Bądźmy w kontakcie. Współczesna cyfrowa komunikacja permanentna

Barbara Przywara,

Iwona Leonowicz-Bukała

Abstrakt

Komunikowanie się z wykorzystaniem nowoczesnych technologii stało się codziennym doświadczeniem większości współczesnych społeczeństw państw rozwiniętych – w mniejszym lub większym stopniu każdego z nas. Nowe zjawiska związane z komunikowaniem interpersonalnym, podobnie jak komunikowaniem medialnym, dotyczą najczęściej najmłodszych pokoleń, choć osoby, które nie wychowały się w świecie zdominowanym przez urządzenia mobilne podłączone do internetu, również poddają się wpływowi wszechobecnego korzystania z nowych mediów. Najbardziej wyraziste zmiany w sposobach komunikowania zapośredniczonego dotyczą m.in. wyborów konkretnych kanałów komunikowania w zależności od celu komunikacji, potrzebę bycia w nieustannym kontakcie z otoczeniem (szczególnie tym online), czy niechęć do rozmów telefonicznych wśród użytkowników sieci. Niniejszy artykuł prezentuje skomplikowany fenomen społeczny, jakim jest komunikowanie zapośredniczone – w oparciu o analizę literatury przedmiotu, a także wyniki eksperymentu społecznego, podczas którego jego uczestnicy deklarowali rezygnację z korzystania z Internetu przez 7 dni. 

Let’s Stay in Touch. Contemporary Permanent Digital Communication

Computer mediated communication has become an everyday experience for the majority of us, living in the developed countries. The new social phenomena related to both interpersonal and mass media communication are not limited to digital natives who grew up connected. The most visible change in the mediated communication can be found: in choosing the communication tools and channels (depending on the expected result of the communication process), the need for constant connectedness with everyone (online), and the reluctance to make telephone conversations among frequent internet users. This article presents complex social phenomena of technologically mediated communication in the light of recent literature and the results of a social experiment, during which participants declared that they had stayed offline for 7 days. 

Słowa kluczowe: komunikacja online, cyfrowi tubylcy, serwisy społecznościowe, komunikacja interpersonalna, aplikacje komunikacyjne, nowe technologie / online communication, digital natives, social networking sites, interpersonal communication, communication applications, new technologies
References

Aboujaoude E. (2012). Wirtualna osobowość naszych czasów. Mroczna strona e-osobowości. Tłum. R. Andruszko. Kraków.

Aboujaoude E., Gega L. (2019). From Digital Mental Health Interventions to Digital “Addiction”: Where the Two Fields Converge. Frontiers in Psychiatry, vol. 10 [DOI: 10.3389/fpsyt.2019.01017].

Akhtar S., Khan A. (2019). Internet usage and associated factors among college students in Saudi Arabia. International Journal of Community Medicine and Public Health, vol. 6 (6), s. 2331–2334 [DOI: 10.18203/2394–6040.ijcmph20192293].

Anderson E.L., Steen E., Stavropoulos V. (2016). Internet use and Problematic Internet Use: a systematic review of longitudinal research trends in adolescence and emergent adulthood. International Journal of Adolescence and Youth, vol. 22 (4), s. 430–454 [DOI: 10.1080/02673843.2016.1227716].

Beyens I., Frison E., Eggermont S. (2016). “I don’t want to miss a thing”: Adolescents’ fear of mis­sing out and its relationship to adolescents’ social needs, Facebook use, and Facebook related stress. Computers in Human Behavior, vol. 64, s. 1–8 [DOI: 10.1016/j.chb.2016.05.083; 23.05.2019].

Białokoz-Kalinowska I. Kierus K., Nawrocka B., Piotrowska-Jastrzębska J. (2011). Uzależnienie od Internetu (siecioholizm) wśród młodzieży licealnej – konsekwencje zdrowotne i psycho­społeczne. Pediatria i Medycyna Rodzinna, nr 7/4, s. 372–377.

Boyd D. (2008). Why Youth (Heart) Social Network Sites: The Role of Networked Publics in Teenage Social Life (December 3, 2007). YOUTH, IDENTITY, AND DIGITAL MEDIA, David Bucking­ham, ed., The John D. and Catherine T. MacArthur Foundation Series on Digital Media and Learning. The MIT Press. Cambridge, MA. Berkman Center Research Publication, No. 2007–16.

