Obecność generacji brulionu w Tygodniku Literackim (1990–1991)

Damian Skawiński

Abstrakt

Presence of brulion’s generation in Tygodnik Literacki (1990–1991)

This article presents how work of representatives of brulion’s generation was presented and discussed in Tygodnik Literacki. The aim of research was to indicate and present strategies chosen by editors of Tygodnik Literacki towards brulion’s writers. Strong relationships between communities of both journals have been indicated and proven. Individual texts of representatives of brulion or statements referring to their creation (especially evaluating it), published in Tygodnik Literacki, were analyzed and grouped. Analogies between presenting poetry of Świetlicki, Koehler, Sendecki or Baran and famous „Premiere of five poets” from Życie Literackie (1955) were characterized. Elements connecting both journals have been listed – they additionally prove significant influence of discourse about brulion on the overall characteristics of Tygodnik Literacki.

STRESZCZENIE

Artykuł przybliża, w jaki sposób twórczość przedstawicieli generacji brulionu była prezentowana i omawiana na łamach Tygodnika Literackiego (1990–1991). Celem tekstu jest wskazanie i przybliżenie strategii, obranych przez redakcję Tygodnika Literackiego względem pisarzy związanych z brulionem. Zasygnalizowano i udowodniono silne związki pomiędzy środowiskami obu czasopism. Zanalizowano i pogrupowano poszczególne teksty przedstawicieli brulionu lub wypowiedzi nawiązujące do ich twórczości (zwłaszcza omawiające i wartościujące ją), publikowane we wskazanym czasopiśmie. Scharakteryzowane zostały analogie pomiędzy prezentowaniem twórczości Świetlickiego, Koehlera, Sendeckiego czy Barana a słynną „Prapremierą pięciu poetów” z Życia Literackiego z 1955 roku. Wyszczególnione zostały elementy łączące oba czasopisma, które dodatkowo udowadniają istotny wpływ dyskursu dotyczącego brulionu na całość charakterystyki warszawskiego czasopisma.

Słowa kluczowe: Tygodnik Literacki, brulion, krytyka literacka, czasopisma literackie, generacje literackie, literary criticism, literary magazines, literary generations
References

Bagłajewski A. (2002). Normalnie, czyli (nie)przewidywalnie. O sytuacji pisma literackiego w latach 90. Poznańskie Studia Polonistyczne, z. 9, s. 141–156.

Baran M. (1990). Cegła Kornhausera. Tygodnik Literacki, nr 6, s. 5.

Baran M. (1991). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 1, 7.

Barańczak S. (1990). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Bieńkowski Z. (1991a). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Bieńkowski Z. (1991b). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 18–19, s. 13–14.

Bieńkowski Z. (1991c). Antygona zapracowana i śliczna. Tygodnik Literacki, nr 21, s. 20.

Bieńkowski Z. (1991d). Człowiek, arcydzieło niepewności. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 26.

Chwastyk-Kowalczyk J. (2012). Polskie czasopisma literacko-artystyczne w Polsce po 1989 roku. W: M. Rabizo-Birek (red.). Boom i kryzys: nowe czasopisma literacko-artystyczne i społeczno-kulturalne w Polsce po roku 1980 (s. 25–43). Rzeszów.

Cieślak T. (2011). Nowa poezja polska wobec poprzedników: lektura relacyjna. Łódź.

Cieślak T. (2007). Poeci „brulionu” i „postbrulionowcy” wobec Nowej Fali. W: A. Główczewski, M. Wróblewski (red.). Polska proza i poezja po 1989 roku wobec tradycji (s. 335–347). Toruń.

Czapliński P. (2007). Powrót centrali: literatura w nowej rzeczywistości. Kraków.

Dunin-Wąsowicz P. (2000). Oko smoka. Literatura tzw. „pokolenia brulionu” wobec rzeczywistości III RP. Warszawa.

Ekier J. (1990). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 5, s. 10–11.

Ekier J. (1991). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 6–7.

Filas P. (1991), [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 21, s. 7.

Filas R. (2010). Dwadzieścia lat przemian polskich mediów masowych (1989–2009) w ujęciu periodycznym. Zeszyty Prasoznawcze, nr 3–4, s. 27–54.

Filip G. (1991). Poezja leksykonu. Tygodnik Literacki, nr 21.

Galant J. (2012). „Tygodnik Literacki”, czyli próba istnienia pogranicza literackiego. W: M. Rabizo-Birek (red.). Boom i kryzys: nowe czasopisma literacko-artystyczne i społeczno-kulturalne w Polsce po roku 1980 (s. 126–135). Rzeszów.

Gałuszka J., Maroszczuk G., Nęcka A. (red.) (2009). Pisma kulturalne w Polsce po 1980 roku. Leksykon. Katowice.

Gawski W. (1991). „brulion”, czyli o poetach samochwałach. Tygodnik Literacki, nr 21, s. 7.

Gretkowska M. (1991). Holender czyli muzea świata. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 8.

Hopfinger M. (2010). Literatura i media po 1989 roku. Warszawa.

Jankowicz G., Marecki P., Sowiński M. (red.) (2015). Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre’a Bourdieu: podręcznik. Kraków.

