Europeizacja dziedzictwa. O moralnym zaangażowaniu pewnego pojęcia

Krzysztof Kowalski,

Barbara Törnquist-Plewa

Abstrakt
This article attempts to describe the reciprocal relationship between the stages of European integration, with its acceleration and crises since the 1990’s, and the manner of building transnational historical narratives and exploiting the notion of European heritage. The authors show the cultural dimension of Europeanization which, by enriching something that was originally of a purely political and institutional nature, is seen in the subsequent scientific and political paradigms of the construction of a common European past and culture.
Słowa kluczowe: integracja, europeizacja, dziedzictwo europejskie, kultura, przeszłość
References

Anderson B., Imagined Communities, Verso, London, 1983 (pierwsze wydanie polskie: Wspólnoty wyobrażone: rozważania źródłach rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, tłum. S. Amsterdamski, Kraków–Warszawa 1997).

Beck U., The Cosmopolitan Perspective: Sociology of the Second Age of Modernity, „British Journal of Sociology” 2000, vol. 51, issue 1 (styczeń/marzec), s. 79–105.

Börzel T., Towards Convergence in Europe? Institutional Adaptation to Europeanization in Germany and Spain, „Journal of Common Market Studies” 1999, vol. 39:4, s. 573–596.

Brett D., The Construction of Heritage, Cork 1996.

Buber M., Ja Ty. Wybór pism filozoficznych, Warszawa 1992.

Calligaro O., Which Memories for the European Union? The Role of History and Memory in the European Integration Proces [w:] E. Bussiere, E. Moradiellos (red.), Memories and Places 
of Memory in Europe
, Bruxelles 2010, s. 47–64.

Calligaro O., Negotiating Europe. EU promotion of Europeanness since the 1950s, New York 2013.

Charléty V., L’invention du Musée de l’Europe: Contribution à l’Analyse des Politiques Symboliques Européenne, „Regards sociologiquesˮ 2005, nr 27–28, s. 149–166.

Convey M., Patel K.K. (red.), Europeanization in the Twenties Century. Historical Approaches, Basing­stoke, Hampshire, New York 2010.

Czy Europa istnieje?, „Gazeta Wyborczaˮ, 11 sierpnia 2007 r., tekst bez numeru stron, http://wyborcza.pl/1,76842,4381316.html [odczyt: 15.08.2012].

Delanty G., Inventing Europe: Idea, Identity, Reality, London 1995.

Delanty G., The cosmopolitan imagination: the renewal of critical social theory, Cambridge 2009.

Delanty G., Rumford C., Rethinking Europe: social theory and the implications of Europeanization, London–New York 2005.

Domańska E., Zwrot performatywny we współczesnej humanistyce, „Teksty Drugie” 2007, nr 5, s. 48–61.

Duroselle J.-B., L’Europe: histoire de ses peuples, Paris 1990 (pierwsze wydanie francuskie); Europe. History of its Peoples, London 1990 (pierwsze wydanie angielskie; Europa. Historia narodów, tłum. P. Wrzosek et al., Warszawa 2002 (pierwsze wydanie polskie 1996).

Foret F., Légitimer l’Europe. Pouvoir et symbolique à l’ère de la gouvernance, Paris 2008.

Fukuyama F., Koniec historii, tłum. T. Bieroń, M. Wichrowski, Poznań 1996.

Fukuyama F., Ostatni człowiek, tłum. T. Bieroń, Poznań 1997.

Gellner E., Nations and Nationalism, Oxford 1983 (pierwsze polskie wydanie Narody nacjonalizm, tłum. T. Hołówka, Warszawa 1991).

Graziano P., Vink M.P., Europeanization: Concept, Theory, and Methods [w:] S. Bulmer, Ch. Lesquene (red.), The Member States of the European Union, New York 2005, s. 31–54.

Gross J.T., Neighbors: The Destruction of the Jewish community in Jedwabne, Oxford 2001 (polskie wydanie: Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny 2000).

Gross J.T., Fear: Anti-semitism in Poland after Auschwitz: An Essay in Historical Interpretation, Princeton−Woodstock 2006 (polskie wydanie: Strach. Antysemityzm Polsce tuż po wojnie. Historia moralnej zapaści, Kraków 2008).