Boyd D. (2015). It’s Complicated: The Social Lives of Networked Teens. New Haven.

Carr N. (2013). Płytki umysł. Jak internet wpływa na nasz mózg. Tłum. K. Rojek. Gliwice.

Christakis N.A., Fowler J.H. (2010). W sieci. Jak sieci społeczne kształtują nasze życie. Sopot.

Cornwell B., Laumann E.O., Schuman L.P. (2008). The social connectedness of older adults: a national profile. American Sociological Review, vol. 73 (2), s. 185–203.

Couldry N., Hepp A. (2013) Conceptualizing Mediatization: Contexts, Traditions, Arguments. Communication Theory, vol. 23, s. 191–202.

Dąbrowska M. (2016). Cechy komunikacji elektronicznej. Półrocznik Językoznawczy Tertium. Tertium Linguistic Journal, nr 1 (1&2), s. 149–160.

Dunbar R. (2019). Ilu przyjaciół potrzebuje człowiek? Liczba Dunbara i inne wybryki ewolucji. Tłum. D. Cieśla-Szymańska. Kraków.

Ellison N.B., Steinfield C., Lampe C. (2007). The Benefits of Facebook “Friends:” Social Capital and College Students’ Use of Online Social Network Sites. Journal of Computer Mediated Communication, vol. 12 (4), s. 1143–68.

Encheva K., Driessens O., Verstraeten H. (2013). The mediatization of deviant subcultures: an analysis of the media-related practices of graffiti writers and skaters. MedieKultur. Journal of media and communication research, vol. 54, s. 8–25 [DOI: 10.7146/mediekultur.v29i54.7349].

Engelberg E., Sjöberg L. (2004). Internet Use, Social Skills, and Adjustment. Cyberpsychology and Behavior, vol. 7, no. 1 [DOI: 10.1089/109493104322820101].

Eriksen T.H. (2003). Tyrania chwili. Tłum. G. Sokół. Warszawa.

Glaser B., Strauss A. (2009). Odkrywanie teorii ugruntowanej. Strategie badania jakościowego. Tłum. M. Gorzko. Kraków.

Global Social Media Users Pass 3.5 Billion (2019) [https://wearesocial.com/blog/2019/07/global­-social-media-users-pass-3–5-billion; 7.08.2019].

Hepp A. (2013). The communicative figurations of mediatized worlds: Mediatiza­tion research in times of the ‘mediation of everything’. Communicative Figurations Arbeitspapier / Working Paper, vol. 1 [https://www.researchgate.net/profile/Andreas_Hepp/publication/274430023_The_communicative
_figurations_of_mediatized_worlds_Mediatization_research_in_times_of_the_%27mediation_of_
everything%27/links/558663e808ae7bc2f44bf852/The-communicative-figurations-of-mediatized-worlds-Mediatization-research-in-times-of­-the-mediation-of-everything.pdf; 26.03.2020].

Hjarvard S. (2008). The mediatization of religion. A theory of the media as agents of religious change. Nordic Journal of Media Studies, vol. 6 (1), s. 9–26 [DOI: 10.1386/nl.6.1.9_1].

Hjarvard S. (2011). The mediatisation of religion: Theorising religion, media and social change. Culture and Religion: An Interdisciplinary Journal, vol. 12 (2), s. 119–135.

Hjarvard S. (2016). Mediatization and the changing authority of religion. Media, Culture & Society, vol. 38 (1), s. 8–17 [DOI: 10.1177/0163443715615412].

Hjarvard S., Nybro Petersen L. (2013). Mediatization and cultural change. MedieKultur. Journal of Media and Communication Research, vol. 54, s. 1–7.

Jabłońska M.R. (2018). Człowiek w cyberprzestrzeni. Wprowadzenie do psychologii internetu. Łódź.

Jakubik A. (2018). Zespół uzależnienia od Internetu. Studia Psychologica, nr 3, s. 133–142.

Johnston K. i in. (2011). Social Capital: The Benefit of Facebook Friends. Behaviour and Informa­tion Technology, vol. 32 (1), s. 24–36 [DOI: 10.1080/0144929X.2010.550063].

