Wojna na wschodzie Ukrainy (2014‒2017) w ukraińskim i polskim  reportażu wojennym na przykładzie reportaży literackich Artema Czecha i Pawła Pieniążka

Khrystyna Harbich

Abstrakt

Artykuł przedstawia wyniki analizy porównawczej reportaży literackich Artema Czecha i Pawła Pieniążka. Analiza komparatystyczna ich reportaży wojennych pokazuje, jak różnią się relacje z wojny we wschodniej Ukrainie, gdy konflikt jest relacjonowany z perspektywy ukraińskiego autora i obcokrajowca. Materiał badawczy stanowią książki „Punkt zerowy” Artema Czecha oraz „Wojna, która nas zmieniła” Pawła Pieniążka (obie wydane w 2017 roku). Celem artykułu jest pokazanie, jak wojenne relacje ukraińskiego pisarza-żołnierza różnią się od korespondencji zagranicznego reportera wojennego z Polski. Momentami reportaż ukraiński jest znacznie bardziej emocjonalny w porównaniu do relacji zagranicznego dziennikarza, który relacjonuje ten sam konflikt.  

 

War in Eastern Ukraine (2014–2017) in Ukrainian and Polish War Reports, Based on Literary Reporting by Artem Czech and Paweł Pieniążek

The article demonstrates the results of a comparative analysis of literary reportages by Artem Czech and Paweł Pieniążek. It aims to show how the images of the war in Eastern Ukraine differ when the conflict is reported from the perspective of a Ukrainian native and a foreigner. The research material consists of the following literary reports: “Punkt zerowy” [“Point Zero”] by Artem Czech and “Wojna, która nas zmieniła” [“War That Changed Us”] by Paweł Pieniążek (both published in 2017). The aim of the study is to show how Ukrainian reports of the events of the war in Eastern Ukraine differ from that of a foreign war reporter from Poland. At times, Ukrainian reporting is much more emotionally charged than the one authored by a foreigner.

Słowa kluczowe: Ukraina, wojna, reportaż, reportaż literacki, korespondencja wojenna, wschodnia Ukraina, Artem Czech, Paweł Pieniążek / Ukraine, war, reportage, literary reporting, war reporting, Eastern Ukraine, Paweł Pieniążek
References

Arabadzhyiev D., Serhiienko T. (2019). Маніпулювання свідомістю суспільства в умовах інформаційної та гібридної війни в Україні [Manipuliuvannia svidomistiu suspilstva v umovakh informatsiinoi ta hibrydnoi viiny v Ukraini; Manipulacja świadomością społeczną w warunkach wojny informacyjnej i hybrydowej w Ukrainie]. Гілея [Hileia], vol. 146, s. 12–15.

BBC. (2022). As it happened: US intervention would mean WW3 [https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60685883/page/6 ; 29.03.2022].

Czech A. (2019). Punkt zerowy, przeł. M.S. Zadura. Lublin.

Dokashenko V. (2015). National Structure of Donbas in the Focus of the Hybrid War in Ukraine. Krakowskie Studia Międzynarodowe: Determinanty europejskich procesów integracyjnych na tle porównawczym, vol. 4(XII), s. 175–184.

Ehrhart H.G. (2016). Unkonventioneller und hybrider Krieg in der Ukraine: zum Formenwan­del des Krieges als Herausforderung für Politik und Wissenschaft. Zeitschrift für Außen- und Sicherheitspolitik, vol. 9(2), s. 223–241.

Hrebeniuk M., Hrytsiuk V. (2020). Key Events of the Second Period of the Armed Conflict in the East of Ukraine (05.09.2014 – 30.04.2018). Codrul Cosminului, vol. 26(2), s. 357–378.

