Centrum rekreacyjno-edukacyjne „Kujawy” jako przykład innowacyjnego zagospodarowania terenów pogórniczych

Manezha Dost

Abstrakt

Niniejszy artykuł poświęcony jest procesowi rekultywacji terenów największej kopalni surowców skalnych w Polsce – Kopalni Wapienia „Kujawy”. Zaprezentowany projekt rekultywacji ma priorytet rekreacyjno edukacyjny, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. W projekcie uwzględniona jest analiza środowiskowo-przestrzenna, jak również społeczno-kulturowa i gospodarcza regionu.
Jednym z głównych celów projektu jest stworzenie harmonijnej integracji nowoczesnych rozwiązań architektonicznych z naturalnym krajobrazem charakterystycznym dla obszaru, na którym znajduje się kopalnia. Co więcej, cenne i unikalne walory przyrodnicze będą w pełni wykorzystane w celu ekspozycji zadań rekreacyjno-edukacyjnych centrum. Ponadto, poprzez integrację istniejącej infrastruktury technicznej niezbędnej do prac wydobywczych kopalni z działalnością centrum (m.in. przez odpowiednie zaplanowanie komunikacji) prognozuje się zdynamizowanie rozwoju lokalnej gospodarki. Istotnym aspektem jest również rzetelna analiza potrzeb dydaktycznych adresatów projektu w zależności od ich wieku i zainteresowań oraz dostosowanie jej do bogatej oferty proponowanej przez centrum. Cele rekreacyjne centrum zostały spełnione między innymi dzięki zaprojektowaniu starannie dobranych obiektów architektury krajobrazu zgodnie z potrzebami użytkowymi, psychicznymi i biologicznymi młodego człowieka. Przez połączenie rekreacyjnego charakteru przedsięwzięcia z edukacyjnym, oczekuje się dużego zainteresowania nie tylko regionalnych szkół i placówek edukacyjnych, ale także lokalnej społeczności. Projekt ma potencjał innowacyjności, dzięki czemu może nabrać znaczenia w skali ogólnokrajowej, także ze względu na unikatowy charakter projektowanych rozwiązań.

“Kujawy” recreation and education center as an example of innovative postmining area reclamation

Abstract:

This article is dedicated to the reclaim process of the biggest rock resources mine in Poland: „Kujawy” Limestone Mine. The reclaim project has recreation and education function, with the special focus on the needs of pupils at school and pre-school age. The project includes the environmental, socio-cultural and economic analysis of the region. One of the main targets of the project is the harmonious integration of architectural solutions with the characteristic mine landscape of the area. What is more, this project fully exploits the environmental factors of this particular place and uses them to realize its recreation and education function. The integration of the already existing technical infrastructure of the excavation areas with the Center activities program will assure the acceleration of the local economy. Another important aspect is a thorough analysis of didactic needs of the addressees of this project, taking into consideration their age and interests, resulting in a rich offer of the Centre’s activities range. The recreation function of the Center is realised through a thorough choice of architecture objects, and shaping their design in accordance with the psychological and biological needs of children and teenagers. Combining the recreation and educational function of the investment is expected to raise a substantial interest from among not only the local schools and education units, but also among the local community. The project has a great innovative potential, which can distinguish it on a national level, considering particularly a unique character of the proposed design solutions.

Słowa kluczowe: rekreacja, rekultywacja , zagospodarowanie, recreation, reclamation, development, revitalization
References

Baczyńska E., Formy rekultywacji nieczynnych kamieniołomów a realne preferencje społeczeństwa [w:] T.M. Traczewska (red.) Interdyscyplinarne zagadnienia w inżynierii i ochronie środowiska T. 2.,Wrocław 2012.

Bocheński S. (red.), Projektowanie architektury na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych i uzdrowiskowych, Wrocław 2012.

Chwastek J., Mikołajczyk J., Przyrodnicze wartości odkrywkowych wyrobisk górniczych. Górnictwo Odkrywkowe nr 2–3: 49–60, 1998.

Dej M., Huculak M., Jarczewski W.(red.), Rekreacyjne wykorzystanie wód geotermalnych w krajach Grupy Wyszehradzkiej, 2013.

Gaworecki H., Turystyka. PWE, Warszawa 2003.

Kasprzyk P., Kierunki rekultywacji w górnictwie odkrywkowym. Problemy Ekologii Krajobrazu, T. XXIV: 7–15, 2009.

Kasprzyk P., Obiekty dawnej eksploatacji surowców wapiennych, jako elementy terenów edukacyjno-rekreacyjnych [w:] Krajobrazy rekreacyjne – kształtowanie, wykorzystanie, transformacja. Problemy Ekologii Krajobrazu, t. XXVII: 441–445, 2010.

Kurek W. (red.), Turystyka. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2007.

Mokrzyński J., Architektura wolnego czasu, Warszawa 1990. Mokrzyński J.(red.), Urządzenia turystyczne, wyd. II, Warszawa 1973.

Nita J., Kamieniołom w krajobrazie i geoturystyce. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG. Krajobraz i turystyka, nr 14: 243–251, 2010.

Nita J., Myga-Piątek U., Krajobrazowe kierunki zagospodarowania terenów pogórniczych. Przegląd Geologiczny, vol. 54, no. 3: 256–262.

Ostręga A, Uberman R., Stożek Ł, Muzykiewicz B., Koncepcja rekultywacji i docelowego zagospodarowania kopalni wapienia „Kujawy”, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej, Nr 39 (132): 209–226, 2011.

Pietrzyk-Sokulska E., Kryteria, możliwości i przykłady zagospodarowania wyrobisk poeksploatacyjnych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi 15, 4: 71–89, 1999.

Uberman R. (red.), Gospodarka surowcami mineralnymi na tle kształtowania warunków przyrodniczych w Kujawskim Okręgu Eksploatacji Surowców Węglanowych, Wyd. SGGW-AR, z.45, Warszawa 1990.