Zarządzanie publiczną instytucją kultury w Polsce – misja a ekonomika

Joanna Szulborska-Łukaszewicz

Abstrakt

Between the mission and economy. The management of the public culture institution in Poland

This article is a continuation of the considerations undertaken by the author in the text “Cultural Institutions in Poland – the nature of their organization and fi nancing” [published in the on-line version of „Zarządzanie w Kulturze” 2012, nr 13, z.4, pp. 305–328, Krakow 2012, http://www.wuj.pl/page,art,artid,1303.html], where the analysis of the concept of “culture institution” relating to the public sector was carried out. This article focuses on the management of the culture institution, analyzing the impact of the organizer on the mission of the institution, by appointing a director or entrusting the management to an external entity. The author analyzes the relationship between the culture institution and its organizer, asking questions about the possibility of reconciling the effective implementation of the statutory tasks of the institution with the principles of the market economy.

Słowa kluczowe: publiczna instytucja kultury, misja publicznej instytucji kultury, ekonomika kultury, powołanie dyrektora instytucji kultury, zarządzanie instytucją kultury, zadania własne gminy
References

Bauman Z., Kultura w płynnej nowoczesności, Warszawa 2011.

Białek-Graczyk M., Olejnik M., Ostrowski Ł., Theiss M., Kasprzak T. (autorzy), M. Theiss (red. nauk.), Diagnoza mazowieckich domów kultury – najważniejsze wnioski z badań [w:] M. Białek-Graczyk (red.), Zoom na domy kultury, Warszawa 2009, s. 31–57, http://www.zoomnadomykultury.pl/publikacje [odczyt: 21.11.2012].

Buczek M., Głowacki J., Gronicki M., Hausner J., Markiel K., Purchla J., Szeliga-Santera J., Wąsowska-Pawlik A., Worek B., Kultura w kryzysie czy kryzys w kulturze, Kraków 2009.

Celiński A., Projekt zmian organizacji i finansowania kultury, materiał powielony (w dyspozycji autorki).

Ćwikła M., Fabryka inicjatyw, kopalnia pomysłów – wykorzystanie obiektów postindustrialnych w działalności kulturalnej jako impuls do twórczego zarządzana, „Zarządzanie Kulturą” 2010, Ł. Gaweł (red.), t. 3 (3), s. 261–265.

Datko A., Necel R., Nowoczesna instytucja kultury. Raport z badań, Poznań 2011.

Drucker P.F., Praktyka zarządzania, Kraków 1998.

Ilczuk D., Ekonomika kultury, Warszawa 2012.

Ilczuk D., Zmiany w organizacji i finansowaniu narodowych instytucji kultury w Europie. Prywatyzacja i de-etatyzacja [w:] S. Flejterski (red.), Międzynarodowa Konferencja – Teatry w Europie. Organizacja, finansowanie i współpraca transgraniczna, Opera na Zamku, Szczecin 2003.

Karna W., Zmiany w zarządzaniu publicznymi instytucjami kultury, Kraków 2008.

Klaiç D., Kultura a współczesne miasto, „Res Publica Nowa” 31.08.2011 [http://publica.pl/teksty/kultura-a-wspolczesne-miasto, dok. elektr. odczyt 28.10.2012] [autoryzowany zapis wykładu wygłoszonego podczas sympozjum w Mariborze w październiku 2009 roku].

Kłoskowska A. (red.), Encyklopedia Kultury Polskiej XX wieku, Wrocław 1991.

Kowalewska J., Kto przejął szczecińską Trafostację Sztuki? Poznajcie Mikołaja Sekutowicza, „Gazeta Wyborcza. Szczecin”, 1.11.2012, http://szczecin.gazeta.pl/szczecin/1,34959,12782714,Kto_przejal_szczecinska_Trafostacje_Sztuki Poznajcie.html#ixzz2DHlR1oR5 [odczyt: 21.11.2012].

Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów oraz stronę społeczną reprezentowaną przez ruch Obywatele Kultury w dniu 14 maja 2011 r., „Animator Kultury” 2011, nr 6, s. 34–35, dostępny także on-line: http://obywatelekultury.pl/tresc-paktu [odczyt: 21.11.2012].

Płoski P., Cele statutowe [w:] Teatry polskie 2007–2009, Warszawa 2010, s. 39–42.

Rozhin A. (red.), Raport o stanie teatru, Warszawa 2001.

Sójka J., Poprawski M., Kieliszewski P. (red.), Instytucje upowszechniania kultury w XXI wieku. Przeżytek czy nowa jakość?, Poznań 2009.

Strategia Rozwoju Kultury w Krakowie na lata 2010–2014, Załącznik do uchwały Nr CXIV/1524/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 października 2010 r., Kraków 2010.

Suchan J., Instytucje publiczne, czyli jakie? [w:] B. Sobieszek (red.), Regionalny Kongres Kultury 2011. Raport, Łodź, s. 66–71.

Szulborska-Łukaszewicz J., Czy Kraków ma szansę stać się prężnym europejskim ośrodkiem teatralnym? Rozważania na temat potencjału Krakowa w kontekście gminnego projektu Strategii Rozwoju Kultury w Krakowie, „Zarządzanie w Kulturze” 2010, t. 11, s. 55–80.