Hrebeniuk M., Hrytsiuk V., Shchypanskyi P. (2020). Історична періодизація антитерористичної операції на сході України (14 квітня 2014 – 30 квітня 2018 рр.) [Istorychna periodyzatsiia an­tyterorystychnoi operatsii na skhodi Ukrainy (14 kvitnia 2014 – 30 kvitnia 2018 rr.); Periodyzacja historyczna operacji antyterrorystycznej we wschodniej Ukrainie (14.04.2014 – 30.04.2018)]. Український Історичний Журнал [Ukrainskyi Istorychnyi Zhurnal] 2020, vol. 4, s. 176–191.

Jureńczyk Ł. (2019). Okoliczności i postawa NATO wobec polityki militarnej Rosji na Ukrainie. Rocznik Integracji Europejskiej, nr 13, s. 115–128.

Kasianenko N. (2019). Constructing a Political Nation: Changes in the Attitudes of Ukrainians during the War in the Donbas. East/West: Journal of Ukranian Studies, vol. 6(1), s. 209–212.

Korinovska A. (2022). Путін оголосив війну Україні. Президент РФ підтримав звернення „Л/ДНР” про введення військ [Putin oholosyv viinu Ukraini. Prezydent RF pidtrymav zvernennia „L/DNR” pro vvedennia viisk; Putin wypowiedział wojnę Ukrainie. Prezydent Federacji Rosyjskiej poparł apel „L/DNR” w sprawie wprowadzenia wojsk] [https://suspilne.media/210077-putin-pidtrimav-zvernenna-ldnr-pro-vvedenna-vijsk/; 24.03.2022].

Korinovska A., Yavorovych T. (2022). Місяць війни Росії проти України. Хроніка 24 березня [Misiats viiny Rosii proty Ukrainy. Khronika 24 bereznia; Miesiąc wojny Rosji z Ukrainą. Kronika 24 marca] [https://suspilne.media/220932-misac-vijni-rosii-proti-ukraini-hronika­-24-berezna/; 24.03.2022].

Life Inside Putin’s Crimea. (2021) [https://www.youtube.com/watch?v=lzO7gIT5GYU; 11.04.2021].

Mashovets K. (2014). Хроніка війни на Донбасі: від мітингів до танків [Khronika viiny na Donbasi: vid mitynhiv do tankiv; Kronika wojny w Donbasie: od rajdów do czołgów] [http://mediarnbo.org/2014/10/18/hronika-viyni-na-donbasi-vid-mitingiv/; 3.04.2021].

Melnyk N., Pavliuk A., Petrov M., Hlushko O. (2019). Збройний конфлікт на сході України: шкода, завдана, житлу цивільного населення [Zbroinyi konflikt na skhodi Ukrainy: shkoda, zavdana, zhytlu tsyvilnoho naselennia; Konflikt zbrojny na wschodzie Ukrainy: zniszczenie mieszkań cywilnych]. Kharkiv.

Mitanowoja D. (2018). Авторське начало в книзі Артема ЧехаТочка нуль” (The au­thor’s realization in Artem Chekh’s book “Zero point”) [http://dspace.onu.edu.ua:8080/handle/123456789/21566 ; 10.04.2021].

Muradov I. (2020). Information War in Ukraine Before and After the Donbas Conflict. Interna­tional Journal of Russian Studies, vol. 9(2), s. 202–222.

Mykhed O. (2020). „Я змішаю твою кров із вугіллям”. Зрозуміти український Схід [„Ia zmi­shaiu tvoiu krov iz vuhilliam”. Zrozumity ukrainskyi Skhid; „Wymieszam twoją krew z węglem”. Zrozumieć ukraiński Wschód]. Kyiv.

Papina O. (2022). Ватажки „ЛДНР” звернулись до Путіна за військовою допомогою [Vata­zhky „LDNR” zvernulys do Putina za viiskovoiu dopomohoiu; Liderzy „LDRL” zwrócili się do Putina o pomoc wojskową] [ https://suspilne.media/221069-rosijski-okupanti-oblastuva­li-filtracijnij-tabir-v-okupovanomu-dokucaevsku/; 24.03.2022].

Pieniążek P. (2015). Pozdrowienia z Noworosji. Warszawa.

