Przemiany emocjonalności w procesie rewolucji konsumpcyjnej

Joanna Zalewska

Abstrakt

Changes in Emotionality Throughout Consumer Revolution

This article discusses changes in emotionality throughout the consumer revolution in urban contexts in Poland. There are two types of emotionality: emotionality imbedded in discourse of progress; and modern hedonism. Drawing upon ethnographic data, emotions towards domesticated technologies were analyzed. Discourse of progress dominates among informants from older historical generations, modern hedonism dominates among the generation of transformation. The changes in emotionality: increase in emotionality, which means more often expression of emotions and larger number and diversity in expressed emotions; expressing the emotion of desire; engaging in practices with the goal of raising emotions through these practices.

Keywords: Consumer revolution, discourse of progress, domestication of technology, emotions, historical generation, modernity, modern hedonism, progress

Abstrakt
Celem artykułu jest analiza przemian emocjonalności w procesie rewolucji konsumpcyjnej, w kontekście polskim w środowisku wielkomiejskim. Wyodrębniono dwa typy emocjonalności: emocjonalność wpisaną w dyskurs postępu oraz nowoczesny hedonizm. Na podstawie etnograficznych badań terenowych, poddano analizie emocje wobec udomawianych technologii. Dyskurs postępu dominuje wśród rozmówców ze starszych pokoleń, nowoczesny hedonizm w najmłodszym pokoleniu transformacji. Przemiany emocjonalności to: wzrost emocjonalności, czyli częstsze wyrażanie emocji oraz większa liczba i zróżnicowanie wyrażanych emocji;  wyrażanie emocji pożądania; angażowanie się w praktyki dla wzbudzenia emocji.

Słowa kluczowe: dyskurs postępu, emocje, nowoczesny hedonizm, pokolenie historyczne, rewolucja konsumpcyjna, udomowienie technologii
References

Ahmed, S. (2014). The Cultural Politics of Emotion. Edynburg: Edinburgh University Press.

Appadurai, A. (2005). Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji. Kraków: Universitas.

Campbell, C. (1987). The Romantic Ethic and the Spirit of Modern Consumerism. Oxford: Blackwell Publishers.

Cowan, RS. (1976). The ‘Industrial Revolution’ in the Home: Household technology and social change in the 20th century. Technology and Culture No. 17(1), 1-23.

Czerwiński, M. (1969). Przemiany obyczaju. Warszawa: PIW.

Davies, N. (2005). God’s Playground. A History of Poland, vol. II. Oxford: Oxford University Press.

De Grazia, V. (2005). Irresistible Empire: America’s Advance through Twentieth-Century Europe. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Dyczewski, L. (1982). Kontynuacja i zmiana w stylach życia polskiego społeczeństwa. Roczniki nauk społecznych nr 10, 231-246.

Elias, N. (2011). O procesie cywilizacji. Analizy socjo- i psychogenetyczne. Warszawa: WAB.

Foucault, M. (1977). Archeologia wiedzy. Warszawa: PIW.

Geertz, C. (2003). Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury. [w]: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. (red.) Kempny M., Nowicka E., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 35-58.

Gergen, K. (2009). Nasycone Ja. Dylematy tożsamości w życiu współczesnym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

GUS (1956). Rocznik Statystyczny 1955. Warszawa: GUS.

Haranne M., Siciński, A. (1987). Changes of Life Styles in Finland and Poland.[w]: Ways of Life in Finland and Poland. Comparative Studies on Urban Populations. (Eds.) Roos J-P., Siciński A. Aldershot: Avebury, 12-35.

Hand, M., Shove, E. (2007). Condensing practices: Ways of living with a freezer. Journal of Consumer Culture No. 7(1), 79-104.

Hochschild, A.R. (2009). Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Illouz, E. (2010). Uczucia w dobie kapitalizmu. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Jaworska, J. (2008). Cywilizacja ‘Przekroju’. Misja obyczajowa w magazynie ilustrowanym. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Komorowski, Ł. (2018). Proces elektryfikacji polskiej wsi – ujęcie historyczne i terytorialne. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu nr XX(4), 85-90. doi:10.5604/01.3001.0012.2949

Knorr-Cetina, K. (1997). Sociality with Objects. Social Relations in Postsocial Knowledge Societies. Theory, Culture & Society No 14(4), 1-30.

Kurz, I. (2008). Konsumpcja: ‘coca-cola to jest to’! [w]: Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach. (red.) Szpakowska M. Warszawa: WAB, 145-157.

Marody, M. (2014). Jednostka po nowoczesności. Perspektywa socjologiczna. Warszawa: Scholar.

McKendrick, N., Brewer, J., Plumb, J.H. (1982). The Birth of a Consumer Society: The Commercialization of eighteen Century England. Bloomington, IN: Indiana University Press.