Jonscher Ch. (2001). Życie okablowane. Kim jesteśmy w epoce przekazu cyfrowego. Tłum. L. Nie­dzielski. Warszawa.

Jupowicz-Ginalska A. i in. (2018). FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badań. Warszawa.

Jupowicz-Ginalska A. i in. (2019). FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badań. Warszawa.

Kachlicka D. (2019). Korzystanie z Internetu jako źródło zagrożeń zdrowia i rozwoju dzieci i mło­dzieży. Przegląd Krytyczny. Czasopismo naukowe, nr 1 [https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pk/article/view/19725; DOI: 10.14746/pk.2019.1.1.04; 23.05.2019].

Kaun A., Fast K. (2014). Mediatization of Culture and Everyday Life. Huddinge.

Kozak S. (2011). Patologie komunikowania w Internecie. Zagrożenia i skutki dla dzieci i mło­dzieży. Warszawa.

Król M.J., Trybuła J. (2019). Internet w życiu młodzieży licealnej – statystyczna analiza na pod­stawie badania ankietowego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, nr 58, s. 312–328.

Kunat K. (2019). To artykuł o Was i o nas. Dlaczego millenialsi nie cierpią rozmów przez telefon, a wolą wysłać wiadomość tekstową [https://www.tabletowo.pl/dlaczego-millenialsi-wola-pi­sac-niz-rozmawiac-przez-telefon/; 23.05.2019].

Leszczyńska E. (2019). Polacy w sieci. Analiza przemian użytkowania Internetu. Lublin.

Lewczuk J., Jędrzejko M.Z. (2017). Psychologiczne konteksty aktywności dzieci i młodzieży w sieci. W: S. Bębas i in. (red.). Cyfrowe dzieci. Zjawisko, uwarunkowania, kluczowe proble­my (s. 269–318). Warszawa.

Livingstone S., Lunt P. (2014). Mediatization: an emerging paradigm for media and communication studies. W: K. Lundby (ed.). Mediatization of Communication. Handbooks of Communication Science (s. 703–724). Berlin.

Mamun M.A. i in. (2019). Problematic internet use in Bangladeshi students: The role of socio-demo­graphic factors, depression, anxiety, and stress. Asian Journal of Psychiatry, vol. 44, s. 48–54 [DOI: 10.1016/j.ajp.2019.07.005].

Maushart S. (2014). E-migranci. Pół roku bez internetu, telefonu i telewizji. Kraków.

Naruszewicz-Duchlińska A. (2019). Kultura zachowań językowych w intrenecie. Warszawa.

Prensky M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants Part 1. On the Horizon, vol. 9 (5), s. 1–6 [DOI: 10.1108/10748120110424816].

Popiołek M. (2018). Czy można żyć bez Facebooka? Rola serwisów społecznościowych w siecio­wym społeczeństwie informacyjnym. Kraków.

McQuail D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory. New Delhi.

Przybylski A.K. i in. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, vol. 29 (4), s. 1841–1848 [DOI: 10.1016/j.chb.2013.02.014; 23.07.2019].

Przywara B. (2008). Więzi społeczne w rzeczywistości wirtualnej [https://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/show-content/publication/edition/2321?id=2321; 23.02.2019].

Przywara B. (2015). Fast friends w „społecznościowej” rzeczywistości. W: A. Rozmus (red.). Teraźniejszość totalna. Tezy o współczesności. Profesor Jerzy Chłopecki in memoriam. War­szawa–Rzeszów.

Raport CBOS. (2017). Korzystanie z internetu [https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL /2017/K_049_17.PDF; 23.05.2019].

Raport IABI (2019). WWW + TV + Razem lepiej [https://iab.org.pl/badania-i-publikacje/raport­-www-tv-razem-lepiej/; 6.08.2019].

Raport z badań BankMyCell. (2019) [https://www.bankmycell.com/blog/why-millennials-igno­re-calls; 10.07.2019].

Restrepo A. i in. (2019). Problematic Internet Use in Children and Adolescents: Associations with Psychiatric Disorder and Impairment.

Scherer K. (1997). College Life On-Line: healthy and Unhealthy Internet Use. Journal of College Student Development, vol. 38 (6), s. 655–665.