Héritier A. et. al., Differential Europe. The European Union Impact on national Policymaking, Lanham 2001.

Hobsbawm E., Ranger T. (red.), The Invention of Tradtions, Cambridge 1983 (pierwsze wydanie polskie Tradycja wynaleziona, tłum. M. Godyń, F. Godyń, Kraków 2008).

Horolets A., Obrazy Europy polskim dyskursie publicznym, Kraków 2006.

Horolets A. (red.), Europa polskich dyskursach, Toruń 2006.

Huntington S.P., Zderzenie cywilizacji nowy kształt ładu światowego, tłum. H. Jankowska, Warszawa 2000.

Judt T., Postwar: History of Europe Since 1945, London 2007.

Kowalski K., Europa: mity, modele, symbole, Kraków 2002.

Kowalski K., istocie dziedzictwa – rozważania, Kraków 2013.

Kowalski K., Törnquist-Plewa B., Heritage and Memory in Changing Europe. Introductory Remarks [w:] K. Kowalski, B. Törnquist-Plewa (red.), Europeanization of Heritage and Memories in Poland and Sweden, Kraków 2016, s. 15–31.

Kowalski K., Törnquist-Plewa B. (red.), Europeanization of Heritage and Memories in Poland and Sweden, Kraków 2016.

Kowalski K., Euro-ethics. European Solidarity Centre in Gdańsk and the Narrative on the Polish Road to Freedom [w:] K. Kowalski, B. Törnquist-Plewa (red.), Europeanization of Heritage and Memories in Poland and Sweden, Kraków 2016, s. 103–130.

Ladrech R., Europeanization of Domestic Politics and Institutions: The Case of France, „Journal of Common Market Studies” 1994, vol. 32:1, s. 69–88.

Ladrech R., Europeanization and National Politics, Basingstoke 2010.

Leggewie C., Seven circles of European Memory, „Eurozine”, 20 grudnia 2010 r., http://www.eurozine.com/articles/2010-12-20-leggewie-en.html (tekst bez numeracji stron [odczyt: 1.08.2017]).

Leggewie C., Lang A.-K., Der Kampf um die europäische Erinnerung: ein Schlachtfeld wird besichtigt, München, 2011.

Levy D., Sznaider N., Memory Unbound. The Holocaust and the Formation of Cosmopolitan Memory, „European Journal of Social Theory” 2002, vol. 5 (1), s. 87–106.

Levinas E., Etyka Nieskończony. Rozmowy Philippem Nemo, Kraków 1991.

Levinas E., Czas to, co inne, Kraków 1999.

Levinas E., Imiona własne, Warszawa 2000.

Macdonald Sh., Difficult Heritage: negotiating the Nazi past in Nuremberg and beyond, New York 2009.

Macdonald Sh., Memorylands: heritage and identity in Europe today, London–New York 2013.

Mazurkiewicz P., Europeizacja Europy: tożsamość kulturowa Europy kontekście procesów integracji, Warszawa 2001.

Meng M., Shattered Spaces. Encountering Jewish Ruins in Postwar Germany and Poland, Cam­bridge, MA, 2011.

Mink G., Neumayer L. (red.), History, Memory and Politics in Central and Eastern Europe: Memory Games, New York 2013.

Narvselius E., Eurovikings. European Heritage Discourses and Transnational Practices in Viking Site [w:] K. Kowalski, B. Törnquist-Plewa (red.), Europeanization of Heritage and Memories in Poland and Sweden, Kraków 2016, s. 73–101.

Olick J., The Politics of Regret: On Collective Memory and Historical Responsibility, London–New York 2007.

Piekarska-Duraj Ł., Democratization as an Aspect of Heritage Europeanization. The Museum Triangle [w:] K. Kowalski, B. Törnquist-Plewa (red.), Europeanization of Heritage and Memories in Poland and Sweden, Kraków 2016, s. 33–57.

Piekarska-Duraj Ł., Konstruowanie wspólnego dziedzictwa europejskich szlakach kulturowych, manuskrypt dyseracji doktorskiej obronionej na Wydziale Filozoficznym UJ (2013), dostępny Bibliotece Instytutu Socjologii UJ i w Bibliotece Jagiellońskiej Krakowie.