Pieniążek P. (2017). Wojna, która nas zmieniła. Warszawa.

Pysmenskyy Y. (2017). The Phenomenon of Journalism-related Crimes Under the Circumstances of Hybrid War in Ukraine. Croatian International Relations Review, vol. XXIII(80), s. 155–185.

Radio Svoboda. (2021). ООН підрахувала кількість жертв бойових дій на Донбасі [OON pidrakhuvala kilkist zhertv boiovykh dii na Donbasi; ONZ policzyła liczbę ofiar działań wojennych w Donbasie] [https://www.radiosvoboda.org/a/news-oon-kst-gertv-boyovyh-don­bas/31110937.html; 2.04.2021].

Radio Svoboda. (2022). Війна Росії проти України. Відсіч. Усі новини станом на 13:00 24 березня [Viina Rosii proty Ukrainy. Vidsich. Usi novyny stanom na 13:00 24 bereznia; Wojna Rosji z Ukrainą. Odsiecz. Wszystkie wiadomości od 13:00 24 marca] [https://www.radiosvoboda.org/a/rosiya-ukrayina-zahroza-viyny/31703318.html; 24.03.2022].

Slovo i Dilo. (2018). Зміна АТО на ООС: які нововведення очікуються на Донбасі, 4.5.2018 [Zmina ATO na OOS: yaki novovvedennia ochikuiutsia na Donbasi; Zmiana ATO na OOS: jakich innowacji oczekuje się w Donbasie] [https://www.slovoidilo.ua/2018/05/04/infografika/bezpeka/zmina-ato-oos-yaki-novovvedennya-ochikuyutsya-donbasi; 3.04.2021].

Slovo i Dilo. (2021). Загроза вторгнення Росії в Україну: що кажуть дані розвідки 23.11.2021 [Zahroza vtorhnennia Rosii v Ukrainu: shcho kazhut dani rozvidky; Zagrożenie rosyjską inwazją na Ukrainę: co mówią dane wywiadu] [https://www.slovoidilo.ua/2021/11/23/info­grafika/bezpeka/zahroza-vtorhnennya-rosiyi-ukrayinu-kazhut-dani-rozvidky; 24.03.2022].

Tsybulenko Ye., Tetera I. (2020). Міжнародно-правова кваліфікація окупації Донбасу. Псевдодержави і колабораціонізм на цій території [Mizhnarodno-pravova kvalifikatsiia okupatsii Donbasu. Psevdoderzhavy i kolaboratsionizm na tsii terytorii; Międzynarodowa kwalifikacja prawna okupacji Donbasu. Pseudopaństwa i kolaboracja na tych terytoriach]. Право України [Pravo Ukrainy], vol. 11, s. 65–79.

Veshchykova O. (2017). «#Конотопземлялегенд» Руслана Горового: стратегії творення комічного [«#Konotopzemlialehend» Ruslana Horovoho: stratehii tvorennia komichnoho; „#Konotopzemlyalegend” Ruslana Horovy’ego: strategie tworzenia komizmu]. Наукові записки Бердянського державного педагогічного університету [Naukovi zapysky Berdianskoho de­rzhavnoho pedahohichnoho universytetu], vol. XIII, s. 184–191.

Voytyuk O. (2019). Problem języka ukraińskiego na Ukrainie na tle aneksji Krymu i wojny w Donbasie. Sprawy Narodowościowe, nr 51, s. 1–20.

Yakubovska-Kravchyk K. (2020). Дитинство у контексті історії [Dytynstvo u konteksti istorii; Dzieciństwo w kontekście historii]. Слово i Час [Slovo i Chas], vol. 1(710), s. 51–61.

Zhekalo H. (2019). Гібридна війна РФ проти України: економічний вимір [Hibrydna viina RF proty Ukrainy: ekonomichnyi vymir; Wojna hybrydowa Rosji z Ukrainą: wymiar ekono­miczny]. Гілея [Hileia], vol. 145, s. 47–51.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.