Zdrowie seksualne i reprodukcyjne młodzieży

Zbigniew Izdebski,

Krzysztof Wąż

Abstrakt
The authors of the article discuss the terms of sexual health, reproductive health and sexual rights with reference to young people. They describe the health problems connected with psychosexual adolescence. Then the authors, on the base of their own research, present risky (anti-health) sexual behaviors of young people both in the real world and in the Internet as well as the consequences such as sexually transmitted diseases and unwanted pregnancies. The authors emphasize importance of support from professionals, especially doctors, for young people in solving problems connected with their sexual and reproductive health.
Słowa kluczowe: rozwój psychoseksualny, ryzykowne zachowania seksualne, seksualność, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie seksualne
References

Piśmiennictwo

1. Beisert M., Trud dorastania seksualnego, w: Beisert M. (red.), Seksualność cyklu życia człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.

2. Wąż K., Socjalizacja seksualna przemiany obyczajowości seksualnej młodzieży, w: Izdebski Z., Niemiec T., Wąż K., (Zbyt)młodzi rodzice, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011.

3. Oblacińska A., Woynarowska B. (red.), Zdrowie subiektywne, zadowolenie życia zachowania zdrowotne uczniów szkół ponadgimnazjalnych Polsce kontekście czynników psychospołecznych ekonomicznych, Instytut Matki Dziecka, Warszawa 2006.

4. Defining sexual health. Report of technical consultation on sexual health, WHO, 28–31 January 2002, Geneva, s. 10; http://www.who.int/reproductivehealth/topics/gender_rights/defi ning_sexual_health.pdf, dostęp: 20.03.2014.

5. Lew-Starowicz Z., Lew-Starowicz M., Zdrowie seksualne, “Psychiatria Praktyce Ogólnolekarskiej” 2003; 3(1): 1–6.

6. Education and treatment in human sexuality. The training of health professionals. Report of WHO Meeting, WHO Technical Report Series, No. 572), Geneva 1975; http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_572, dostęp: 20.03.2014.

7. Defining sexual health. Report of technical consultation on sexual health, WHO, 28–31 January 2002, Geneva, s. 10; http://www.who.int/reproductivehealth/topics/gender_rights/defi ning_sexual_health.pdf, dostęp: 20.03.2014.

8. Sadovsky R., Nusbaum, M., Sexual Health Inquiry and Support Is Primary Care Priority, „Journal of Sexual Medicine” 2006; 3: 3.

9. Izdebski Z., Niemiec T., Zdrowie seksualne reprodukcyjne, w: Izdebski Z., Niemiec T., Wąż K., (Zbyt)młodzi rodzice, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011.

10. Regional Strategy on Sexual and Reproductive Health. Reproductive health/pregnancy programme, WHO, Copenhagen 2001: 7.

11. Karta Praw Seksualnych Reprodukcyjnych Międzynarodowej Federacji Planowanego Rodzicielstwa, Wizja 2000, IPPF, Towarzystwo Rozwoju Rodziny, Warszawa 2000.

12. Convention on the Rights of the Child, United Nations, New York 1989; http://www.un.org/documents/ga/res/44/a44r025.htm, dostęp: 24.03.2014.

13. Beisert M., Rozwojowa norma seksuologiczna jako kryterium oceny zachowań seksualnych dzieci młodzieży, „Dziecko Krzywdzone” 2006; 16: 1–15.

14. Jaczewski A., Dojrzewanie – szczególny okres rozwoju, w: Izdebski Z. (red.), Wychowawcze, etyczne społeczne problemy zachowań seksualnych młodzieży, Wydawnictwo TRR, Zielona Góra 1992.

15. Izdebski Z., Seksualność Polaków na początku XXI wieku. Studium Badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.

16. Wilczewski A., Dmitruk A., Popławska H., Olszewska D., Urbanizacja miejsca zamieszkania wiek menarche dziewcząt południowego Podlasia, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia” 2005; LX, Suppl. XVI: 225–228.