Schultze U., Brooks J.A.M. (2019). An interactional view of social presence: making the virtual other “real”. Information System Journal, vol. 29 (3), s. 707–737.

Sensor Tower (2019). Top Apps Worldwide [https://sensortower.com/blog/top-apps-worldwide­-q2–2019-downloads-data-digest; 7.08.2019].

Spada M. (2014). An Overview of Problematic Internet Use. Addictive Bahaviors, vol. 39 (1), s. 3–6.

Spitzer M. (2013). Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci. Tłum. A. Lipiński. Słupsk.

Staśko R. (2019). Socjalizacja, używanie Facebooka a wyniki w nauce studentów. Edukacja – Tech­nika – Informatyka, nr X/2, s. 290–296.

Stead H., Bibby P.A. (2017). Personality, fear of missing out and problematic internet use and their relationship to subjective well-being. Computers in Human Behavior, vol. 76, s. 534–540 [DOI: 10.1016/j.chb.2017.08.016].

Steinfield C., Ellison N.B., Lampe C. (2008). Social Capital, Self-Esteem, and Use of Online Social Network Sites: A Longitudinal Analysis. Journal of Applied Developmental Psychology, vol. 29 (6) [DOI: 10.1016/j.appdev.2008.07.002].

Szpunar M. (2016). Kultura cyfrowego narcyzmu. Kraków.

Tapscott D. (2010). Cyfrowa dorosłość. Jak pokolenie sieci zmienia nasz świat. Warszawa.

Tomczyk Ł. (2019). Problematyczne użytkowanie internetu oraz portali społecznościowych wśród polskiej młodzieży. E-mentor, nr 79/2, s. 44–54.

Turkle S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. New York.

Vaterlaus J.M., Higginbotham B.J. (2011). Qualitative evaluation methods. Forum for Family and Consumer Issues, vol. 16 [http://ncsu.edu/ffci/publications/2011/v16-n1–2011-spring/vaterlaus-higginbotham.php; 23.05.2019]

Vriens E., van Ingen E. (2018). Does the Rise of the Internet bring erosion of strong ties? Analyses of social media use and changes in core discussion networks. New Media & Society, vol. 20 (7), s. 2432–2449 [DOI: 0.1177/1461444817724169].

Wang Q., Myers M.D., Sundaram D. (2013). Digital Natives and Digital Immigrants. Towards a Model of Digital Fluency. Business & Information System Engineering, vol. 5 (6), s. 409–419.

Warzecha K. (2017). Portale społecznościowe formą rozrywki i komunikacji współczesnej młodzie­ży – analiza statystyczna. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, nr 318, s. 84–107.

Williams D. (2006). On and Off the ‘Net: Scales for Social capital in and Online Era. Journal of Com­puter-Mediated Communication, vol. 11/2, s. 593–628 [DOI: 10.1111/j.1083–6101.2006.00029.x].

Włodarczyk J. (2013). Zagrożenia związane z korzystaniem z internetu przez młodzież. Wyniki badania EU NET ABD. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka, nr 12 (1), s. 49–68.

Wojtaszczyk K. (2013), Poziom kompetencji wirtualnych pokolenia Y i C – ocena na podstawie autodiagnozy studentów. E-mentor, nr 2, s. 22–28.

Wójcik S. (2013). Korzystanie z Internetu przez polską młodzież – studium metodą teorii ugrun­towanej. Wyniki badania EU NET ADB. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka, nr 12 (1), s. 13–33.

Wrycza J. (2008). Galaktyka języka internetu. Gdynia.

Valkenburg P.M., Peter J. (2007). Preadolescents’ and adolescents’ online communication and their closeness to friends. Developmental Psychology, vol. 43 (2), s. 267–277 [https://doi.org/10.1037/0012–1649.43.2.267; 23.05.2019].

Ybarra O., Burnstein E., Winkielman P. (2008). Mental Exercising Through Simple Socializing: Social Interaction Promotes General Cognitive Functioning. Personality and Social Psychology Bulletin, vol. 34 [https://doi.org/10.1177/0146167207310454; 23.02.2019]

Young K.S., Rogers R.C. (1998). The Relationship between Depression and Internet Addiction. Cyber Psychology and Behavior, vol. 1 (1), s. 25–28.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.