Jankowicz G., Marecki P., Sowiński M. (red.) (2014). Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre’a Bourdieu: raport z badań. Kraków.

Jaworski K. (1991). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 18–19, s. 13–14.

Kisielowa J. (1996). „Wróżby z przelotnych obłoków”. Wokół „Prapremiery pięciu poetów”. W: W. Wójcik, M. Kisiel (red.). Przełomy: rok 1956 studia i szkice o polskiej literaturze współczesnej (s. 77–90). Katowice.

Klejnocki J., Sosnowski J. (1996). Chwilowe zawieszenie broni. O twórczości tzw. pokolenia bruLionu. Warszawa.

Koehler K. (1990). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Koehler K. (1991a). Nowi Skamandryci? brulion, nr 16, s. 23.

Koehler K. (1991b). Wojna!!! Tygodnik Literacki, nr 6, s. 5.

Kolasa W. (2002). Literatura i kontestacja (krótka historia „brulionu”), Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria, t. 2, s. 313–321.

Kornhauser J. (1991). Dekada naśladowców. Tygodnik Literacki, nr 1–2, s. 5, 12, 14.

Kornhauser J. (1990). Krytyk i amory. Tygodnik Literacki, nr 12, s. 8–9.

Kraska-Majtkowski P. (1990). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 13, s. 8–9.

Machej Z. (1990a). Dawna przepowiednia. Tygodnik Literacki, nr 5, s. 1.

Machej Z. (1990b). List do Mariana Stali. Tygodnik Literacki, nr 10, s. 8.

Machej Z. (1990c). [„Bo to jest tak…]. Tygodnik Literacki, nr 10, s. 9.

Maj B. (1990). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 1, s. 9.

Maliszewski K. (1996). Konwulsje i wzloty – rytualizm a ponowoczesność. Odra, nr 9, s. 67–69.

Maliszewski K. (1995). Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy. Nowy Nurt, nr 19, s. 1, 7, 11.

Marecki P. (red.) (2010). Literatura polska 1989–2009: przewodnik. Kraków.

Marecki P. (2005). Pospolite ruszenie. Czasopisma kulturalno-literackie w Polsce po 1989 roku. Kraków.

Matywiecki P. (1990). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 5, s. 10–11.

Mielhorski R. (2016). „(…) na progu jakiejś nowej normalności”. Dyskursy i strategie polemiczne wobec „poezji przełomu” na łamach Tygodnika Literackiego (1990–1991). W: M. Kurkiewicz, R. Mielhorski (red.). Krytyka po przełomie. Wybrane problemy z dwudziestopięciolecia 1989–2014 (s. 45–86). Bydgoszcz.

Piskor S. (1996). Brulionowcy – ekstrawagancja czy konsekwencja. Twórczość, nr 2, s. 136–139.

Polewczyk A. (2017). Na początku był „Brulion”: o modelach kultury i poezji roczników sześćdziesiątych. Kraków.

Prapremiera pięciu poetów (1955). Życie Literackie, nr 51, s. 4–5.

Rabizo-Birek M. (2009). Tygodnik Literacki. W: J. Gałuszka, G. Maroszczuk, A. Nęcka (red.). Pisma kulturalne w Polsce po 1989 roku. Leksykon (s. 316). Katowice.

Rychlewski M. (2009). Obiegi wydawnicze a współczesny rynek książki w Polsce. Teksty Drugie, nr 1–2, s. 252–268.

Rymkiewicz J.M. (1990a). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 1, s. 9.

Sas D. (1991). Co dzieje się w poezji debiutanckiej? Tygodnik Literacki, nr 15, s. 19.

Sendecki M. (1991a). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Sendecki M. (1991b). Rozpacz partyzanta. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 22.

Sendecki M. (1991c). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 22–23, s. 6–7.

Sendecki M. (1991d). Sprostowanie. Tygodnik Literacki, nr 6, s. 5.

Stala M. (1990a). Polkowski, Machej, Świetlicki, Tekieli… Teksty Drugie, nr 1, s. 46–62.

Stala M. (1990b). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 1, s. 9.

Stala M. (1990c). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Stala M. (1990d). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 5, s. 10–11.

Stala M. (1990e). W środku rozmowy. Tygodnik Literacki, nr 5, s. 1, 6.

Stala M. (1990f). Pozorne spory i rzeczywiste pytania. Tygodnik Literacki, nr 10, s. 8–9.

Stala M. (1991a). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 3, s. 10–11.

Stala M. (1991b). [Prezentacje]. Tygodnik Literacki, nr 18–19, s. 13–14.

Stamm W. (1990). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 11, wkł. Śmigło, s. 3.

Stamm W. (1991). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 9, wkł. Śmigło, s. 1.

Szaruga L. (1997). Dochodzenie do siebie. Sejny.

Szymczyk A. (1990). Z czego robić poezję. Tygodnik Literacki, nr 11, s. 9.

Świetlicki M. (1990). [Wiersze]. Tygodnik Literacki, nr 1, s. 8–9.

Uniłowski K. (2007). Z popem na ty. Pogranicza, nr 2, s. 24–25.

Wieczorek M. (2005). BruLion. Instrukcja obsługi. Kraków.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.