17. Obuchowska I., Jaczewski A., Rozwój erotyczny, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 2002.

18. Erikson E.H., Dzieciństwo społeczeństwo, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań 2000.

19. Standardy edukacji seksualnej Europie. Podstawowe zalecenia dla decydentow oraz specjalistów zajmujących się edukacją zdrowiem, Biuro Regionalne Światowej Organizacji Zdrowia dla Europy Federalne Biuro ds. Edukacji Zdrowotnej (BZgA), Wydawnictwo Czelej, Lublin 2012: 11.

20. Makara-Studzińska M., Zachowania ryzykowne młodzieży wiktymizacja dzieciństwie, Akademia Medyczna Lublinie, Lublin 2007.

21. Szlendak T., Supermarketyzacja. Religia obyczaje seksualne młodzieży kulturze konsumpcyjnej, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004.

22. Wąż K., Wybrane tendencje przemianach obyczajowości seksualnej młodzieży, w: M. Kowalski, A. Pawlak, A. Famuła-Jurczak (red.), Przestrzeń edukacyjna  dylematy, doświadczenia oczekiwania społeczne, Impuls, Kraków 2010: 213–223.

23. Ostaszewski K., Podstawy teoretyczne profilaktyki zachowań problemowych młodzieży, w: Deptuła M. (red.), Diagnostyka, profilaktyka, socjoterapia teorii praktyce pedagogicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2005: 12–113.

24. Irwin C.E. Jr., Adolescence and risk taking: How are they related?, w: N.J. Bell, R.W. Bell (red.), Adolescent risk taking, Sage Publications, Newbury Park, CA 1993: 7–28.

25. Obuchowska I., Adolescencja, w: Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.), Psychologia rozwoju człowieka, t. II, Warszawa 2003.

26. Mazur J., Małkowska-Szkutnik A. (red.), Wyniki badań HBSC 2010. Raport techniczny, Instytut Matki Dziecka, Warszawa 2011.

27. Woynarowska B., Szymańska M.M., Mazur J., Wiedza przekonania HIV/AIDS. Zachowania seksualne. Raport badań wykonanych 1998 r., Katedra Biomedycznych Podstaw Rozwoju Wychowania, Wydział Pedagogiczny UW, Warszawa 1999.

28. Woynarowska B., Mazur J., Zachowania zdrowotne, Zdrowie postrzeganie szkoły przez młodzież Polsce 2002 r. Raport techniczny badań. Katedra Biomedycznych Podstaw Rozwoju Wychowania Wydział Pedagogiczny UW, Zakład Epidemiologii Instytutu Matki Dziecka, Warszawa 2002.

29. Mazur J., Małkowska-Szkutnik A. (red.), Wyniki badań HBSC 2010. Raport techniczny. Instytut Matki Dziecka, Warszawa 2011.

30. Oblacińska A, Woynarowska B., Zdrowie subiektywne, zadowolenie życia zachowania zdrowotne uczniów szkół ponadgimnazjalnych Polsce kontekście czynników psychospołecznych ekonomicznych. Instytut Matki Dziecka, Zakład Medycyny Szkolnej, Warszawa 2006.

31. Laumann E.O. et al., The social organization of sexuality. Sexual practices in the United States. University of Chicago Press, Chicago 1994.

32. Ryan G., Childhood sexuality: decade of study, „Child Abuse & Neglect” 2000; 24: 33–48.

33. Wąż K. (red.), Bądź odpowiedzialny. Wychowanie do odpowiedzialności partnerstwa rodzinie. Opis programu edukacyjnego jego realizacji, Wydawnictwo UZ, Zielona Góra 2008.

34. Łukaszek M., Szorstka młodość. Socjalizacyjne wyznaczniki zachowań seksualnych młodzieży (na podstawie badań wychowanków Ochotniczych Hufców Pracy), Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013.

