Ocena prewencji przemocy rówieśniczej wśród nastolatków w Polsce z perspektywy zdrowia publicznego

Marta Malinowska-Cieślik

Abstrakt
This article assesses Poland’s performance with respect to the level of adoption, implementation and enforcement of national level policy actions to address adolescence peer to peer violence prevention. The assessment is based on an examination of current national policies to support the prevention of violence amongst adolescents, accurate to July 2013. The analysis included the assessment of adolescents violence surveillance, government lead and national strategy for peer to peer violence prevention (e.g. bulling and cyberbulling), capacity, such as school related actions, telecommunications services (help lines) and media campaigns on the violence prevention. Policies selected were based on current best evidence for good practices in peer violence prevention.
To gather information on each of the policies being examined, the law and policy documents were reviewed, and the relevant government departments were contacted. The assessment tool – a questionnaire – developed in the frame of the European Project TACTICS (Tools to Address Childhood Trauma, Injury and Children’s Safety) was applied. Each policy was assessed on 3-points scale: whether it had been adopted, if it was partially or fully implemented and as appropriate was being enforced.
The following scores were obtained for each the area of peer violence prevention among adolescents. The overarching policies, government leadership, and surveillance was assessed in 86%, and the capacity related to resources at schools and, interventions on peer violence prevention was assessed in 88%.
Generally, the national level in addressing adolescence peer to peer violence prevention in Poland was graded as good performance. However, the further actions are required, particularly in improvement of regular, annual estimation of incidences of peer violence possible, and at school related actions, especially mandatory education in life skills, health curriculum including sexual, intimate partner abuse prevention, and bulling (cyberbulling), and sexual abuse prevention programs (e.g. counselling) at schools.
There are some good programmes and services available in Poland to build capacity both for victims and perpetrators. However follow-up and monitoring is needed, to ensure implementation, particularly for those aimed at low and high secondary schools. The monitoring of the places where alcohol and drugs are available needs to be improved and better executed. Moreover the development and implementation of all available resources for adolescents at the communities level should result also in decrease of prevalence of peer to peer violence.
The government approved the National Program of Domestic Violence Prevention, which does not include other areas, except home, of adolescence violence occurring outside of the school setting (e.g., dating and intimate partner violence, and cyberbulling) and this leaves a gap that should be addressed. The development of national guidance and policy regarding assessment in situations of potential, suspected risk would strengthen existing services. Education on prevention of dating and intimate partner violence would provide another opportunity to screen for risk of these types of sexual violence amongst youth.
Słowa kluczowe: bulling i cyberbulling dręczenie, polityka, Polska, prawo, prewencja i nadzór, przemoc wśród nastolatków, przemoc seksualna, zdrowie publiczne
References

Piśmiennictwo

Krug E.G., Dahlberg L.L., Mercy J.A., Zwi A.B., Lozano R. (eds), World Report on Violence and Health World Health Organization, WHO, Geneva 2002: 23–56.

Wang J., Iannotti R.J., Luk W.J., Nansel T.R., Co-occurrence of victimization from five subtypes of bullying: Physical, verbal, social exclusion, spreading rumors and cyberJournal of Pediatric Psychology” 2010, DOI: 10.1093/jpepsy/jsq048, dostęp: 28.02.2014.

Pyżalski J., Agresja elektroniczna cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Wyd. Impuls, Kraków 2012.

Małkowska-Szkutnik A., Przemoc rówieśnicza, w: Woynarowska B., Mazur J. (red.), Tendencje zmian zachowań zdrowotnych wybranych wskaźników zdrowia młodzieży szkolnej latach 1990–2010, IMiD, Wydz. Pedagogiki UW, Warszawa 2012.

Bronfenbrenner U., Ecological models of human development, w: Husen T., Postlethwaite N. (eds), The intrenational encyclopedia of education, 2nd edition. Elsevier Science, New York 1994: 1643–1647.

Hong J.S., Espelage D.L., review of research on bullying and peer victimization in school: An ecological system analysisAggression and Violent Behavior” 2012; 17(4): 311–322; Sethi D., Hughes K., Bellis M., Mitis F., Racioppi F. (red.), European report on preventing violence and knife crime among young people, WHO, Copenhagen 2010.

Tools to Address Childhood Trauma, Injury and Children’s Safety-TACTICS; http://www.childsafetyeurope.org/tactics/index.html; dostęp: 28.02.2014.

Butchart A., Phinney A., Check P., Villaveces A., Preventing violence: guide to implementing the recommendations of the World Report on Violence and Health, World Health Organization, Geneva 2004.

Sethi D. et al. (eds), European report on preventing violence and knife crime among young people. WHO Regional Office for Europe, Copenhagen 2010.

Sethi D., Mitis F., Racioppi F., Preventing injuries in Europe from international collaboration to local implementation, World Health Organization, Regional Office for Europe, Copenhagen 2010.

