W poszukiwaniu azylu, czyli nuda w postmodernistycznym muzeum

Joanna Lenik

Abstrakt

W artykule przedstawione jest muzeum we współczesnym świecie w sposób metamuzeologiczny, to znaczy taki, który obejmuje dyskurs historyczny i filozoficzny istnienia instytucji kultury. Museum templum, museum forum, slow muzeum, muzeum uważne i inne koncepcje mają pokazać sposób kreowania instytucji kultury, które to wpisują się w koncepcję muzeum azylu. Liczne metamorfozy muzeum sprawiły, że od modelu „nudnego” do atrakcyjnego ta określona jednostka kultury przeszła liczne przekształcenia. Muzea upodobniły się do postmodernistycznego azylu, gdzie sfera komunikacji powinna być rozwinięta w taki sposób, by odbiorca mógł doświadczać kulturę w sposób inkluzywny.


In search of an asylum. Boredom in a postmodern museum

This article presents the museum in the contemporary world in a metamuseological way, id est in a way that includes the historical and philosophical discourse of the existence of a cultural institution. Museum templum, museum forum, slow museum, attentive museum and other concepts are intended to show how cultural institutions are shaped to fit into the concept of the asylum museum. The museum's various metamorphoses have brought it from a “boring” to an attractive model to resemble a postmodern asylum, where the sphere of communication should be developed in order for the audience to experience culture in an inclusive way.

Słowa kluczowe: muzeum, muzeologia, nuda, metamuzeologia
References

Abt, J. (2006). The Origins of the Public Museum. [W:] Macdonald S. (Ed.), A Companion to Museum Studies, 115–134. Hoboken: Blackwell Publishing Ltd.

Bal, M. (2006). Dyskurs muzeum. [W:] Popczyk, M. (red.) Muzeum sztuki. Antologia, 345–368. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Bauman, Z. (2016). Płynna nowoczesność. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bielikowicz, A. (1886). Słownik polsko-łaciński A-Z. Kraków: Druk. C.K. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Borusiewicz, M. (2012). Nauka czy rozrywka? Nowa muzeologia w  europejskich definicjach muzeum. Warszawa: Wydawnictwo Muzeum Pałacu w Wilanowie.

Chruszczewski, M. (2020). Nuda i jej typologie. Kultura–Społeczeństwo–Edukacja tom 17, nr 1, 219–233, https://pressto.amu.edu.pl/index.php/kse/article/view/26564.

Desvallées, A., Mairesse, F. (red.) (2020). Słownik encyklopedyczny muzeologii. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie i Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zabytków.

Doyle, M (2018). British Museum. [W:] The British Empire. A Historical Encyclopedia, Vol. 1, 148–150. Denver: ABC-CLIO LLC.

Dunaj, B. (1996). Nuda, Słownik Współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Wilga.

Eco, U. (2009). Szaleństwo kolekcjonowania. Poznań: Wydawnictwo Rebis.

Finkielsztein, M. (2023). The Significance of Boredom: A Literature Review. Journal of Boredom Studies Issue 1, 1–33. https://www.boredomsociety.com/jbs/index.php/journal/article/view/3/11.

Folga-Januszewska, D. (2020). Dzieje pojęcie muzeum i problemy współczesne – wprowadzenie do dyskusji nad nową definicją muzeum ICOM. Muzealnictwo tom 61, 39–57, https://muzealnictworocznik.com/resources/html/article/details?id=203574.

Folga-Januszewska, D. (2022). Emocjoneum. Muzeum jako instytucja emocji. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. BWA Wrocław (b.d.). Galeria Dizajin. https://bwa.wroc.pl/galeria/dizajn/.

Golka, M. (2009). Pamięć społeczna i jej implanty. Warszawa:  Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Gopnik, A. (2007). The Mindful Museum. The Walrus, https://thewalrus.ca/the-mindful-museum/.

Hanson, R (2018). Rezyliencja. Jak ukształtować fundament spokoju, siły i życia. Sopot: GWP Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Hesemans, H. (2017). Mindfulness at the Museum. How aesthetic experiences in the art museum might benefit from mindfulness. University College Maastricht – The Writing Project. Maastrich: University College Maastricht, https://www.academia.edu/33662296/MINDFULNESS_AT_THE_MUSEUM.

ICOM Poland (2022). Nowa Definicja Muzeum, https://icom-poland.mini.icom.museum/nowa-definicja-muzeum/.

Jaskanis, P (2011). Zasoby muzeów: muzealia, zabytki, ludzie… [W:] Folga-Januszewska, D., Gutowski, B. (red.), Ekonomia muzeów, 33–42. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Jośko-Ochojska, J., Brus, R., Sell, J. (2022). Muzeoterapia – nowy kierunek terapii zaburzeń emocjonalnych. Annales Academiae Medicae Silesiensis nr 76, 61–69. DOI: 10.18794/aams/147401.

Kaczmarek, J. (2018). Muzeum jako przestrzeń sztuki, pamięci i dialogu. Przypadek Najmniejszego Muzeum Świata. Pogranicze. Studia społeczne tom 34, 45–62.

