Strategie ochrony i identyfikacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego – działania w ramach narodowych polityk kulturalnych a zaangażowanie lokalnych społeczności

Teodora Konach


Strategies of protection and identification of intangible cultural heritage: actions taken within national cultural policies and the involvement of local communities

The UNESCO Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage of 2003 has established a new, holistic approach to cultural heritage and a new set of administrative and legal instruments and strategies of identifying, preserving, managing and promoting intangible cultural heritage. The policy of intangible culture entails the conceptualisation of the elements of intangible heritage in the national cultural policy framework. Administration strategies and methods are often confronted with scientific contextualisation and various policies of representation and identification. Thus, while articulating the idea of the growing importance of intangible cultural heritage, national authorities increasingly construct national inventories through processes of worldwide networking and positioning through symbolic meanings such as “national issues” and “national
culture”. The paper presents a brief review of administrative and legal measures and policies concerning the intangible cultural heritage of selected countries with a special emphasis on the community-based approach in the identification and safeguarding processes.


Słowa kluczowe: niematerialne dziedzictwo kulturowe, UNESCO, narodowe inwentarze niematerialnego dziedzictwa kulturowego, narodowe listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego, społeczności lokalne

Agnew J., Place and Politics: The Geographical Mediation of State and Society, London 1987.

Aikawa N., An Historical Overview of the Preparation of the UNESCO International Convention for the Safeguarding for the Intangible Cultural Heritage, „Museum International” 2004, vol. 56 (1–2), s. 137–149.

Anderson B., Imagined Communities. Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, London 2006.

Anderson J., C. Bowrey, The cultural politics of the IP commons: whose agendas are being advanced?, 2006, Australian Intellectual Property Law Resources 17, [odczyt: 20.06.2015].

Akagawa N., Smith L., Intangible Heritage, London 2008.

Bokova I., V. Ganeva-Raicheva, The Cultural Diversity of Bulgaria, Plovdiv 2012.

Brown M.F., Heritage as property[w:] K. Verdery, C. Humphrey (red.), Property in question: value transformation in the global economy, Oxford 2004, s. 49–68.

Brown M.F., Heritage trouble: recent work on the protection of intangible cultural property, „International Journal of Cultural Property”2005, nr 12, s. 40–61.

Brzezińska A., Reifikacja dziedzictwa kulturowego w świetle Konwencji UNESCO z 2003 roku, „Nauka”, nr 1, s. 109–128.

Eriksen T.H., Between Universalism and Relativism: A Critique of the UNESCO Concept of Culture [w:] J. K. Cowan, H.-B. Dembour (red.), Culture And Rights: Anthropological Perspective, Cambridge 2001, s. 127–148.

Grancharova Е., Natsionalen seminar „Zhivi choveshki sakrovishta – Bulgaria” [National Seminar „Living Human Treasures – Bulgaria”], „Balgarski Folklor” 2008, nr 1, s.154–156.

Hafstein V. Tr., Bendix R., Culture and Property. An Introduction, „Ethnologia Europaea” 2009, nr 39(2), s. 5.

Hilty R.M., Rationales for the Legal Protection of Intangible Goods and Cultural Heritage, „International Review of Intellectual Property and Competition Law” 2009, nr 40, s. 883–911.

Honneth A., Walka o uznanie. Moralna gramatyka konfliktów społecznych, tłum. J. Duraj, Kraków 2012.

Ispas S., Revista Mezeelar, The Centre for Training, Continuous Education and Management in the Field of Culture, Bukareszt [w:] D. Rusalić (red.), Making the Intangible Tangible. The New Interface of Cultural Heritage, Belgrad 2009, vol. 63, s. 11.

Kirshenblatt-Gimblet B., Intangible Heritage as Metacultural Production, „Museum International” 2004, 221–222, vol. 56, nr 1–2, s. 52–65.

Kocój E., Pamięć i tożsamość. Zabytki kultury materialnej z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO w Rumunii (krótka prezentacja tematu), „Zarządzanie w Kulturze” 2014, vol. 15, z. 3, s. 303–319.