Ustawa Rzeczniku Praw Dziecka dnia 6 stycznia 2000 r., Dz.U. dnia 31 stycznia 2000 r. Nr 6, poz. 69, późn. zm.

Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Publikacje. Sprawozdania. http://www.brpd.gov.pl/detail.php?recid=43, dostęp: 28.02.2014.

Ustawa systemie oświaty dnia 7 września 1991 r., Dz.U. 2004 r. Nr 256, poz. 2572.

Rządowy Program Ograniczania Przestępczości Aspołecznych Zachowań „Razem Bezpieczniej”, Uchwała Nr 218/2006 Rady Ministrów dnia 18 grudnia 2006 roku. Załącznik do uchwały.

Ustawa postępowaniu sprawach nieletnich dnia 26 października 1982 r. Dz.U. 1982 Nr 35, poz. 228.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej Sportu dnia 26 lipca 2004 r. sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania pobytu nieletnich młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii. Dz.U. Nr 178, poz. 1833.

Zarządzenie nr 15/97 Komendanta Głównego Policji dnia 16 czerwca 1977 r. sprawie form metod działań Policji zakresie zapobiegania zwalczania demoralizacji przestępczości nieletnich.

Ustawa wychowaniu trzeźwości przeciwdziałaniu alkoholizmowi dnia 26 października 1982 r., Art. 18 ust. 10 pkt 1. Dz.U. 2007 r. Nr 70, poz. 473 późn. zm.

Narodowy Program Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2011–2015. Uchwała Nr 35/2011 Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2011.

Ustawa przeciwdziałaniu narkomanii dnia 29 lipca 2005 r., Dz.U. 2005 Nr 179, poz. 1485.

Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2011–2016. Rozporządzenie Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 roku. Dz.U. Nr 78, poz. 428.

Policja, Wybrane statystyki. Przestępczość nieletnich – dok.elektr., http://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/przestepczosc-nieletni/50256,dok.html, dostęp: 28.02.2014.

Policja, Wybrane statystyki. Przestępczość szkole innych placówkach oświatowych -dok.elektr. http://www.statystyka.policja.pl/portal/st/950/50868/Przestepczosc_w_szkole_i_i_innych_placowkach_oswiatowych.html, dostęp: 28.02.2014.

Ostrowska K., Rozmiary, nasilenie rodzaje zachowań agresywnych szkole latach 1997, 2003, 2007, w: Zachowania agresywne uczniów. Badania porównawcze 1997–2003–2007. Ośrodek Rozwoju Edukacji ORE, Warszawa 2007.

Komendant-Brodowska A., Giza-Poleszczuk A., Baczko-Dombi A., Przemoc szkole. Raport badań, lipiec 2011. Szkoła bez przemocy. Warszawa 2011; http://www.szkolabezprzemocy.pl/pliki/332-sbp1-ofiary-ost-wersjadoc.pdf, dostęp: 28.02.2014.

Rozporządzenie Rady Ministrów dnia 13 września 2011 r. sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta”. Dz.U. Nr 209, poz. 1245.

Rządowy Program Poprawy Stanu Bezpieczeństwa Szkołach Placówkach 2007–2013. Zero tolerancji dla przemocy szkole. Warszawa. Uchwała nr 28/2007 Rady Ministrów dnia 6 marca 2007 r. Załącznik do Uchwały.

Bezpieczna Przyjazna Szkoła 2008–2013, Uchwała nr 172/2008 Rady Ministrów dnia 19 sierpnia 2008 r. Załącznik do Uchwały.

Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy Rodzinie, Uchwała Nr 90/2007 Rady Ministrów dnia 25 września 2006 r. Załącznik do Uchwały.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy życiu seksualnym człowieka, zasadach świadomego odpowiedzialnego rodzicielstwa, wartości rodziny, życia fazie prenatalnej oraz metodach środkach świadomej prokreacji zawartych podstawie programowej kształcenia ogólnego 12 sierpnia 1999 r. Dz.U. Nr 67, poz. 756 późn. zm.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej Sportu dnia 31 stycznia 2003 r. sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej zapobiegawczej wśród dzieci młodzieży zagrożonych uzależnieniem Dz.U. 2003 Nr 26, poz. 226.

Szkoła bez Przemocy http://www.szkolabezprzemocy.pl/51,o-programie – dok.elektr., dostęp: 28.02.2014.

Ponton, Nie Zgadzam Się Na przemoc. – dok. elektr. http://ponton.org.pl/sites/ponton/files/ponton_nie_zgadzam_sie_na_przemoc.pdf, dostęp: 28.02.2014.

Fundacja Dzieci Niczyje, Telefon Zaufania dla Dzieci Młodzieży – dok. elektr. http://116111.fdn.pl/, dostęp: 28.02.2014.

Fundacja Dzieci Niczyje, 800 100 100 - dok. elektr. www.helpline.org.pl; http://800100100.fdn.pl/o-programie-5, dostęp: 28.02.2014.

Ponton – dok. elektr. www. ponton.org.pl, dostęp: 28.02.2014.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.