Okólski, M. (2002). Przemiany ludnościowe w Polsce w perspektywie minionego stulecia. [w]: Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku. (red.) Marody M. Warszawa: Scholar, 26-68.

Olcoń-Kubicka, M. (2009). Indywidualizacja a nowe formy wspólnotowości. Warszawa: Scholar.

Pohoski, M. (1963). Migracje ze wsi do miast: studium wychodźstwa w latach 1945-1957. Warszawa: PWE.

Pleskot, P. (2007). Wielki mały ekran. Telewizja a codzienność Polaków w latach sześćdziesiątych. Warszawa: Trio.

Sawicka, M., Sikorska, M. (2020). Struggling with Emotions in Times of Social Change: Control Restoring Operations in the Workplace and the Family. Polish Sociological Review No. 212(4), 411-424. https://doi.org/10.26412/psr212.02.

Schatzki, T. (2001). Introduction: Practice Theory. The Practice Turn in Contemporary Theory. [w]: (Eds.) Schatzki, T., Knorr-Cetina, K., Von Savigny, E. Londyn: Routledge, 10-23.

Schmidt, F., Olcoń-Kubicka, M., Żadkowska, M., Jasińska, J., Halawa, M. (2018). W stronę socjologii pary: propozycja paradygmatu teoretyczno- badawczego. Studia Socjologiczne, nr 3(230), 11-39.

Sieradzki, P. (2007). Teoria „społeczeństwa doznań” („erlebnisgesellschaft”) u Gerharda Schulze. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Sociologica nr 32, 105-116.

Silverstone, R. (1993). Time, information and communication technologies and the household. Time & Society No. 2(3), 283-311.

Skowrońska, M. (2020). Why Do We Have To Turn On This Washing Machine? The Processes of Domesticating Household Technology – Situations of Resistance. Etnografia Polska, nr LXIV(1-2), 197-218.

Szatur-Jaworska, B. (2000). Ludzie starzy i starość w polityce społecznej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Sztompka, P. (2010). Socjologia zmian społecznych. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Świda-Ziemba, H. (1995). Wartości egzystencjalne młodzieży lat dziewięćdziesiątych. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Świda-Ziemba, H. (2010). Młodzież PRL. Portrety pokoleń w kontekście historii. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Turner, J.H., Stets, J.E. (2009). Socjologia emocji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Weber, M. (2011). Etyka protestancka a duch kapitalizmu. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Zalewska, J. (2011). Nowe przedmioty a przemiany praktyk społecznych w doświadczeniu ludzi starych. [w]: Ku socjologii starości. Starzenie się w biegu życia jednostki. (red.) Mucha J., Krzyżowski J. Kraków: Wydawnictwo AGH, 201-226.

Zalewska, J. (2013). Rewolucja konsumpcyjna: od gospodarki naturalnej do społeczeństwa mody. [w]: Krótkie wykłady z socjologii. Kategorie, problemy subdyscypliny, Vol. II. (red.) Firkowska-Mankiewicz A., Kanash T., Tarkowska E., Warszawa: Wydawnictwo APS, 139-151.

Zalewska J. (2014). Wpływ mody na kształtowanie się emocjonalnego podmiotu. Czy i kiedy dokonało się „zerwanie pokoleniowe”? [w]: Od obyczaju do mody: przemiany życia codziennego. (red) Zalewska J., Cobel-Tokarska M. Warszawa: Wydawnictwo APS, 417-428.

Zalewska, J. (2015). Rewolucja konsumpcyjna i kształtowanie się podmiotu emocjonalnego w perspektywie Norberta Eliasa. Kultura i Społeczeństwo nr 1, 115-136.

Zalewska, J. (2017). Consumer revolution in People’s Poland: Technologies in everyday life and the negotiation between custom and fashion (1945-1980), Journal of Consumer Culture No. 17(2), 321-339. DOI:10.1177/1469540515595125.

Zalewska, J. (2018). Podłączeni pod społeczeństwo mody: udomawianie telewizora a kształtowanie się mody w Polsce Ludowej. Analiza materiałów z badań nad stylami życia Andrzeja Sicińskiego (1978- 82). Przegląd Socjologii Jakościowej, nr 14(4), 190-218. DOI:10.18778/1733- 8069.14.4.10.

Zalewska, J. (2020). And It All Happened in Our Lifetime – Progress and Comfort: The Meaning of Technology Domestication Practices. Etnografia Polska nr LXIV(1-2), 219-244.

Zalewska J., Skowrońska M. (2020). Technologies in the Practices of Daily Life: Introduction. Etnografia Polska nr LXIV(1-2), 193-196.

Zalewska J., Jewdokimow M. [w druku]. The Wall Unit: State Policy and the Emergence of Fashion in People’s Poland. Journal of Consumer Culture.

Rocznik interdyscyplinarny

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w Internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.