz przedsiębiorstw, Kraków: Uniwersytet Ekonomiczny, s. 65–80.

Borys T., Rogala P. (2015), Quality of life, [w:] S.M. Dahlgaard-Park (red.), The SAGE Encyclopedia of Quality and the Service Economy, Thousand Oaks (USA): SAGE Publications, s. 616–624.

Barcaccia B., Esposito G., Matarese M., Bertolaso M., Elvira M., De Marinis M. (2013), Defining of Quality o Life. A Wild Goose Chase?, „Europe’s Journal of Psychology”, nr 1, s. 185–203.

Bugdol M. (2014), Znaczenie sprawiedliwości w zarządzaniu ludźmi. Dlaczego warto być spra­wiedliwym?, Kraków: Uniwersytet Jagielloński.

Bugdol M. (2006), Wymiary i problemy zarządzania organizacja oparta na zaufaniu, Warsza­wa: Difin.

Burchard-Dziubińska M., Rzeńca A., Drzazga D. (2014), Zrównoważony rozwój – naturalny wybór, Łódź: Uniwersytet Łódzki.

Cameron K.S., Quinn R.E. (2003), Kultura organizacyjna – diagnoza i zmiana, Kraków: Wol­ters Kluwer.

Czaja S. (1997), Teoriopoznawcze i metodologiczne konsekwencje wprowadzenia prawa entropii do teorii ekonomii, Wrocław: Oficyna Akademii Ekonomicznej.

Czerny J. (2004), Aksjologiczne podstawy ekonomii i biznesu, Bytom: Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji.

Ganowicz-Bączyk A. (2016), Etyka środowiskowa, [w:] S. Janeczek, A. Starościc (red.), Etyka, Lublin: KUL, s. 181–208.

Gesteland R.R. (2000), Różnice kulturowe a zachowania w biznesie, Warszawa: PWN.

Hampden-Turner Ch., Trompenaars A. (2002), Siedem wymiarów kultury, Kraków: Oficyna Ekonomiczna.

Hawkes J. (2001), The Fourth Pillar of Sustainability. Culture’s Essential Role in Public Plan­ning, Melbourne: CommonGround P/L.

Hofstede G., Hofstede G.J. (2004), Cultures and Organizations: Software of the Mind: Intercul­tural Cooperation and Its Importance for Survival, New York: McGraw-Hill.

Hull Z. (1996), Aksjologia ekonomii a ekologia, [w:] W. Tyburski (red.), Ekonomia– Ekologia, Toruń: Instytut Filozofii UMK i PKE.

Kamiński R. (2005), Six Sigma a kultura organizacyjna, „Przegląd Organizacji”, nr 7–8, s. 7–10.

Kłosowska A. (2007), Socjologia kultury, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kmita J., Banaszak G. (1994), Społeczno-regulacyjna koncepcja kultury, Warszawa: Instytut Kultury.

Kroeber A., Kluckhohn C. (1952), Culture. A Critical Review of Concepts and Definitions, Cam­bridge Mass.: The Peabody Museum of Archaeology & Ethnology.

Król H., Ludwiczyński A. (2006), Zarządzanie zasobami ludzkimi. Tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, Warszawa: PWN.

Kuhn T. (2012), The Structure of Scientific Revolutions, Chicago: University of Chicago.

Linton R. (1975), Kulturowe podstawy osobowości, Warszawa: Biblioteka Socjologiczna.

Maciąg J. (2019), Lean Culture in Higher Education – Towards Continuous Improvement, Pal­grave Macmillan.

Papuziński A. (2006), Polityka edukacyjna na rzecz zrównoważonego rozwoju w Polsce w świetle aksjologii zrównoważonego rozwoju, [w:] K. Kalka, A. Papuziński (red.), Etyka wobec współ­czesnych dylematów, Bydgoszcz: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, s. 331–355.

Pietraszka S. (1992), Studia o kulturze, Wrocław: AVA.

Piontek F., Nowak A.J. (2004), Osobowy aspekt wartości w procesie rozwoju, Bytom: Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji.

Piontek F. (2006), Refleksja nad nauką i edukacją w aspekcie urzeczywistniania rozwoju, [w:] T. Borys (red.), Edukacja dla zrównoważonego rozwoju, Jelenia–Góra –Białystok: Ekonomia i Środowisko, s. 125–144.

Piontek F., Piontek B. (2016), Teoria rozwoju, Warszawa: PWE.

Plebańczyk K. (2017), Kultura i zrównoważony rozwój – wykorzystanie narzędzi partycypacji zaangażowanej, „Zarządzanie w Kulturze”, t. 18, z. 3, s. 307–325.

Rogala P. (2013), Czy definiowanie jakości życia to wyprawa z motyką na słońce?, „Problemy Jakości”, nr 7–8.

Rogall H. (2010), Ekonomia zrównoważonego rozwoju. Teoria i praktyka, Poznań: Zysk i S-ka.

Rzepa T. (1992), Ossowski Stanisław, [w:] E. Kosnarewicz, T. Rzepa, R. Stachowski (red.), Słow­nik psychologów polskich, Poznań: Instytut Psychologii UAM, s. 160–162.

Sitko-Lutek A. (2004), Kulturowe uwarunkowania doskonalenia menedżerów, Lublin: UMCS.

Skowroński A., (2003), Wartości ekologiczne dla zrównoważonego rozwoju, [w:] A. Pawłowski (red.), Filozoficzne i społeczne uwarunkowania zrównoważonego rozwoju, Lublin: Komitet Inżynierii Środowiska PAN, s. 75–90.

Stewart E., Bennett M. (1991), American Cultural Patterns: a Cross-Cultural Perspective, Yar­mouth: Intercultural Press.

Sułkowski Ł. (2002), Kulturowa zmienność organizacji, Warszawa: PWN.

WCED. Our Common Future – Report of the World Commission on Environment and Deve­lopment (1987), New York: UN.

WHOQOL-BREF: introduction, administration, scoring and generic version of the assessment: field trial version (1996), Geneva: World Health Organization.

Wiatr J.J. (1999), Socjologia polityki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wolniak R. (2005), Humanistyczno-ekonomiczne uwarunkowania zarządzania jakością, „Prze­gląd Organizacji”, nr 11, s. 79–88.

Wolniak R. (2007), Indywidualizm i kolektywizm w polskich przedsiębiorstwach na przykładzie województwa śląskiego, „Współczesne Zarządzanie”, nr 2, s. 163–173.

Żukowska J. (2018), Aksjologia i pomiar wartości w gospodarce cyfrowej. Ujęcie filozoficzno-an­tropologiczne, ekonomiczne i eschatologiczne [Axiology and measurement of value in the digital economy. A philosophical -anthropological, economic and eschatological perspective], Warszawa: SGH.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.