Prestiż. Kulturowy wymiar pracy w teatrze w aspekcie zrównoważonego rozwoju na Warmii i Mazurach

Małgorzata Gałęziowska

Abstrakt

Prestige. Cultural Dimension of Work in the Theater in Terms of Sustainable Development in Varmia and Masuria

The aim of the text is to show the role of culture in sustainable development as a process in which the values, that define work, are transferred and consolidated. The example is the prestige of artistic work in the theatre in Varmia and Masuria region. The cultural function of work is expressed here in the values that determine the prestige of workplaces and professions. Prestige is a concept that specializes and prioritizes the perception of work. It means public respect which is expressed by at least two participants of communication. The theatre is the object of expressing prestige in the performance of work. The subject of the analysis are congratulatory diplomas given to a well known actress of the Olsztyn theatre from the 1940s to 1980. The topics analysed include the reasons for expressing prestige, ways of determining merit, phrases emphasizing prestige and its non-verbal forms. The prestige of the theatre institution and prestige of persons who work there is not directly a result of their professional activities but is determined by other, external factors. The ‘subordinate’, service and non-profit character of cultural institutions and their workers is emphasized. Moreover, the prestige is expressed in a specific cultural context of a region which suffered from significant population changes resulting from the change of Polish borders after 1945.

Słowa kluczowe: prestiż, praca, teatr, dyplom gratulacyjny, Warmia i Mazury, prestige, work, theatre, congratulatory diploma, Varmia and Masuria
References

Archer M. (2013), Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, przeł. A. Dziuban, Kraków: Nomos.

Archer M. (2019), Kultura i sprawczość. Miejsce kultury w teorii społecznej, przeł. P. Tomanek, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Alexander J.C. (2010), Znaczenia społeczne. Studia z socjologii kulturowej, przeł. S. Burdziej, J. Gądecki, Kraków: Nomos.

Domański H. (2019), Stratyfikacyjne funkcje prestiżu, „Przegląd Socjologiczny”, 68(2), s. 187–208.

Domański H., Sawiński Z. (1991), Wzory prestiżu a struktura społeczna, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Dyczewski L. (1995), Kultura polska w procesie przemian, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Fatyga B., Dutkiewicz M., Tomanek P., Michalski R. (2012), Kultura pod chmurnym niebem. Dynamiczna diagnoza stanu kultury województwa warmińsko-mazurskiego. Raport i rekomendacje praktyczne, Olsztyn–Warszawa: Zakład Metod Badania Kultury ISNS UW, CEiK.

Gałęziowska M. (2012), Norma przekroczona! Upolitycznienie pracy w latach 50. XX w., „Warmińsko-Mazurski Kwartalnik Naukowy. Nauki Społeczne”, t. 2, s. 125–145.

Grabowska-Powaga A., Jakubowska A. (2016), Rola kapitałów kulturowego i kreatywnego w kształtowaniu kapitału społecznego, „Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie”, z. 97, s. 375–385.

Hałas E. (1991), Znaczenia i wartości społeczne. O socjologii Floriana Znanieckiego, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Janikowski R. (2009), Kultura osią zrównoważonego rozwoju, [w:] R. Janikowski, K. Krzysztofek (red.), Kultura a zrównoważony rozwój. Środowisko, ład przestrzenny, dziedzictwo w świetle dokumentów UNESCO i innych organizacji międzynarodowych, Warszawa: Polski Komitet do spraw UNESCO, s. 17–39.

Jezior J. (2005), Wartość pracy. Studium socjologiczne na podstawie badań w regionie środkowo-wschodniej Polski, Lublin: UMCS.

Kłoskowska A. (1972), Społeczne ramy kultury, Warszawa: PWN.

Kłoskowska A. (1981), Socjologia kultury, Warszawa: PWN.

Kodeks pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141, http://isap.sejm.gov.pl [odczyt: 5.06.2021].

Kolasa-Nowak A. (2020), Sprawczość i przeszłość w socjologicznych analizach społeczeństwa polskiego, „Studia Socjologiczne”, nr 3(238), s. 79–105, DOI: 10.24425/sts.2020.132471.

Murzyn-Kupisz M. (2013), Kultura i dziedzictwo kulturowe a rozwój zrównoważony, „Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju”, nr 152, s. 92–105.

Plebańczyk K. (2017), Kultura i zrównoważony rozwój – wykorzystanie narzędzi partycypacji zaangażowanej, „Zarządzanie w Kulturze”, 18(3), s. 307–325.

Plebańczyk K. (2018), Rola kultury we współczesnych strategiach rozwoju zrównoważonego, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 376, s. 163–181.

Portet S. (2007), Elastyczność zatrudnienia w Polsce, [w:] M. Marody (red.), Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI w., Warszawa: Scholar, s. 126–134.

Potocki A. (2018), Zależność samorządowych instytucji kultury w aspektach prawnoadministracyjnych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego”, nr 203, s. 197–209, DOI:10.15584/znurprawo.2018.23.15.

Peräkylä A. (2005), Analyzing talk and text, [w:] N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Handbook of qualitative research, Thousand Oaks: Sage Publishing, s. 869–886.

Prusiński T. (2005), Jest teatr w Olsztynie, Olsztyn: Teatr im. Stefana Jaracza.