Radaelli C.M.,The Europeanization of Public Policy [w:] K. Featherstone, C.M. Radaelli (red.), The Politics of Europeanization, Oxford 2003, s. 27–56.

Risse T., Cowles M.G., J. Caporaso, Europeanization and Domestic Change: Introduction [w:] M.G. Cowles, J. Caporaso, T. Risse (red.), Transforming Europe: Europeanization and Domestic Change, Ithaca, NY, 2001, s. 1–20.

Sassatelli M., Becoming Europeans. Cultural Identity and Cultural Policies, Houndmills–Basingstoke–Hampshire 2009.

Schuman R., Dla Europy, wstęp B. Geremek, tłum. M. Krzeptowska, Kraków 2003.

Shore C., Inventing Homo Europaeus: The Cultural Politics of European Integration, „Ethnologia Europaea. Journal of European Ethnology” 1999, vol. 29, nr 2, s. 53–66.

Shore C., Building Europe, London–New York 2000.

Sierp A., History, Memory, and Trans-European Identity. Unifying Divisions, New York–London 2014.

Smith L., Uses of Heritage, London 2006.

Stevenson Ch.L., Ethics and Language, New Haven–London 1944.

Tischner J., Filozofia dramatu, Kraków 1998.

Tischner J., Spór istnienie człowieka, Kraków 1998.

Tismaneanu V., Wizje zbawienia. Demokracja, nacjonalizm mit postkomunistycznej Europie, Warszawa 2000.

Tomaszewski A., Europa Środkowa: dobra kultury dziedzictwo kultury [w:] J. Purchla (red.), Europa Środkowa – nowy wymiar dziedzictwa, Kraków 2002, s. 133–134.

Törnquist-Plewa B., The Jedwabne Killings − Challenge for Polish Collective Memory, [w:] U. Zander, K. Klas-Göran (red.), Echoes of the Holocaust: Historical Cultures in Contemporary Europe, Lund 2003, s. 141–176.

Törnquist-Plewa B., Góra M., The EU as Normative Success for National Minorities. Before and After the Enlargement, „Baltic Worlds” 2014, tom VII, s. 39–50.

Törnquist-Plewa B., Pietraszewski I., Clashes between National and Post-national Views on Commemorating the Past: The Case of the Centennial Hall in Wrocław [w:] B. Törnquist-Plewa, T. Andersen Sindbaek (red.), Disputed Memory, Berlin–New York 2016, s. 351–372.

Traba R. (red.), Pamięć. Wyzwanie dla nowoczesnej Europy, Olsztyn 2008.

Werner M., Zimmermann B., Beyond Comparison: Histoire Croisée and the Challenge of Reflexivity, „History and Theory” 2006, vol. 45, nr 1 (luty), s. 30–50.

 

Źródła internetowe:

oficjalna strona Europejskiego Centrum Solidarności:

http://www.ecs.gda.pl/ [odczyt:1.08.2017]

 

oficjalna strona Muzeum II Wojny Światowej:

http://www.muzeum1939.pl/ [odczyt: 1.08.2017]

oficjalna strona programu „Europe for Citizens Programme” 2007–2013: http://ec.europa.
eu/citizenship/europe-for-citizens-programme/programme-2007-2013/index_en.htm [odczyt: 29.07.2017]

omówienie wartości europejskich Traktacie Lizbony. Patrz: http://ec.europa.eu/archives/
lisbon_treaty/glance/rights_values/index_en.htm [odczyt: 29.07.2017]

zapis wystąpienia Prezydenta RP Andrzeja Dudy (26 maja 2017) na spotkaniu Prezydentem Francji Emmanuelem Macron: https://www.tvn24.pl/wideo/z-anteny/sa-w-ojczyznie-rachunki-krzywd-duda-o-nowym-rozdziale-w-relacjach-polsko-francuskich,1628411.html?playlist_id=22892 [odczyt: 1.08.2017].

 

Oficjalne dokumenty:

Commission of the European Communities, Declaration on the European Identity 1973, Bull EC12, C1, 2501, art. 118–127.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.