La Patrie dans la presse française de 2019

Aline Viviand

Abstrakt

Ojczyzna w prasie francuskiej w 2019 r.

Niniejszy artykuł przedstawia znaczenia leksemu patrie (leksykalny odpowiednik polskiego słowa ojczyzna) we współczesnej prasie francuskiej. Praca ta stanowi część badania pojęcia PATRIE w języku francuskim, które opiera się, zgodnie z metodologią etnolingwistycznej szkoły lubelskiej, na trojakiego typu danych: systemowych, ankietowych oraz tekstowych. Zagadnienia dotyczące znaczenia tego słowa wydają się szczególnie istotne. Miłość do ojczyzny – patriotyzm, dawniej głoszona jako wartość republikańska we Francji, została uznana w drugiej połowie XX wieku za pojęcie przestarzałe, a jednak od kilku lat powraca we francuskim dyskursie politycznym. Niemniej jednak słowo ojczyzna pojawia się dzisiaj wciąż bardzo sporadycznie, we francuskich tekstach prasowych dotyczących współczesnych wydarzeń we Francji, najczęściej poprzez przytaczanie cudzych słów. Ta ostrożność leksykalna dziennikarzy jest z pewnością związana z „subtelnymi” i „nieeuropejskimi” cechami tego pojęcia, które zostały opisane szczegółowo w artykule.

Homeland in the French Press in 2019

This article presents the meanings of the lexeme patrie (lexical equivalent of the Polish ojczyzna and the English homeland). This work is a part of research on the concept of PATRIE in French language, based according to the ethnolinguistic school of Lublin on three kinds of data – systemic data, questionnaires, and textual data. The questions related to the meaning of the word patrie turned out to be crucial when the love to the homeland – patriotism, proclaimed as a republican value in the past in France, progressively considered as outdated during the second half of the 20th century, has been reappearing for several years in the French political discourse. Despite this resurgence, the word patrie is still used very rarely, and mostly in reported speech, in the French press reporting on the contemporary events in France, This lexical cautiousness of journalists seems to be linked with the „sensitive” and „non-European” features of the concept, which are described in this article .

Słowa kluczowe: Francja, prasa francuska, Europa, ojczyzna, patriotyzm, etnolingwistyka, media / France, French press, Europe, homeland, patriotism, ethnolinguistics, media
References

Rémi-Giraud S. (1996). Le micro-champ lexical français. Peuple, nation, État, pays, patrie. S. Rémi­-Giraud, P. Rétat (éd.). Les mots de la nation (p. 11–27). Lyon.

Barbas J.-C. (1995). L’idée de patrie et de nation dans les discours de Philippe Pétain, chef de l’État français (juin 1940–août 1944). Guerres mondiales et conflits contemporains, no. 177, p. 31–61.

Bartmiński J. (2016). Język. Wartości. Polityka. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych. Lublin.

Bartmiński J. (2015). Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów – co zawiera, na jakich za­sadach się opiera, dla kogo jest przeznaczony. J. Bartmiński, I. Bielińska-Gardziel, B. Żywicka (red.). Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, t. 1. Lublin.

Bartmiński J., Chlebda W. (2013). Problem konceptu bazowego i jego profilowania – na przykła­dzie polskiego stereotypu Europy. Etnolingwistyka, nr 25, s. 69–95.

Bartmiński J. (2010a). Jak rekonstruować językowo-kulturowy obraz Europy? Etnolingwistyka, nr 22, s. 121–127.

Bartmiński J. (2010b). Pojęcie „Językowy Obraz Świata” i sposoby jego operacjonalizacji. P. Cza­pliński, A. Legeżynska, M. Telicki (red.). Jaka antropologia literatury jest dzisiaj możliwa? (s. 155–178). Poznań.

Bartmiński J. (1993). Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich. Lublin.

Braudel F. (1990). L’Identité de la France. Paris.

Brunnet E. (1982). Le Vocabulaire français de 1789 à nos jours d’après les données du Trésor de la Langue Française. L. Delatte (éd.). Actes du Congrès International Informatique et Scien­ces humaines (p. 111–119). Liège.

Caron J.-C. (1995). La Nation, l’État et la démocratie en France de 1789 à 1914. Paris.

Dargent R. (2007). Grande Nation ou petite patrie, quelle France? Les Cahiers de Psychologie po­litique [http://lodel.irevues.inist.fr/cahierspsychologiepolitique/index.php?id=677; 19/08/2019].

Debono E. (2018). ‘Défendre corps et âme la patrie en danger’. Des témoignages d’étrangers lors de la crise de Munich (septembre 1938). Parlement[s], Revue d’histoire politique, no. 27/1, p. 147–154.

Godechot J. (1971). Nation, patrie, nationalisme et patriotisme en France au XVIIIe siècle. Annales historiques de la Révolution française, 43e Année, no. 206, p. 481–501.

Holm U. (2002). The Implication of the Concept of the French State-Nation and „Patrie” for French Discourses on (Maghrebi) Immigration. AMID Working Paper Series, no. 6.

Lacroix M. (2011). Éloge du patriotisme: petite philosophie du sentiment national. Paris.

Lecointre F., Marchand T. (2014). Éclairage croisé. Inflexions, no. 26, p. 19–23.

Lestocquoy J. (1968). Histoire du patriotisme en France, des origines à nos jours. Paris.

Loubes O. (2001). L’école et la patrie: Histoire d’un désenchantement. 1914–1940. Histoire de l’éducation. Paris.

Peloille B. (1983). Le vocabulaire des notions ‘nation’, ‘État’, ‘patrie’. Quelques résultats d’enquête. Revue française de science politique, no. 33/1, p. 65–108.

Soutou G.-H. (2004). L’identité de l’Europe du point de vue de l’historien. Outre-Terre, no. 7, p. 31–42.

Suratteau J.-R. (1989). Patrie / Patriote / Patriotisme. A. Soboul (éd.). Dictionnaire historique de la Révolution française (p. 822–824). Paris.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.