35. Cole J., Suman M., Schramm P., Zhou L., Reyes-Sepulveda E., THE WORLD INTERNET PROJECT, International Report  Fifth Edition, World Internet Project: Polska 2013, www.worldinternetproject.net, dostęp: 13.04.2014.

36. Kirwil L., Polskie dzieci Internecie. Zagrożenia bezpieczeństwo, Częściowy raport badań EU Kids Online II przeprowadzonych wśród dzieci wieku 916 lat ich rodziców. SWPS – EU Kids Online – PL., Warszawa 2011.

37. Prezentacja treści seksualnych przez młodzież poprzez wideoczaty, Badania. Dyżurnet, NASK, Research.NK., 2013, http://www.dyzurnet.pl/images/stories/PDF/raporty/mlodziez%20a%20wideoczaty.pdf, dostęp: 13.04.2014.

38. Niemiec T., Zdrowotne uwarunkowania aktywności seksualnej młodzieży, w: Izdebski Z., Niemiec T., Wąż K., (Zbyt)młodzi rodzice, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011.

39. Imacka J., Bulsa M., Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży jako czynnik zwiększający ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową, „Hygeia Public Health” 2012; 47(3): 272–276.

40. Izdebski Z., Walendzik A., Psychospołeczne medyczne aspekty epidemii HIV, w: Izdebski Z., (red.), Zachowania seksualne kobiet świadczących usługi seksualne, mężczyzn homoseksualnych osób uzależnionych od narkotyków, Oragon, Zielona Góra 2000: 9–20.

41. Sytuacja epidemiologiczna HIV Polsce na koniec 2012 roku, KC AIDS, 2013; http://aids.gov.pl/files/epidemiologia/epi_pol_2012.pdf, dostęp: 13.04.2014.

42. Lyons A. C., Chamberlain K., Health psychology. critical introduction, Cambridge University Press, Cambridge 2009.

43. Rudnicka I., Choroby przenoszone drogą płciową, w: Izdebski Z. (red.), Zagrożenia okresu dorastania, Wyd. Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2008.

44. Wróblewska W., Wybrane aspekty zdrowia reprodukcyjnego Polsce, „Studia Demograficzne” 2002; 1(141): 11–41.

45. Skowrońska-Zbierzchowska A., Doświadczenia małoletnich rodziców. Aspekty socjopedagogiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2010.

46. Wąż K., Zjawisko (przed)wczesnego rodzicielstwa, w: Izdebski Z., Niemiec T., Wąż K., (Zbyt)młodzi rodzice, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011.

47. Meeting the Millennium, Working Group Meeting WHO, Geneva, 5–6 August, 2002

48. Marianowski L., Grzechocińska B., Prowadzenie ciąży oraz poród połóg nieletnich, „Medipress Ginekologia” 1996; 2: 2–5.

49. Creatsas G., Elsheikh A., Adolescent pregnancy and its consequences, „The European Journal of Contraception and Reproductive Health Care” 2002; 7: 167–172.

50. Zydowicz-Mucha E. et al., Przebieg ciążporodu młodocianych, „Ginekologia Polska” 1999; 70(5): 392–395.

51. Izdebski Z., Wąż K., Edukacja seksualna. Potrzeba, oczekiwania społeczne, realizacja, „Edukacja. Studia. Badania. Innowacje” 2011; 1: 47–60.

52. Grzelak S., Profilaktyka ryzykownych zachowań seksualnych młodzieży. Aktualny stan badań na świecie i w Polsce, Wydawnictwo Scholar, Warszawa 2006.

53. Wąż K., Profilaktyka wczesnego rodzicielstwa, w: Izdebski Z., Niemiec T., Wąż K., (Zbyt)młodzi rodzice, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011.

54. European Centre for Disease Prevention and Control. Introduction of HPV vaccines in EU countries – an update, ECDC, Stockholm 2012, http://ecdc.europa.eu/en/publications/publications/20120905_gui_hpv_vaccine_update.pdf, dostęp: 15.04.2014.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.