Kobieta, balet i choreografia. Nierówna sytuacja choreografek na rynku pracy w Polsce

Emilia Cholewicka

Abstrakt

Women, Ballet and Choreography. Unequal Situation of Female Choreographers in the Labor Market in Poland

One of the key tasks of the UN’s 2030 Agenda for Sustainable Development is to strengthen gender equality and the position of women around the world. Unfortunately, the artistic milieu is still far from reaching the goal set by the United Nations. When analysing the history and literature on ballet and looking at the contemporary repertoires of leading ensembles, it is easy to observe that women outnumber men, which, however, does not translate into the leading role of women in the sphere of management and creation in this artistic field (choreography). The paper is aimed at discussing the circumstances of women in the Polish labour market of choreographers in the context of the above-mentioned goal of sustainable development. The analysis is focused on the occupational situation of Polish female choreographers working in leading ballet ensembles and unravels the prevailing inequalities between women and men as well as the potential solutions to overcome them.

Słowa kluczowe: kobiety, taniec, rynek pracy artystów, nierówności płci, women, dance, artists’ labour market, gender inequalities
References

Agresti A., Finlay B. (2013), Statistical methods for the social sciences, http://0-lib.myilibrary.com.wam.city.ac.uk/Open.aspx?id=527386 [odczyt: 10.01.2021].

Bąkowska K., Marczewski K., Sawulski J., Sztolsztejner A., Nowak J., Wieteska M. (2020), Rola gospodarki kreatywnej w Polsce, PIE [raport], https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2020/07/PIE-Raport_Gospodarka_kreatywna.pdf [odczyt: 20.03.2021].

Boserup E., Tan S.F., Toulmin C. (2013), Women’s role in economic development, London, New York: Routledge.

Cholewicka E. (2018), Rola płci w edukacji tanecznej i na rynku tańca. Perspektywa stolicy w kontekście ogólnopolskim, [w:] H. Raszewska-Kursa (red.), Taniec w Warszawie – społeczeństwo, edukacja, kultura, Warszawa: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru NOWA FALA.

Cholewicka E. (2021), Women to the placards! The socio-economic situation of female choreographers in the male world of ballet art, „Studia de Cultura”, 13(2), s. 72–89.

Cooper M. (2016), This man is trying to reinvent the Pennsylvania Ballet, „The New York Times”, March 17.

Dance Data Project (2019), 208-2019 Season Overview, https://www.dancedataproject.com/just-released-2018-2019-season-overview/ [odczyt: 26.11.2021].

Evans J. (1995), Feminist theory today. An introduction to second-wave feminism, Thousand Oaks: Sage.

Etzkowitz H., Kemelgor C., Uzzi B. (2000), Athena unbound: The advancement of women in science and technology, Cambridge: Cambridge University Press.

Folbre N. (2012), Niewidzialne serce: opieka a gospodarka światowa, [w:] N. Visvanathan, L. Duggan, L. Nisonoff, N. Wiegersma (red.), Kobiety, gender i globalny rozwój. Wybór tekstów, Warszawa: Polska Akcja Humanitarna.

Griffin K. (1996), Studies in globalization and economic transitions, London: Macmillan.

GUS (2018). Kobiety i mężczyźni na rynku pracy. Raport.

Hanna J. (1987), Patterns of dominance: Men, women, and homosexuality in dance, „The Drama Review: TDR”, t. 31, nr 1, s. 22–47, http://www.jstor.org/stable/1145764 [odczyt: 11.12.2021].

Haskell A. (1965), Balet, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Ilczuk D., Dudzik T., Gruszka E., Jeran A. (2015), Artyści na rynku pracy, Warszawa: Wydawnictwo Attyka.

Ilczuk D., Gruszka E., Walczak W. (2018), Szacowanie liczebności artystów twórców i wykonawców, Warszawa: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Ilczuk D., Gruszka-Dobrzyńska E., Socha Z., Hazanowicz W. (2020), Policzone i policzeni! Artyści i artystki w Polsce. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Instytucje, zespoły baletowe, Instytut Muzyki i Tańca, https://www.taniecpolska.pl/instytucje/filtr/16 [odczyt: 6.04.2020].

Kelly, C. LaM. (2015). Dancing up the glass escalator: Institutional advantages for men in ballet choreography, „Columbia Undergraduate Research Journal”, 2(1).

Jennings, Luke. 2013. Sexism in dance: Where are all the female choreographers?, „The Guardian”, https://www.theguardian.com/stage/2013/apr/28/women-choreographers-glass-ceiling [odczyt: 25.11.2021].

Macaulay J. (2017), Of women, men and ballet in the 21st century, „The New York Times“, https://www.nytimes.com/2017/01/12/arts/dance/of-women-men-and-ballet-in-the-21st-century.html [odczyt: 13.03.2021].

Mackrell, J., (2013) Why are women choreographers two steps behind the lords of the dance?, „The Guardian”, http://www.theguardian.com/stage/2013/apr/19/women-choreographers-experiment-laban-dance [odczyt: 13.02.2022].

MacDonald K., Tipton C. (1993), Using documents, [w:] N. Gilbert (red.), Researching social life, London: Sage, s. 187–200.

Magda I. (2020), Jak zwiększyć aktywność zawodową kobiet w Polsce?, https://ibs.org.pl/app/uploads/2020/01/IBS-PP-01-2020_PL.pdf [odczyt: 14.02.2022].

Marczyński J. (2016), Dziesięć tańczących kobiet, Warszawa: Axis Mundi. Meglin, J. A., Brooks, L.M. (2012). Where are all the women choreographers in ballet?, „Dance Chronicle” 35.1.

Parpart J.L., Rai S.M., Staudt K.A. (red.) (2003). Rethinking empowerment. Gender and development in a global/local world, London: Routledge.

Rozwadowska A. (2017), Strajk kobiet. Po co wspierać kobiety na rynku pracy? To proste: dla zysku, http://wyborcza.pl/7,75398,21467199,strajk-kobiet-po-co-wspierac-kobiety-na-rynku-pracy-to-proste.html [odczyt: 26.12.2020].

Równość płci a cele zrównoważonego rozwoju, https://www.un.org.pl/rownosc-plci-a-cele-zrownowazonego-rozwoju [odczyt: 19.03.2021].

Scott L. (2021), Kapitał kobiet. Dlaczego równouprawnienie wszystkim się opłaca. Warszawa: Wydawnictwo Filtry.

Teague J. (2016), Where are the female choreographers? A study on the gender imbalance among professional choreographers working in the fields of classical ballet and contemporary dance, https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwj67tzlsuP1AhWos4sKHVJzARgQFnoECAIQAQ&
url=http%3A%2F%2Fwww.danceicons.org%2F_doc%2FFemanleChoreograohers.pdf&usg=
AOvVaw1pc7hEpe4booo1g2lhbU5Q[odczyt: 14.02.2022].

Thompson B. (2002), Multiracial feminism. Recasting the chronology of second wave feminism, „Feminist Studies”, 28(2), s. 337–360.

Throsby D. (2010), Ekonomia i kultura, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Viasvanathan N., Nisonoff L., Duggan L., Wiegersma N. (2012), Kobiety, gender i globalny rozwój. Wybór tekstów, Warszawa: Polska Akcja Humanitarna.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.