Prusiński T. (2006), Teatry Olsztyna, [w:] Achremczyk S., Ogrodziński W. (red.), Olsztyn 1945–2005. Kultura i nauka, Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego, s. 370–437.

Rokicka E., Woźniak W. (2016), W kierunku zrównoważonego rozwoju. Koncepcje, interpretacje, konteksty, Łódź: Uniwersytet Łódzki.

Rose G. (2010), Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA.

Sakson A. (1990), Mazurzy – społeczność pogranicza, Poznań: Instytut Zachodni.

Sikora K. (2011), Winszowanie i dobre słowo w gwarze, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, 6, s. 171–189.

Słomczyński K., Kacprowicz G. (1979), Skale zawodów, Warszawa: Akademia Nauk Instytut Filozofii i Socjologii.

Strauss A. (2013), Zwierciadła i maski. W poszukiwaniu tożsamości, przeł. A. Hałas, Kraków: Nomos.

Sztompka P. (2019), O pojęciu kultury raz jeszcze, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 7–23, DOI: 10.24425/122488.

Warmińsko-Mazurskie 2030. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego, https://strategia2030.warmia.mazury.pl [odczyt: 6.06.2021].

Ziółkowski M. (2012), Kapitał społeczny, kulturowy i materialny i ich wzajemne konwersje we współczesnym społeczeństwie polskim, „Studia Edukacyjne”, nr 22, s. 7–27.

Źródła (sygnatury dyplomów w zbiorach Działu Historii i Etnografii Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie)

DH 3156 OMO 7 III 1946, wojewoda olsztyński Zygmunt Robel

DH 3159 OMO 22 VII 1966, Teatr im. S. Jaracza Olsztyn-Elbląg

DH 3169 OMO 22 VII 1967, Teatr im. S. Jaracza Olsztyn-Elbląg

DH 3163 OMO 8 marca l. 50. XX w., Teatr im. S. Jaracza Olsztyn-Elbląg

DH 3167 OMO 12 XI 1961, prezydium Miejskiej Rady Narodowej (MRN) w Olsztynie

DH 3210 OMO 10 II 1947, Wojewódzki Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Olsztynie

DH 3213 OMO 7 II 1948 r., Polski Związek Zachodni

DH 3215 OMO 15 III 1949, Stronnictwo Ludowe Zarząd Wojewódzki w Olsztynie

DH 3216 OMO 4 V 1950, Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym Delegatura w Olsztynie

DH 3217 OMO marzec 1951, Zakład Sieci Elektrycznych w Olsztynie

DH 3219 OMO 2 XII 1952, Komitet Wojewódzki Stronnictwa Demokratycznego

DH 3220 OMO 20 XII 1956, Komisja Współzawodnictwa Pracy Teatru im. S. Jaracza w Olsztynie

DH 3224 OMO 23 I 1965, Rada Pracowników przy Teatrze im. S. Jaracza

DH 3225 OMO 30 IV 1968, Związek Bojowników o Wolność i Demokrację

DH 3227 OMO 13 VI 1969, Związek Młodzieży Socjalistycznej

DH 3229 OMO 1947, Teatr im. S. Jaracza w Olsztynie

DH 3230 OMO 1955, jubileusz 10-lecia pracy w Olsztynie, Teatr im. S. Jaracza w Olsztynie

DH 3232 OMO 22 VII 1957, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN)

DH 3235 OMO 1960, Ministerstwo Kultury i Sztuki (MKiS), XV-lecie teatru

DH 3236 OMO listopad 1960, Komenda Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej Związku Harcerstwa Polskiego

DH 3239 OMO 28 X 1961, Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu – Związek Artystów Scen Polskich (SPATiF-ZASP)

DH 3242 OMO 11 XI 1961, prof. dr E. Grabda, Zakład Chorób Ryb Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie

DH 3243 OMO 12 XI 1961, Okręg Poczty i Telekomunikacji

DH 3244 OMO 12 XI 1961, Liga Kobiet, 40-lecie pracy

DH 3249 OMO 12 XI 1961, Egzekutywa Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KW PZPR) w Olsztynie

DH 3252 OMO 18 XI 1965, Wydział Kultury WRN w Olsztynie, XX-lecie teatru

DH 3253 OMO 15 V 1966, Wydział Kultury WRN w Olsztynie, Dzień Działacza Kultury

DH 3256 OMO 8 IV 1972, KW PZPR w Olsztynie

DH 3258 OMO 8 IV 1972, I Liceum Ogólnokształcące w Elblągu

DH 3259 OMO 9 IV 1972, życzenia od Rady Zakładowej przy Teatrze im. S. Jaracza, z okazji setnej roli w olsztyńskim teatrze

DH 3263 OMO 9 IV 1972, Wydział Kultury WRN w Gdańsku

DH 3265 OMO maj 1973, Wydział Kultury WRN w Olsztynie

DH 3269 OMO 18 XI 1975, prezydent Olsztyna i Miejska Rada Narodowa (MRN) w Olsztynie, XXX-lecie pracy w Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie

DH 3271 OMO 20 XI 1975, Zarząd Towarzystwa Kultury Teatralnej

DH 3272 OMO lipiec 1978, MRN w Olsztynie

DH 3273 OMO 30 XI 1978, MKiS, 80. urodziny E. Śnieżko-Szafnaglowej

DH 3275 OMO 1980, SPATiF-ZASP

DH 3276 OMO, 18 XI 1980, KW PZPR

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.