Konach T., Manifestacja tożsamości w kulturze niematerialnej, „Przegląd Humanistyczny” 2015, nr 5 (446), s. 107–118.

Koźmińska J., Dziedzictwo niematerialne na platformie cyfrowej Polskiego Instytutu Antropologii [w:] J. Adamowski, K. Smyk (red.), Niematerialne dziedzictwo kulturowe: źródła – wartości – ochrona. Intangible Cultural Heritage: Origins – Values – Protection, Lublin–Warszawa, s. 289–299.

Kreps Ch., Liberation Culture: Cross-Cultural Perspectives n Museums, Curation and Heritage Preservation,London 2003.

Kurin R., Safeguarding Intangible Cultural Heritage in the 2003 UNESCO Convention: a Critical Appraisal, „Museum International” 2004, nr 56(1–2), s. 66–77.

Kuutma K., 2013. Concepts and Contingencies in Heritage Politics [w:] L. Arizpe, C. Amescua (red.). Anthropological Perspectives on Intangible Cultural Heritage (1–17), Springer Briefs in Environment, Security, Development and Peace: Cham–Heidelberg–New York–Dordrecht–London 2013.

Lewinski S., International Copyright Law and Policy, Oxford 2008.

Mateeva V., Zlatev V., Pogled kum administrativno-pravnata zashtita na kulturnoto nasledstvo, „Balgarski Folklor” 2013, nr 1, s. 29–44.

Nas J.M., Masterpieces of Oral and Intangible Culture: Reflections on the UNESCO World Heritage List, „Current Anthropology” 2002, nr 43(1), s. 139–148.

Ratajski Sł., wystąpienie podczas Forum Debaty Publicznej „Bogactwo kulturowe Polski – identyfikacja dziedzictwa niematerialnego”, Warszawa 2011.

Santova M., Construire un inventaire: L’example bulgare, Symposium Le patrimoine culturel immaterial de l’Europe: inventer son inventaire, Institut National du Patrimoine, 30 novembre 2007, [odczyt: 15.10.2015. ].

Santova М., Chetvarti godishen seminar na eksperti po nematerialno kulturno nasledstvo v strani ot Yugoiztochna Evropa [Fourth Regional Seminar of Experts of 55 Intangible Cultural Heritage of Countries of Southeastern Europe] (3–7 May 2010, Ramnicu Valchea, Romania), „Balgarski Folklor” 2010, nr 3–4, s. 189–191.

Santova М., Pravata na choveka i nematerialnoto kulturno nasledstvo [The Rights of Man and the Intangible Cultural Heritage], „Balgarski Folklor” 2010, nr 3–4, s. 150–159.

Santova M., Zhivi choveshki sakrovishta – Bulgaria [Living Human Treasures – Bulgaria], Sofia 2004.

Smith L., Uses of heritage, London 2006.

Wendland W., Intangible Cultural Heritage and Intellectual property: Challenges and Future Prospects, „Museum International” 2004, nr 56(1–2), s. 97–107.


United Nations, Universal Declaration of Human Rights, 10 December 1948. See [odczyt: 10.12.2015].

Konwencja w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjęta w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r. przez Konferencję Generalną Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury na jej siedemnastej sesji, Dz.U. 1976 nr 32 poz. 190.

Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 r., Dz.U. 2011 nr 172 poz. 1018.

Konwencja UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2005 r., Dz.U. 2007 nr 215 poz. 1585.

UNESCO/WIPO, Model Provisions for National Laws on the Protection of Expression of Folklore Against Illicit Exploitation and Other Prejudicial Action, 1982, published: UNESCO, Paris, 1985, [odczyt: 3.01.2016].

Eight Annual Meeting of the South East European Experts Network on Intangible Cultural Heritage, Implementation of the Convention for the Safeguarding of ICH in Romania, Limassol Cyprus, 15–16 May 2014, UNESCO Venice Office, June 11 2014, [odczyt: 7.12.2015]. [odczyt: 12.12.2015]. [odczyt: 10.11.2015]. [odczyt: 12.11.2015]. [odczyt: 10.10.2015]. [odczyt: 12.12.2015].