Szulborska-Łukaszewicz J., Instytucje kultury w Polsce – specyfika ich organizacji i finansowania, „Zarządzanie w Kulturze” 2012, nr 13, z. 4, s. 305–328, published online December 10, 2012, http://www.wuj.pl/page,art,artid,1303.html [odczyt: 20.03.2013].

Szulborska-Łukaszewicz J., Kultura to proces dochodzenia do wartości, „Zarządzanie w Kulturze” 2009, t. 10, s. 345–354.

Szulborska-Łukaszewicz J., Miejsce publicznych instytucji kultury w polityce kulturalnej miast w dobie kryzysu. Przypadek Kraków, „Zarządzanie w Kulturze” 2011, t. 12, s. 69–86.

Szulborska-Łukaszewicz J., Monitoring i ewaluacja jako podstawowe narzędzia skutecznego zarządzania w sektorze publicznym. Zadania z obszaru kultury na przykładzie Gminy Miejskiej Kraków [w:] Ewaluacja jako standard w zarządzaniu publicznym, Kraków 2008, s. 179–210.

Szulborska-Łukaszewicz J., Polityka kulturalna w Krakowie, Kraków 2009.

Ślósarczyk M., Stanowisko dyrektora naczelnego i artystycznego w muzycznej instytucji kultury, Kraków 2012, 78 s. [Instytut Kultury WZiKS UJ, praca licencjacka pod kierunkiem dr Joanny Szulborskiej-Łukaszewicz].

Teatry polskie 2007–2009, Warszawa 2010.

Upaństwowienie sektora obywatelskiego, „Trzeci Sektor” 2010, nr 20.

Wieczorek P., Instytucje kultury, Warszawa 2011.

Wieczorek P., Nowelizacja przepisów o działalności kulturalnej. Komentarz do zmian, Sieradz 2011.

Wojciechowski J.S., Kultura i polityki, Kraków 2004.

Artykuły prasowe

Cieślak J., Marszałek degraduje artystów, „Rzeczpospolita” nr 67 z 20 marca 2012 r.

Dyrektorzy na ostatnią chwilę, „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Gazeta Stołeczna” z 1 grudnia 2009 r., http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,95158,7320089,Dyrektorzy_na_ostatnia_chwile.html [odczyt: 30.10.2012].

Handzlik T., Nowy dyrektor Filharmonii Krakowskiej – Bogdan Tosza, „Gazeta Wyborcza” z 7 sierpnia 2012 r.

Jarecka D., Po co nam konkursy, „Gazeta Wyborcza” z 18 stycznia 2010 r.

Łysiński J., Kultura i polityka, czyli nie idźmy tą drogą, Dziennik Polski z 10.10.2012 r., http://m.e-dp.pl/pl/aktualnosci/kultura/1244060-kultura-i-polityka-czyli-nie-idzmy-ta-droga.html [odczyt: 02.11.2012].

Malatyńska-Stankiewicz A., Bogdan Tosza dyrektorem Filharmonii Krakowskiej, „Dziennik Polski” z 24 października 2012 r., nr 249, s.12.

Malatyńska-Stankiewicz A., Proszą o... mniej, „Dziennik Polski” z 9 września 2009 r., http://www.dziennikpolski24.pl/pl/aktualnosci/kultura/957080-prosza-o-mniej.html [odczyt: 30.10.2012].

Trzaska R., Joanna Nawrocka dyrektorem Teatru Ochoty, http://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/joanna-nawrocka-dyrektorem-teatru-ochoty [odczyt: 30.10.2012].

Dokumenty elektroniczne

List otwarty do Prezydenta Miasta Krakowa, podpisany 29 października 2009 r. przez 200 przedstawicieli środowiska kultury, w tym Wilhelma Sasnala i Martę Deskur. http://www.indeks73.pl/pl_,aktualnosci,_,20,_,729.php [odczyt: 15.10.2012].

Przedsięwzięcia inwestycyjne Instytucji Kultury Województwa Małopolskiego – zakończone i kontynuowane, http://www.malopolskie.pl/Pliki/2011/Wiadomosci_inwestycyjne-2008-13.pdf [odczyt: 02.11.2012].

Samoorganizacja środowiska kultury dok. elektr. z 18 grudnia 2009 r.; http://www.indeks73.pl/pl_,aktualnosci,_,20,_,746.php [odczyt: 15.10.2012].

Wnioski z II Forum Polskiego Teatru do przekazania do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, http://www.forumteatru.pl/po-ii-forum-teatru/ http://www.forumteatru.pl/po-ii-forum-teatru/ [odczyt: 01.11.2012].

Ustawy

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, Dz.U. z 2012 r., poz. 406.

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 642, poz. 908.

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.

Ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2011 r. Nr 207, poz. 1230.

Rozporządzenia

Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie organizacji i trybu przeprowadzania konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury, Dz.U. z 2004 r. Nr 154, poz. 1629.

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lipca 2012 r. w sprawie wykazu samorządowych instytucji kultury, w których wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora następuje w drodze konkursu, Dz.U. z 2012 r., poz. 889.

Lokalne akty prawne

Zarządzenie nr 1752/2012 Prezydenta Miasta Krakowa z 27 czer wca 2012 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie utworzenia miejskiej instytucji kultur y pod nazwą: Muzeum PRL-u (w organizacji).