Klekot, E. (2022). Idealizm w muzeum. Muzealnictwo tom 63, 53–58.

https://muzealnictworocznik.com/resources/html/article/details?id=230413.

Kowalska-Lasek A. (2013). „Sienkiewicz – dopełnienie” – nowa wystawa biograficzno-literacka w pałacyku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku. [W:] Kotowski, R. (red.) Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach tom 28, 370-378, https://bazhum.muzhp.pl/czasopismo/215/?idvol=8698.

Kumaniecki, K.F. (1987). Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kupisz-Murzyn, M. (2016). Instytucje muzealne z perspektywy ekonomii kultury. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Kwiatkowski, P.T., Nessel-Łukasik, B., Grzoskowska, J. (2022), Publiczność (w) muzeum. Warszawa: Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów.

McQuail, D. (2007). Teoria komunikowania masowego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mintz, A. (1998). Media and Museums: A Museum Perspective. [W:] Thomas, S., Mintz, A. (Eds.) The Virtual and the Real. Media in the Museum, 19–34. Washington DC: American Association of Museums.

Mittermeier, S. (2021). A Cultural History of the Disneyland Theme Parks. Middle Class Kingdoms. Bristol, Chicago: Intellect.

Morbitzer, J. (2012). O istocie medialności młodego pokolenia. Neodidagmata nr 33 (34), 131–153.

Muzeum Powstania Warszawskiego (2018). Wirtualne Muzeum, https://www.1944.pl/artykul/wirtualne-muzeum,4828.html.

Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów (2022). Muzea w 2021 roku, https://statystykamuzeow.pl/storage/do%20pobrania/Publikacje/RAPORT-Muzea-w-2021.pdf.

Nieroba, E. (2011). Zarządzanie emocjami w muzeum. [W:] Czerner, A., Nieroba, E. (red.) Studia z socjologii emocji. Podręcznik akademicki, 255–271. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Onions, C.T. (Ed.) (1994). Museum. The Oxford Dictionary of English Etymology. Oxford: Oxford University Press.

Pacholewicz, K. (2011). Idea muzeum. Trawnie i przemijanie. Czasopismo Techniczne. Architektura rocznik 108, z. 4-A/2, 333–335, https://repozytorium.biblos.pk.edu.pl/resources/31914?page=3.

Pawłowska, A., Matoga, Ł. (2014). Wirtualne Muzea w Internecie – forma promocji i udostępniania dziedzictwa kulturowego czy nowy walor turystyczny? Turystyka kulturowa. Czasopismo naukowe nr 9, 46–58, http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/issue/view/3.

Piotrowski, P. (2011). Muzeum krytyczne. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.

Sawczuk, M. (2022). Viral challenges as a new form of museums’ activity in social media. Studia de Cultura, 14 (1), 57–75. https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9364.

Sawicka, M. (2018). Emocje w interakcjach współczesnego  społeczeństwa polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Schweibenz, W. (2019). The virtual museum: an overview of its origins, concepts, and terminology. The Museum Review Vol. 4, No. 1. https://themuseumreviewjournal.wordpress.com/2019/08/02/tmr_vol4no1_schweibenz/.

Skowron, F. (2020). Uwaga i uważność w muzeum. Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka nr 3 (110), 55–63, https://www.nck.pl/upload/2021/05/kw_3-2020_uwaga-i-uwaznosc.pdf.

Svendsen, L (2008). A Philosophy of Boredom. London: Reaktion Books.

Szmidt, K. (2013). Nuda jako problem pedagogiczny. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja nr 3 (63): 56–69.

Tapscott, D. (2010). Cyfrowa dorosłość: Jak pokolenie sieci zmienia nasz świat, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.

Ustawa o muzeach (1997). Dz.U. 1997 nr 5 poz. 24, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970050024.

Vergo, P. (2006). The New Museology. London: Reaktion Books Ltd.

Weil, S.E. (2002). Making Museums Matter. Washington, DC: Smithsonian Institution.

Wieczorkowska, M. (2008). Hedonizm współczesnego społeczeństwa konsumpcyjnego. Annales. Etyka w życiu gospodarczym tom 11 (2), 161–169.

Zambrzycki, M. (2021). Model „slow museum” jako koncepcja funkcjonowania muzeum w dobie akceleracji społecznej. Studia i materiały lubelskie tom 23, 137–151, https://zamek-lublin.pl/wp-content/uploads/2022/04/SiML_23_Zambrzycki_M_Model_slow_muzeum.pdf.

Żuk, G. (2011). Twórcze aspekty działalności muzeów. [W:] Myrdzik, B., Karwatowska, M. (Red.), Twórczość w szkole. Rzeczywiste i możliwe aspekty zagadnienia, 173–182. Lublin: Wydawnictwo UMCS, https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/149/Tworczosc_w_muzeach.pdf?sequence=1&isAllowed=y.

Rocznik multidyscyplinarny

Od numeru 8/2017 „Zoon Politikon” ukazuje się wyłącznie w wersji elektronicznej w Internecie.